betta  

canlı renkleriyle akvaryumu olanları bir vazgeçilmezi olan bir balık türü..diğer adı kavgacı siyam balığıdır..balığın neresi kavga edecek demek de yanlış çünkü bu hayvan üreme mevsimlerinde baya hırçınlaşılıyor, büyük balıklarla kavga ediyor (ne garip de mi?)..

labirentliler ailesine ait bir balıktır. solunum organları labirentli olduğu için çok havasız sularda bile yaşayabilirler. siyah ve bordo renkleri makbuldur. geldikleri ortam itibari ile yalnız yaşaması gereken kavgacı balıklardır. kurutulmuş kan kurduna deli olurlar. her daim göreni güzelliğiyle baştan çıkarır.

oldukça dayanıklı harika renklere sahip balık türü.ısırmaz.(bkz: o benim)tek başına yaşar paşalar gibi ayrıca bizzat şahsım tarafından denenmiş olarak su kaplumbağasını kavgada yenmiştir.

bu balık yaşadığı alanda yalnız olmak ister (nedense?). fanusa konulan ikinci balığı öldürür ya da kendisi ölür mesela. karşısına ayna konduğu zaman kabarışı ise onu başka bir balık sanıp güç gösterisi yapmasıdır. başka bir balık sandığı yansımasına o hareketleri ile "burası benim yerim" mesajı vermekdir.

"rakı bardağında bile yaşar." diye bir rivayeti içinde bulunduran balık türü..

edit: betalar sadece kendi türünden balıklarla anlaşamazlar.

erkek arkadaşıma hediye olarak aldığım kendinden büyük kuyruğu olan kırmızı renkli güzel balık. çok cansızdı hımbıl hımbıl geziniodu odadayken ama canlanmış kendisi. araştırmadan almış olmama rağmen, çok dayanıklı olduğnu, ıslak pamukta bile yaşatılabildiğini öğrendiğime çok sevindim açıkçası. yaşar en azından.

lapisteslerle bir arada yaşayamazlar. hatta diğer balıklarlada yaşayamazlar. kavgacı bir balıktır. ancak renkleri ve kuyrukları harikadır. sakin sakin duruduğuna aldanmamalıdır. kaşla göz arasında diğer balıkları parçalayıverirler. bir de bu balığa ayna tuttuğunuz zaman piskopata bağlıyor. kabarıyo mabarıyo "benim ulan buranın efesi"triplerine giriyo. çoğunlukla tek olarak satılır zaten.

psikolojik bozukluğu olan ve asla ölmeyen balık türüdür. klozete atılmışlığı bile vardır. aynada kendisini görse sinirlenir kabarır. söyledik ya psikolojisi bozuktur.

komşumuzun 6 yaşındaki oğlunun ''gökkuşağı'' ismini verdiği balığı.bu balık aynada kendini görünce sinirleniyormuş,yanında başka bir balıkla yaşamıyormuş.kasıntı bir balık.

akvaryumda yetiştirilebilen bir balık türü lakin çok sinirlidir. kesinlikle tek başına bırakılmalıdır. rahatsız edilmekten kesinlikle hoşlanmaz. siz onu rahatsız etmedikçe o da sizi rahatsız etmez. öpücük felan gönderir yada size en akrobatik hareketlerini gösterir lakin mekanına herhangi bir balık (kendi cinsi de olabilir ama olmayabilirde.farketmez) koyarsanız çok sinirleniyorlar. mesela yanına gene bir betta cinsi balık koyarsanız yanakları(sanırım oraları yanak) kabarıyor gibi oluyor. adeta bir aslan havasına bürünüyor. takriben temiz bir kavgaya tutuşuyorlar. ama siz bettamızın yanına örneğin lepistes atarsanız yavrum lepistesler kavgacı olmadıkları için direk av konumuna düşüyor ve avuç kadar akvaryumda kaçacak delik arıyorlar(çok acıklı). sonra nascar yarışçıları gibi durmak bilmeyen bir kovalamaca başlıyor akvaryumda derken biz hemen olaya el koyuyor cama vuruyor elimizi suya daldırıyoruz felan. sonra bir süzgeçle lepistesleri yakalıyoruz. ama belirtmek isterim lepistesler öyle bir durumda inanılmaz kolay yakalanıyorlar. adeta paste abi kurtar bizi die gözümüzün içine bakıyorlar. yavruuummmm.
neyse ne diyorduk bizim bettalar. renkleri çok güzeldir.her rengini bulmak mevcuttur. pırıl pırıldırlar. boyutları ortalama yetişkin bir insanın işaret parmağı ebatlarındadır. ama kendisini sevdirmesini her zaman bilmiştir bu betalar benim gözümde.
sonra biz bettamızı kendi halinde yaşamaya bıraktık. sonra ne mi oldu? bir gün eve girdiğimde kapının yanında kurumus mavi bir kağıdı andıran cisimcik gördüm. bir bakım bu bizim zühtü(adı zühtüydü rahmetli nur içinde yatsın) evet bizim zühtü yanlızlığa daha dayanamamış anlaşılan kendisini tam kapıdan çıkarıp sıcak denizlere atacakmış ki nefessiz kalmış galiba. kurumuş bir de. çatır çatır olmuş. çok üzüldük. psikolojikmiş sanırım.

