kemal tahir'in 1965’te cumhuriyet gazetesinde yayınlanmış daha sonra romanlaşmış eseridir. günümüzde halen yoğun olarak tartışılan köy enstitülerini konu alan romanda kemal tahir, ikinci dünya savaşı sırasında köyün ve köylünün, devletin ve devletlinin portresini çizmektedir. köyün imamına da, ağasına da, çobanına da, muhtarına da, "eğitmenine" de, müdürüne de, milletvekiline de, tek partisine de ayar vermekten geri durmamıştır yazar.
