birleşmiş milletler güvenlik konseyi  

uluslararası barış ve güvenliğin korunmasından sorumlu olan birleşmiş milletler organıdır. beş daimi üye ve on geçici üye olmak üzere toplam onbeş üyelidir. daimi üyeleri abd, ingiltere, fransa, rusya ve çin'dir. geçici üyelerse iki yıllık bir süre için genel kurul'da seçimle ve coğrafi denge gözetilerek belirlenir.
güvenlik konseyi'nin asli görevi olan uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına ilişkin konularda karar alabilmesi için üyelerinin en az beşte üçünün, yani dokuz üyenin olumlu oy kullanması ve daimi üyelerden hiç birinin veto hakkını kullanmaması gerekir.
ancak gerek ırak savaşı, gerekse konseyin aldığı kararların geneline bakacak olursak, konsey uluslararası barış ve güvenliği korumaktan çok, devlerin çıkar çatışması alanı olarak kullanılıyor. ırak savaşından önceki tartışmalar da, abd ve ingiltere'nin bir türlü konseyden çıkartamadıkları savaş kararı üzerine kamuoylarına sık sık yaptıkları ''biz fransa'nın dediğini yapmak zorunda değiliz, onların çıkarlarına göre mi hareket edeceğiz?'' açıklamalarıyla bunu açıkça göstermiştir.

(bkz: kurtlar konseyi)

bunlar toplandığında bazı ülkelerin güvenliği tehlikeye girer. yani asıl adı; "birleşmiş milletler bazı ülkelerin güvenliğini hacamat etme konseyi"dir.

misal içinde bulunduğumuz günlerde toplanmışlar ve "lübnan eski başbakanı hariri'nin öldürülmesiyle ilgili uluslar arası kurul gözetiminde araştırma yapılacağı" garantisi veren suriye'nin güvenliğini hacamat etme planları yapmaktadırlar. "peki bu suikastin arkasında cia çıkarsa ne yapacaksınız?" sorusu yöneltilse "abd'yi hacamat edeceğiz" diyemezler ne var ki.

yahut ırak'ı işgal etmek için "nijer'den zenginleştirilmiş uranyum alıyor" raporunun düzmece olduğu ve raporun düzenlenmesine katkıda bulunan büyükelçi eşi ve cia ajanı hatunun başının yendiği ortaya çıkmasına rağmen, durup dururken bir ülkeyi işgal ettiği için abd hakkında bir yaptırım düşünmedikleri de ortadadır.

"sırtlanlar konseyi" demek daha doğrudur.

bu konseyin daimi üyeleri aynı zamanda ikinci dünya savaşının galip devletleridir. daimi üyelerden birinin dahi veto etmesi halinde hiçbir karar geçmez buradan.

amerikanın saldıracağı ülkeleri yargıladığı bir konsey haline gelmiştir.işin ilginç yanı konseyin sekiz üyesinin dünyanın en çok silah satan ülkeleri olmalarıdır.

beş daimi üyesi olan konsey.(a.b.d, rusya, ingiltere, çin, rusya).ayrıca bu ülkelerin birbirlerine ambargo yapma yetkileride yoktur.

şu sıralar konseydeki geçici üyelik için amerika'nın desteklediği guatemala ile anti amerikancı kesmin desteğini alan venezuella çekişiyor. bu geçici üyelik için chavez'in destek aramak için gitmediği ülke kalmamış.

son zamanlarda neyin güvenliğini sağladığı hala tartışılan konseydir.

daimi olmayan üyeler dönem dönem dönüşümlü olarak seçilir. hatta şu ara türkiye de geçi üye olmak için her platformda kulis çalışmaları yürütmektedir.

daimi üye statüsünü tekrar gözden geçirmek zorunda olan, bunu da yakın bir zaman aralığında gerçekleştirmesi muhtemel bm organıdır.