kabarcıklar çıkartmaya başladığı an, çiftleşmek istediği an dır.
"nasıl oluyor, bu balık nasıl çiftleşebilir ki.zaten yanına kimseyi kabul etmiyor" diyenler için şöyle anlatayım:

kavgacı olup yanına başka balık istemeyen, sadece erkek bettalardır.dişiler lepisteslerle bir arada yaşayabilirler.buna bizzat şahit oldum.( iki tane dişi bettanın da beraber yüzdüğünü gördüm)cinsiyeti ayrımanın yolu da renk farklılıklarına dikkat etmektir mesela erkekler daha dominant renklere sahip olurlar ve büyük çoğunluğu tek renktir. dişiler ise erkeklere göre boy olarak biraz daha ufak ve soluk renklere sahiptirler.birden fazla renk taşımaları da mümkündür.

erkek bettanın akvaryumuna bırakılan bir dişi betta, büyük olasılıkla sert darbelere dayanamayarak ölecektir.fakat dişi ölmez, sağ kalırsa erkeğini büyük uğraşlar sonucu haketmiş olur.erkek, dişisinin yeterli iradeye sahip olduğuna inanırsa çiftleşmeye ikna olacaktır.

(bkz: sikerim böyle aşkın ızdırabını)

labirentliler ailesinden olduğu için çok az oksijen bulunan sularda bile yaşayabilen asil görünüşlü bir balık türü. labirent solunumu yaptıkları için memeliler gibi direkt havadan da solunum yapabilmektedir bu balık türü. diğer balıklarla çok iyi anlaşamazlar özellikle diğer balıkların kuyruklarını parçalamalarıyla meşhurdurlar. iki erkek betta'da birlikte yaşayamaz bir erkek bir kaç dişi bir arada yaşayabilir. yalnız dişilerin erkekten kaçması için akvaryumunuzda dişilerin saklanabileceği süsler ve bitkiler bulunmasında fayda vardır. akvaryumcularda plastik bardak içinde bulundurulmaları hak etmedikleri bir durumdur, hiç bir canlı öyle bir ortamda yaşamayı hak etmez. eğer betta bakmak istiyorsanız en azından 30 cm boyunda bir akvaryumunuz olmalı. fanuslar diğer balıklar gibi bu balık içinde hiç uygun değildir. zaten koyduğunuzda ne kadar mutsuz olduklarını görebilirsiniz. sıcak havalarda ısıtıcıya gerek yoktur lakin kış aylarında mutlaka ısıtıcı gerekir yaşamaları için. çöpcülerle ve cüce vatozlarla uyum içerisinde yaşabilir. gerçi arada sırada çöpcülere saldırdıkları oluyor ama o kadar da olsun. asaleti yeter dedirten bir balık türüdür.
şunu da ekleyeyim bu balıklarda cinsiyet ayrımı yapmanın en kolay yolu solungaçlarının altında bulunan uzantılara bakmaktır. eğer bu uzantılar uzunsa balığınız erkek kısa ise dişidir.

bunu bardaklı bir ortamdan alıp geniş bi yere koyduğunuzda üzerine bi canlılık geliyor. pek bi alengirli hayvan. metroseksüel bir havası var.

(bkz: betta splendens)

üretimi çok kolay bir balıktır.ayrı ayrı akvaryumlarda güzelce beslenen erkek ve dişi balıklarımız dişinin karnı iyice şiştiğinde bir araya getirilirler.erkek derhal su yüzeyinde köpükten bir yuva yapar ve kasıntılı ,kasıntılı gezerek dişiyi yuvanın altına çağırır.dişi köpük yuvanın altına geldiğinde erkek ikiye kıvrılarak dişiyi kavrar ve sıkar.bu arada dökülen yumurtaları gören erkek dişiyi bırakır ve yumurtaları ağzıyla köpükleri arasına dizer.bu işlem dişinin yumurtaları bitene kadar devam eder dişinin yumurtasının bittiğini gördüğünüz an derhal dişiyi akvaryumdan almanız gerekecektir.çünkü erkek yumurtalara bakacağı için dişiyi kıskanacak ve büyük ihtimalle öldürecektir.birkaç gün içinde yumurtadan çıkan yavrular erkek tarafından ağıza alınarak temizlenir.tekrar tekrar köpüğe yakın tutulur.yavrular serbestçe akvaryumda gezip dolaşmaya başladığında erkeğin akvaryumdan alınması gerekir.bu işlemin nedeni en ufak bir gürültüde bile ürken erkek yavruları yeme potansiyeline sahiptir.çıkan yavruları ilk başlarda artemia yavrularıyla besledikten sonra diğer yemlere kolayca geçebilirsiniz.

