abd'nin dünya liderliğinin temellerinin atıldığı anlaşma. imf, dünya bankası gibi kuruluşların temelleri bu anlaşmaya dayanır.
ikinci dünya savaşından sonra yeni bir ekonomik anlayış getirmek isteyen abd, 1 temmuz 1944 günü, amerika'nın new hampshire eyaletinde küçük bir kasaba olan bretton woods'ta 44 ülkenin katılımcılarıyla bir anlaşma imzaladı.anlaşmanın 6.maddesi bakın ne diyor:
"1 temmuz 1944 tarihinden itibaren, her üye ülke parasının değeri, altın cinsinden ya da belirli bir altın kalitesinin ağırlığı esas alınarak abd doları cinsinden ifade edilecektir."
bretton woods, doların işlerliğini uluslararası boyuta taşımış ve
rezerv para niteliğinde altına benzer bir rol almasına sebep olmuştur. böylece dolar uluslararası mali işlemlerde egemen para haline geldi, bunun için dolar değeri altına oranla tanımlanan bir para haline getirildi. yâni, diğer ülkeler artık merkez bankalarında altın yerine dolar tutmaya başladılar. bunun karşılığı olan altın abd'de olacaktı hesapta.
abd bu anlaşmayı 1970'lerde bozdu, çünkü vietnem savaşında yenildi ve bu ortamda avrupa'da abd'den kurtulup bağımsız bir ekonomi kurma düşüncesi oluşmuştu (avrupa birliği fikri de bu dönemde oluşmuş ve abd'ye karşıt bir hal almıştı). avrupa'da dolaşan büyük miktarlarda dolar vardı ve bunların abd’ye dönüşü abd için ciddi bir ekonomik sorun yaratacaktı. bunu engellemek için anlaşmayı iptal etti. bir de
1973 arap-israil savaşını bahane ederek petrol fiyatlarını yükseltti. böylece avrupa'daki dolar stoklarını tehlikesiz bir şekilde geri dönmesini sağladı ve petrol fiyatlarıyla da avrupa'nın ekonomik rekabet gücünü zayıflattı.
bundan sonra abd küresel örgütlenmelere önem vermiş(gatt,wto,nafta,apec v.b) kontrolünü bunlar vasıtasıyla sağlamaya çalışmıştır. bu anlayış günümüzde de devam etmektedir.
bununla ilgili, ayrıca (bkz:
petrodolar döngüsü)