almanya, ispanya ve brezilya'nın da daimi üye statüsünü elde etmek için beş daimi üyeye baskı yaptığı biliniyor. nitekim daimi üye statüsüne dahil olan devletler, bunu 2. dünya savaşı sonrası oluşan yeni uluslararası siyaset dengesiyle paralel olacak şekilde elde ettiler. fakat artık, 1945 ertesindeki konjonktürden farklı bir uluslararası denge söz konusu. bu nedenle, beş daimi üyeli yapının sürdürülmesi güç olduğundan, selef genel sekreter annan'ın da veda konuşmasında belirttiği gibi, bm yapısında gerçekleştirilecek kapsamlı bir reform kapsamında, güvenlik konseyinin de üyelik statüsü ve işleyişi yeniden düzenlenebilecektir.

aksi halde bm, bugünün ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak ve demode bir uluslararası kurum olarak addedilmeye mahkum olacaktır.

konseyin geçici üyelerinin beşi afrika ve asya, ikisi latin amerika, biri doğu avrupa, diğer ikisi batı avrupa ülkelerinden ve diğer ülkelerden seçilen üyelerden oluşur..

an itibariyle türkiye'nin de geçici üye seçildiği konsey.

tam olarak işlevi anlaşılamayan güruh.. bunlar mahalle maçlarında nerden geldiğini anlamadan ortaya çıkan topu alıp size işkence eden fiziksel olarak fazla gelişmiş hormonlu elemanlara benzerler zaman zaman..

birleşmiş milletler'in icra organıdır ve uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında yetkili ve sorumludur. 15 üyesi vardır ve bunların 5 tanesi daimi üyedir. bunlar: amerika birleşik devletleri, birleşik krallık, fransa, rusya federasyonu ve çin halk cumhuriyeti'dir.

diğer 10 üye ise güvenlik konseyi'nin tavsiye kararı ve birleşmiş milletler genel kurulu'nun 2/3 kabul oyu ile 2 yıl için güvenlik konseyi'ne seçilirler. 10 üyenin 5'i asya ve afrika'dan, 2'si latin amerika'dan, 2'si batı avrupa'dan, 1'i ise doğu avrupa'dan seçilir.

güvenlik konseyi, birleşmiş milletler'e üye bütün ülkeler için bağlayıcı kararlar alabilen bir organdır.

güvenlik konseyi esasa ve usule ilişkin kararlar alabilir. karar için oy çokluğu yeterlidir. konu esasa ilişkinse, konseyin 5 daimi üyesinin olumlu oyuyla birlikte 9 olumlu oy gerekirken, konu usule ilişkinse, herhangi bir 9 olumlu oy karar için yeterli olmaktadır. konseyde esasa ilişkin bir konuda daimi 5 üyeden herhangi birisi olumlu oy kullanmazsa, yani konuyu veto ederse karar çıkmaz.

üyeler arasında bir konunun esasa mı usule mi ilişkin olduğu konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, konu esasa ilişkin kabul edilir. bu durum özellikle soğuk savaş döneminde çok fazla görülürdü. gündeme gelmesini istemediği bir konu olunca ilgili devlet veto hakkını kullanarak konunun esasa ilişkin olduğunu ve usule ilişkin olmadığını söylerdi. konu böylece esasa ilişkin olunca mutlaka 5 daimi üyenin olumlu oyu gerektiği için, istemediği konularda devlet veto hakkını bir kez daha kullanarak kararın çıkmasını engelleyebiliyordu.

http://www.globalpolicy.org/... adresinde de 1946'dan beri hangi ülkelerin, hangi konuda veto yetkisini kullandığı, açıklamaları ile ve 1990'dan beri de belgelerle birlikte listelenmiş.

daimi üyelere tanınan geniş yetkiler, birleşmiş milletler'in demokratik olmayan bir sisteme sahip olmasının en büyük kanıtlarından biridir. birleşmiş milletler, dünya barışına katkıda bulunmaktan çok, bu konseye daimi üye olan devletlerin çıkarlarına uygun politika yürütülmesinin aracı olarak kullanılmaktadır.

yukarıda da belirtildiği üzere, daimi üye olan devletlerin çıkarlarına uymayan herhangi bir kararın, konseyden çıkması imkansız hale getirilmiştir. konseyin yetkileri oldukça geniştir ve devletler için bağlayıcı kararlar alabilmektedir.

