|
|
- vektörün şiddetinin veya yönünün bağımsız bir değişkene (genelde zamana) göre değişimidir. bir örnek üzerinde inceleyelim;
mesela manavdan ortaboy bir karpuz aldık diyelim. daha sonra karpuza üç örgü şişini birbirlerine dik olacak şekilde saplayalım (burda saplanmışı var). bu şişler kartezyen koordinat sitemindeki eksenleri temsil etsinler ve kesiştikleri nokta karpuzun ağırlık merkezi olsun. daha sonra karpuzu herhangi bir noktasından iple tavana asalım (hep beraber tavana bakıyoruz). tavana dik doğrultudaki ip karpuzun dönme ekseni olsun. dikkat! dönme ekseni koordinat sistemindeki eksenlere çakışık olmak zorunda falan değil. sonra karpuzu ip etrafında döndürelim. herhangi bir karpuz çekirdeğinin eksen takımına göre hızı nedir? soru bu...
karpuz çekirdeğinin uzayda bulunduğu yer karpuzun ağırlık merkezine sabitlenmiş eksen takımına göre bir vektör olarak ifade edilebilir. bu vektöre çekirdeğin konum vektörü denir. bu vektörün zamana göre türevi bize karpuz çekirdeğinin hızını verecek, sabredin.
çekirdek karpuzun merkezine sabitlenmiş eksen takımına göre hep aynı konumda olacağından konum vektörünün şiddeti zamana bağlı olarak değişmez (örgü şişleri de karpuzla beraber dönüyor, hayal gücünü kullan). yani vektörün şiddetinde var olmayan değişimin, vektörün türevine katkısı doğal olarak sıfırdır. (ev ödevi: karpuz çekirdeği hareket etseydi ne olurdu?). diğer yandan karpuz dönmekte olduğu için konum vektörünün yönü zamana bağlı olarak değişmektedir pek tabii. vektörün yönündeki değişimin vektörün türevine katkısı ise açısal hız vektörünün konum vektörü ile (yazdığım sırada) vektörel olarak çarpılması ile bulunur. açısal hız vektörü ve konum vektörü aralarında belli bir açı olan herhangi iki vektördür ve vektörel çarpım sonunda elde edilen vektör bu iki vektörün oluşturduğu düzleme dik olacaktır.
(bkz: aman karpuz kestim yiyen yok)
(bkz: hayallerimdeki dinamik dersi)
(bkz: dersten sonra karpuz kesmek)
|
