bezm-i âlem valide sultan
ikinci mahmut'un ikinci eşi ve padişah
abdülmecit'in annesidir. bezm-i âlem "dünya meclisi" anlamına gelir.
osmanlı tarihinin en tanınmış valide sultanlarından biridir. hayırseverlik için yaptığı çalışmalardan dolayı sevilen ve saygı duyulan bir "
valide sultan" olarak tarihe geçmiştir.
bezm-i âlem valide sultan genel kabul gören bilgilere göre, müslüman kafkas kavimlerinden birine mensuptur. yahudi asıllı olduğuna dair bir iddia da ortaya atılmıştır. abdülmecit tahta çıktığında 16 yaşında, kendisi de 32 yaşındaydı. oğlunun hükümdarlığı döneminde, öldüğü tarihe kadar 14 yıl süreyle (1839-1853) valide sultan oldu. oğluna
tanzimat'ın ilanı konusunda
mustafa reşit paşa'ya güvenmesini tavsiye ettiği söylenir. ayrıca abdülmecit'in annesini çok sevdiği, hükümetteki nazırları
* seçerken annesine danıştığı bilinmektedir. bezm-i âlem sultan birçok mimari eserlerin yapılmasına öncülük etmiştir. bu eserlerden bazıları şunlardır:
*yıldız sarayı'ndaki
dilkuşa kasrı (1842)
* maçka (1839), topkapı (1843) ve yıldız'da (1843) üç değişik bezmiâlem valide sultan çeşmesi
*bezmiâlem valide sultan
vakıf gureba hastanesi (1843)
*günümüzde cağaloğlu anadolu lisesi'nin binası olarak kullanılan mekteb-i maarif ve
valide mektebi (1850)
* haliç üzerinde yapılan ilk ahşap
galata köprüsü (1845)
bezmiâlem sultan 2 mayıs 1853 tarihinde dolmabahçe sarayı'nda vefat etti ve
divanyolu'ndaki ikinci mahmut türbesine gömüldü.
garabet balyan'ın mimarlığı altında inşaatına başlattırdığı dolmabahçe camii henüz bitmemişti. camiyi oğlu sultan abdülmecit annesinin anısına 1855 yılında tamamlattırarak
bezmialem valide sultan camiiadı altında hizmete açtı. cami zamanla dolmabahçe sarayına yakınlığı nedeniyle
dolmabahçe camii olarak anılmağa başladı.
vikipedi.org