birleşmiş milletler genel kurulu üzerinde de yetkileri vardır. mesela bir konu hakkında güvenlik konseyi kendine tanınan işlevleri yaptığı sürece, genel kurul o konuda güvenlik konseyi'nin talebi olmadıkça karar alamaz ve tavsiyelerde bulunamaz. barış ve güvenlikle ilgili bir mesele genel kurul'da tartışılıyorsa ve harekete geçmek gerekliyse, genel kurul bu konuyu güvenlik konseyi'ne havale etmek zorundadır.

konseyin milletlerarası barış ve güvenliğin korunması ile ilgili yetkileri ise bm şartı'nın 6. ve 7. bölümlerinde 2 kısım halinde düzenlenmiştir.

· güvenlik konseyi, 6. bölüm çerçevesinde, milletlerarası barış ve güvenliği tehlikeye düşürecek uyuşmazlıklar veya durumlar bakımından bazı yetkilere sahiptir. ancak güvenlik konseyi'nin 6. bölüm çerçevesinde alacağı kararlar sadece tavsiye niteliğindedir ve devletler için bağlayıcı değildir.

· güvenlik konseyi, barışın bozulması tehdidi veya barışın bozulması ya da bir saldırının fiilen vuku bulması hallerinde 7. bölüm çerçevesinde yetkilerini kullanabilir ve devletler için bağlayıcı kararlar alabilir. zira devletler birleşmiş milletler'e üye olurken bm şartı'nın 24. ve 25. maddelerinde güvenlik konseyi'nin kendileri adına karar alabileceğini ve bunlara uyacaklarını kabul etmişlerdir.

güvenlik konseyi barışın bozulduğunu tespit ettiği takdirde ilk olarak geçici tedbirleri uygular. daha sonra konsey, bm şartı'nın 41. ve 42. maddelerinde belirtilen silahlı kuvvet kullanılmasını gerektirmeyen ve gerektiren önlemleri alır.

41. maddede belirtilen silahlı kuvvet kullanılmasını gerektirmeyen önlemler şunlardır:

· siyasi yaptırımlar
· ekonomik ambargo
· silah ambargosu
· ulaşım ve telekomünikasyon vasıtalarının kısmen veya tamamen kesilmesi
· diplomatik ilişkilerin durdurulması

42. maddede belirtilen silahlı kuvvet kullanılmasını gerektiren önlemlerse şunlardır:

· gösteri
· abluka
· kara, deniz veya hava kuvvetleri ile saldırı

not: birleşmiş milletler'in hiçbir zaman daimi bir silahlı kuvveti olmamıştır. bu yüzden konseyin 42. madde çerçevesinde alacağı kararlar teoride bağlayıcı olmalarına rağmen, uygulamada tavsiye niteliğindedir.

birleşmiş milletler, kuruluşunun üzerinden 60 yıl geçmesine rağmen, işleyiş ve yapısında anlamlı değişikliklere uğramadı. bugün 191 ülkenin üye olduğu bu kuruluşta, genel kurul önemli kararların alındığı bir organ değil. bm'nin uluslararası siyasette kalbinin attığı yer, güvenlik konseyi. veto yetkisine sahip beş daimi üye ve iki yıllığına seçilmiş geçici 10 üyeden oluşan bu konseyin, değişen dünya dengelerini artık temsil etmediği aşikâr. aslında sadece güvenlik konseyi'nin değil, bm'nin örgütlenme ve işleyiş olarak çok ciddi bir elden geçirmeye ihtiyacı var.

http://www.radikal.com.tr/...

2004 yılında, daimi beş üyenin dördü**** aynı zamanda dünya'nın en çok silah ihracatı yapan ülkeleriydi. çin, yedinci sıradaydı.

konseyin daimi beş üyesinin de nükleer silahları bulunmaktadır ve güvenlik konseyinin üyesi olmaları, bu ülkeler tarafından, nükleer silahları kullanma iradesi bakımından, uluslararası bir meşruiyet olarak kullanılmaktadır. bu beş ülke, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşması'na* da imza atmışlardır.

ikiyüzlülük konseyi olarak da adlandırılmasında sakınca yoktur.

kaynak: wikipedia