bumbar  

bağırsağın çeşitli baharat ve etlerle doldurulması şeklinde yapılan bir doğu anadolu yemeği.

tdk tarafından bumbar olarak kabul edilse de, bilen ve yiyen herkesin mumbar dediği yiyecek. kokoreç gibi hayvanların ince bağırsağı kullanarak yapılır. bağırsağın içinin dolmanın iç malzemesi gibi(pirinç, et, baharat, vs) malzemeyle doldurulması, ağız bölgelerinin ip yardımıyla kapatılması ve güzelce haşlanması sonucu hazırlanır. yapımı ve yemesi zordur, kokoreç yemeyen birisi bunu da yemez.

not: tarif, yöre ve bölgeye göre farklılık gösterebilir, siirtliler yukarıdaki şekilde yapmaktadır.

munbar olarak da bilinen yiyecek.

anneannemin kurban bayramlarında saatlerce uğraşarak, binbir zahmet çekerek yaptığı dolma çeşidi. yemem o ayrı. o zahmetine hürmetim de olsa yemem yani. nasılsa yiyecek insan çok ailede. bir de yıllardır ismini mumbar olarak bilirdim. ben gene öyle söyleyeceğim. bana yiyemeyeceğim başka bir dolmayı hatırlattı ayrıca. şirden dolması. onu da yapar anneannem.

tolerans sınırlarımı sikip atan şey, dilim varmıyor "yiyecek" demeye..

maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi incelendiği zaman "fizyolojik ihtiyaçlar" bu piramidin tabanını teşkil eder. yani "yeme, içme, barınma, cinsellik" gibi bir takım ihtiyaçlarını karşılamadan üst kademelere erişmesi mümkün değil, makul.. buraya kadar mutabıkız..

demek ki insanoğlu vaktinde acıktı, ilkel av aletleri yardımı ile ufak tefek besinleri de topladı.. bir anlamda "id" tatmini için girişti.. zamanla kendine daha modern aletler yaptı, av, avcılık mühim bir statü kaynağı oldu toplumlarda..

ara süreci atlıyorum; farklı lezzetler için "koyun" kesme fikri zuhur etti; kesti.. "bunun orası da yenir, burası da yenir" derken "kebap" diye müthiş bir şeyin temelleri atıldı.. gurur duyduk..

e bumbar nereden çıktı mnkym! hayvanın bağırsakları içerisinde kalan dışkıyı boşaltıp, [sözüm ona] bağırsaklar içi ve çevresini temizleyip yüksek ateş ile de kalan mikropları def ediyormuş.. bak hele sen, neler de yapıyor.. ya hu; hakikaten böyle bir şeye dahi tenezzül ediyorsa insan, korkacaksın.. düşün bi, bunu yapanın yapmayacağı ne kalmış..

hadi o bi bok yedi yaptı; ne diye yiyerek prim yaptırıyorsunuz! illa işin bokunu çıkarıcaksınız..

edit: maslow'dan bahsetmesen anlaşılmayacakmış sanki.. bir de "id" sıkıştırmış beyim.. geçicen bunları oğlum

pişerken tarif edemeyeceğim kadar kötü bir koku yayan yemek. hiç denemedim ama tadı da böyleyse bunu yiyen insanlara çok büyük saygı duyarım. ikamet ettiğim evde pişirilmesi söz konusu bile olamaz.

cnn türk kanalında mehmet yaşin'in sunduğu "lezzet durakları" programında izlediğim, o tadına bakarken içimden sayıp geçirdiğim muhteşem yemek. atın ölümü arpadan olsun mantığıyla yenebilecek, damak çatlatan yemeklerdendir. muğla'ya yolum düşerse o restorana gidip kesinlikle iki porsiyon yiyeceğim...

hakkında "muhteşem" diye yorum yapan bünyeleri anlamak adına kulağa ne kadar iğrenç gelirse gelsin tadılması gereken bir yiyecek. hiç bilmeyen birine bumbar'ı anlatırken kendiniz bile bi garip olur iğrenirsiniz ama önünüzdeki tabağa konulduğunda burnunuza gelen o süper baharat kokuları çeker sizi ve tüm önyargılarınızı siler atar.
ayrıca adana'da da çok meşhur olan bir yiyecek. ancak canını sevenin öyle her yerde gördüğüne atlamaması gerekir, zira söz konusu bağırsak olunca yapan kişinin hijyen bakımından titiz olması gerekir.

ayrıca ya bir restoran ya da eviniz sınırları dışında yenmesini tavsiye ettigim bir yemek türüdür bumbar. sadece yeyip öncesini ve sonrasını düşünmemek gerekir.
(bkz: seize the moment)

kokoreçin içinde yerken bize bakan o beyaz yağlı ve en lezzetli olan yerin adı.zaten içinde bumbar olmazsa kokoreçin de muhteşem lezzete sahip olması mümkün olmazdı.

hamarat kadın yemeği. genç kıza en dolusundan üç beş bağırsak veriyorsunuz gözlemliyorsunuz, el yatkın mı temiz mi, yaptığı yenir mi, söyleniyor mu, enfesse buraya kadar kayınvalide adayı, hamama götürüp, kusur var mı bir dikiz edebilir, uygunsa sizindir, allah bir yastıkta kocatsın...

bu yemek güney ve güneydoğu çıkışlıdır ve buradikilerin hepsi mumbar derken bu başlık nasıl oluyor da bumbara yönlendiriliyor anlamış değilim, pes doğrusu.kimse bana ben de güneyliyim böyle biliyorum demesin.anne tarafı urfa baba tarafı antep-kilis bırakın da doğrusunu ben bileyim... bu başlığı lütfen doğrusuna yönlendirin bilmiyorsanız da bilenden öğrenin...

not: aynısını tdk'ya da yazdım*

annemin ve anne tarafından akrabaların yaptığı çok zahmetli, mumbar diye bildiğimiz yemek. kırmızı ete ve etten yapılabilecek olan her çeşit yemeğe düşkün olan güneydoğuda bir nevi yaratıcılık örneği denilebilir. ya da mazohist bir kadının yuvarlama ve bir kaşığa kırk tanesi sığacak mantı gibi zahmetli yemeklerden sonra daha zahmetli ne yapabilirim diye düşünmesi sonucu ortaya çıkmış olabilir.güzel ve özenli yapılmışsa yenir, o bölgeye özgü bir mutfak kültürü öğesi de sayılabilir ama ne ararım ne de yaparım sonuç olarak.

çorum da meşhur olan ve de bir hayli tüketilen çok pis kokulu doyurgaç.

babaeski'de bir tane seyyar satıcısı olan yiyecek.şimdilerde hala satmakta mıdır,bilmiyorum...genelde hugo yemek salonunun oralardaki kahvelerde takılırdı sanırım.

istanbul'da çiya restoranda alasını yiyebileceğiniz anadolu lezzeti.

mumbar diye bilinen ve yemesi her yiğidin harcı olmayan yiyeceğimsi. tabaktaki görüntü, bir yiyeceğin genelde benzetilmek istenmediği şeylere benzemektedir.
(bkz: nazik olup bok dememek)

altay türklerinin hayvan bağırsağını temizleyip içine çeşitli baharatlar ve hayvanın kanını doldurup pişirdiği ve çok değerli misafirlerine ikram ettiği kan kursağı adlı yemeğin günümüze kadar gelmiş şeklidir.