merhaba! itü sözlük, içeriği dünyanın değişik noktalarında bulunan yazarlarca oluşturulan bir interaktif sözlüktür. daha fazla bilgi alabilir, üye olarak içeriğin genişlemesine katkıda bulunabilirsiniz.
  1. 1

cahiliye dönemi

  1. bu başlıkta
  2. bakın dur
  3. sırala
  1. cahiliye dönemini tamamen gözardı etmemek lazım. bu tabir, islam'dan önceki bir devrin varolduğunu belirtir. hem de islam'ı över bu tabir. yani "islam'dan önce bilgisizlik vardı ama islam özünde yüce bir bilgidir, islam gelince bilgisizlik de tasfiye edildi ve asr-ı saadet başladı" anlamı yatar bu tabirin altında. neden söylüyoruz bunları? şunun için;

    islam, cahiliyye dönemindeki bütün işleri ortadan kaldırmamıştır. içlerinde islam'ın ruhuna zarar vermeyen bazı toplumsal ve ahlaki kurallara dokunmamıştır islam. bunları tamamen de kabul etmemiştir. bazılarını devam ettirmiş bazılarını da yeniden düzenleyerek islami bir hale getirmiştir. örneğin evlenme hükümlerinde cahiliyye dönemi açısından eksik olan bazı durumları ekleyerek tekrar kabul etmiştir islam. bir başka örnek boşanma meselesidir. cahiliyye döneminde kadınların bırakın boşanmaya; şahsı hakkında herhangi bir görüş bile belirtemiyordu. ancak islam geldi ve kadına boşama yetkisini getirdi.

    cahiliyye döneminde araplar tamamen bilgisiz cahil kimseler değillerdi. atalarından öğrenmiş oldukları bazı erdemli davranışlar da vardı. ama islam, putperestliğe ve toplumsal hayatın düzenini bozan davranışlara karşı bir mücadele içine girdi. diğer durumlar hakkında ise kötü veya iyi herhangi bir yorumda bulunmadı.
  2. şiirde imru'l-kays'ın zirvede olduğu dönemdir. başka bazı şairler de vardır. bunların şiirleri yedi askı şiirleri diye tabir olunur. şairler o dönemde ve hatta peygamber döneminde de çok etkili bir güce sahiptiler. bir sözleri ile herhangi bir kişi hakkında türlü türlü düşüncelerin ortaya çıkmasına sebep olabiliyorlardı. tıpkı günümüzün medyası gibi. bu yüzden şiir ezberlemek, şiir yazmak araplar için çok mühim bir faaliyetti. dikkat edilirse müşriklerin peygamber efendimize karşı yaptığı eleştirilerden biri de onun şair olduğu yönündedir. ancak kur'an, peygamber'in bir şair kur'an'ın da bir şiir kitabı olmadığını dile getirmiştir.

    edebiyat yönünden hatırı sayılır bir konumda olan cahiliyye dönemi arapları içerisinde hz. peygamber'in de övdüğü kimseler mevcuttu. hatem tai, cömertliği ile arap kabilelerinin hemen hepsi tarafından tanınan bir kişilikti. hz. peygamber de hatem tai'yi övmüştür. bunun dışında cahiliyye dönemi dediğimiz dönem, hz. peygamber'in annesi, babası, dedesi gibi kişilerin; hz. ibrahim'in yolundan giden bazı hanif kimselerin; hrıistiyan keşişlerin yaşadığı bir dönemdir. demek istediğim bu dönem tamamen şirk, kötülük, ahlaksızlık dönemi diye adlandırılmamalı. doğrudur, hakim motif olumsuz yöndedir fakat az sayıda da olsa bataklığın içinde açan gül gibi aykırı durumlar, kişiler vardır. gözardı etmemek gerekmektedir.
  3. her ideoloji, eğer iktidardaysa, kendinden önceki dönemlere cahiliye dönemi, cahiliye devri, enkazdevraldık, diyebilir demiştir. her iktidarın kendi cahiliye dönemi vardır, onu sever, ona söver, onun üzerine bina eder düşüncelerini. şöyle bir açıp bir tarihe baksak(bak oku demiyorum) her yeni iktidarın önceki iktidar dönemine cahiliye dönemi, sefalet çağı, eşşeklik zamanı, taşkınlık hali, ehehe abi işte ergenlik hezeyanı, diyerek kötülediğini, iktidarını bunun üzerine kurduğunu görebiliriz. özellikle birbirini ardışık izleyen iktidarlar söz konusu olduğunda bu bir bakıma "bok atma" prosesi daha da komik olmakta. "olum senin şu cahiliye devri dediğin geçen sene değil miydi" diye sorarlar adama.

    islamın kendi cahiliye devri de kuranın henüz tamamlanmadığı, islamın henüz taraftar bulamadığı, henüz daha "senin dinin sana benim dinim bana"cılıktan kurtulunamamış, bir güce kavuşamamış olmanın verdiği sıkıntılarla boğuşan dönemine rastgelir.

    oysaki tarihsel olarak o bahsedilen cahiliye devrini ele aldığımızda, öyle pek "cahillik etmiş gençler" diyebileceğimiz bir durum sözkonusu dğeildir. tabii ki konjektürsel bakıldığında. yani islamiyetin sonrasıyla öncesini karşılaştırırsak değişenin sadece iktidar olduğu rahatlıkla söyleyebilir. hani şu en ünlü argüman olan "kızları diri diri toprağa gömme" adetinin sadece radikal bir bedevi kabilesinin geleneği olduğunu dipnot olarak değil de yeri geldi buraya yazayım.

    diğer cahiliye dönemlerine örnek vermek istersek, türk siyasi tarihine bakmak yeterli olacaktır. her yeni iktidarla eski dönemin boktan o anki dönemin ise muazzam güzellikler imkanlar yenilikler hoşluklar cestler barındıran bir dönem olduğunu her seçim sonrasında duyduk, işittik, buna ikna edildik.

    ne demiş şopenaur: "o senin kendi cahiliyetin"
  4. câhillik en nihayetinde müslümanların takdiridir. özünde allah'ın sözünde ilerlemediklerini anlatmak için söylerler bunu. emin olun ki; o dönemde yaşayan kimse "ne câhilim ulan?" diye düşünerek canını sıkmamıştır. tıpkı şu anda bizim canımızı sıkmadığımız gibi.

    üstüne üstlük, henüz türklerin ilk yazılı eserleri olan orhun yazıtlarını kaleme* almamış olduğu bir dönemde şiirler döktüren ve mucizelerle dolu olduğu söylenen kuran'ı anlayabilmiş bir halk için câhil demek, kendi bacağını vurmak olur. evrim kuramından bahsedip sinirleri germek istemem; lâkin, edebiyat ve kültürün de bir evrim kuramı vardır. hiçbir kültür pat diye ortaya çıkmaz. buna göre islâm kültürü de sözümona "câhillerin" kültürünün üzerine inşa edilmiş olmalı. demek ki o kadar da câhil değilmiş zamanında bu araplar. hatta isterseniz bir zamanların şairleri, şimdinin müslümanları olan araplara bir bakın bakalım hangi dönemde daha câhillermiş. etkiyi hissedin ve sonuçları 3399'a yollayın. kontörler cebinize gelsin.
  5. insanın kendi yaptığına taptığı, köpeğini besleyip çocuğunu öldürdüğü, ilmin amacının ne olduğunu bilmediği dönem.
    tek bir insan hayatı için de cahiliye döneminden bahsedilebilir, tüm insanlık için de hatta bu tanıma uyan her dönem için!
  6. bugün nasıl ki bir avrupa merkezli tarih okuması varsa ve tamamiyle taraflıysa ya da kemalist menşeli tarih okuması ne derece dürüstse bu müslüman merkezli arap tarihin de çoğu kurgudan ibaret. sosyolojik ve tarihsel olmaktan öte duygsal ideolojik bir tanımlamadır bu. cahiliye dönemi diyoruz peki ondan önceki dönem neydi zır cahiliye mi, ondan önceki böyle eksilip gidecek mi. art zamanlı ilerleme anlayışı modern çağla birlikte bir ara şahlandı sonra yere çakıldı. böylesi bir inanışın aptallığı claude lévi- strauss un eserlerinde iyi deşilmiştir. neye göre cahiliye, niçin cahiliye ya da. kötü romanlarda ya da yeşilçam da olur genelde iyi hep iyi, kötü sonsuz kötü. bu okumada da aynı sakat zihniyet var biri (asrı saadet) tüm iylikleri heybesine toplayınca diğer kötüye(cahiliye) iğrenç bir hırsızlık, korkunç bir yağma kalmış. bence cahiliye dönemi asrı saadet diye tüm iyilikleri kendinde toplayan suni dönemin toplumsal manada bir alter egosodur( varsa eğer böyle bir şey) ciddi manada bir fantastik zaman tahayülü, bastırılmış bir geriye dönüş özlemidir. onun şahsında seks, eğlence, şiir şiddetle bastırılmıştır. bu yüzden hepten mübalağa, hepten farazidir, kötülüğü kendinden menkul bir özcülük var burada. hazını yitiren islami toplumların incelenmesi bu kavramla başlatılabilir ayrıca kimse yapmasın sakın ben yapıcam.
  7. daha dramatik hatta fantastik versiyonları da var ama özetle: gavur asker kadınlarımızın başını zorla açıyordu ve atatürk yurdumuzu düşmanlardan kurtardı.

    kız çocukları diri diri gömülüyordu ve muhammed...

    atatürkçülük kadınların başını zorla açmaya devam ederken kız çocuklarını çeşitli islami meşrulaştırmalar vasıtasıyla diri diri gömme de ihmal edilmedi.
  8. cahil sistemin üzerinden geçen yaklaşık 1500 sene sonra o dönemi aklamak için kız çocukların sırf uğursuzluk getirdiği inancından diri diri gömüldüğü yalanı zırvalayarak,cahiliye sıfatını sistemden soyutlayıp,bu sıfatı o dönemin insanlarına yakıştırılmaya çalışıldığı dönem

    söyleki;

    köle olan birinin çocuğunun köle olmama gibi bir ihtimali yoktur ki doğan bebek eğer de bir kız ise vah o köle babanın talihine.o köle ki sahibinin bilmem kaç yıldır her bokuna yetişip,tas tuttuğu yetmezmiş gibi artık dolaylı olarak işlevi olmadığı alanlara da koşup cinsel arzularını da yerine getirecektir yada diğer ve kabullenmesi daha kolay bir ihtimalle,kızını bir kereliğine yüzünde hüzün,kalbinde isyan,ağzında küfürle toprağa diri diri gömecektir.
  1. 1