içinde su bulunan hangi kaba koyarsanız koyun karizmatik duran bir canlı..

delikanlı akvaryum balıgıdır.. bir kere bu balık tek yaşar, yalnızları oynar, çok sakin görünse de ikincisini yanına koyarsan kan çıkar inanki.. tembel bi balıktır, fazla hareket etmez hatta ilk zamanlar "öldü mü ki yaa" diye sık sık kontrol eder balık sahibi, fazla hareket etmedigi için enerji sarfetmez dolayısıyla az yem tüketir, görünüş olarak zariftir, odaya yakışır tam bi akvaryum balıgıdır, cama fln vursanda kaçmaz öyle tırsak degildir..

aragones edasıyla bir ayağı çukurdaymış gibi takılan balık. alalı henüz bir gün oldu olmadı. şimdilik genişçe bir kavanozda yaşıyor, en kısa zamanda bir adet fanus veya akvaryum alıp onu bi esaretten kurtaracağım. yalnız hayvan sündük gibi yahu. yaşama hevesini kaybetmiş sanki. kuyruğunu salmış, ''bana dokanmayan yılan bin yıl yaşasın aga'' modunda. nerde kaldı lan senin havan. ayna da tuttum banamısın demedi, sadece mal mal aynaya baktı. bırak aragones gibi takılmayı, ben şeytan rıdvan gibi balık istiyorum. şimdilik yenisin diye bir şey yapmıyorum ama bir kaç günün sonunda yine böyle olursan külahları değişiriz sündük efendi.

hemen hemen bütün kötü şartlara karşı durabilen çok dayanıklı bir balık türüdür. labirentli balıklar sınıfına girer. bunun sebebi akciğer benzeri bir yapı bulundurmaları (labirent) sayesinde su yüzeyine çıkarak oksijen alabilmesidir. bu yüzden akvaryuma havalandırıcı takmanız (suyun oksijen düzeyini yükseltmeniz) gerekmez. etobur hayvanlardır. durgun suları severler. en ufak bir akıntıya karşı strese girerler. uzun süre aç kalmaya dayanabilirler. 24c ile 27c derece arası su ısı bu balıklar için idealdir. malesef bütün bunlar yüzünden (dayanıklı bir balık olduğu için) fanuslarda ve bardaklarda yaşamaya terkedilirler. halbuki en güzel balıklardan biridir. akıllıdırlar. sahiplerini tanırlar. yaptığınız hareketlere tepki verirler. inanmayacaksınız fakat gel deyince gelirler, git deyince giderler. ona vakit ayırıp tıpkı bir köpek gibi eğitmeye çalışırsanız karşılığını fazlasıyla alırsınız.

benimkinin adı suşi. ilk aldığımda parmağımdan korkarak bitkilerin arasına kaçıyordu. bu arada kesinlikle akvaryuma plastik bitki veya herhangi bir şey koymayın. şimdi ise bana alıştı. hatta parmağımla akvaryumun üzerine yem tuttuğumda zıplayıp alıyor. bir betta edinin ve bir dediğini iki etmeyin. gerçekten çok güzel balıklardır.

çok afedersiniz allahlı sapıktır betta'lar. geçen gün gidip iki tane aldım, biri kırmızı, diğeri de mavi. hatta isimlerini de paylaşmak isterim. kırmızı'nın adı abraham(naber lan abbraaaam), mavinin adı ise alfa(ilkokul seviyesindeki espri anlayışım için okuyan her insandan teker teker özür diliyorum). abraham şeytan denen şeyin balık formuna dönüşmüş hali. öyle ki diğer betalardan çok daha farklı bir kuyruğa sahip. kabarıp sinirlenince sanki bıçakla kesilmiş de özellikle iplik iplik yapılmış gibi duran kuyuğu şeytan'ın boynuzları gibi oluveriyor. erkek hem de. alfa ise sessiz sakin, hayatını tonton dede olmaya adamış bir balığımız. kolay kolay sinirlenmez, yemeğini verince yer... olması gerektiği gibi yani.

alfa ve abraham plastik bir fanus içerisinde yaşıyorlar ve bunları ayıran bir plastik bölme var. ancak bölme şeffaf olduğundan dolayı birbirlerini görebiliyorlar. gönül ister ki bu hayvanlar beraber mutluluk ve barış içinde yaşasın.. ancak şeytan abraham alfa'nın peşini bırakmıyor. solungaçlarını dışarı çıkarıyor, kabarıyor, renklerini daha da parlak yapıyor, plastik bölmeye doğru son hız ilerleyip orayı kırmaya çalışıyor. alfa ise hiiç. tık yok hayvanda. abraham'ın salaklıklarını izliyor. arada sırada abraham'la dalga geçmek için plastik bölmenin yanına yaklaşıyor, abraham'ın plastik bölmeye çarpmasını bekliyor, sonra gidiveriyor. alfa tam bir chillin' adamı, abraham ise "god hates us all"cu.

peki bunları niye anlatıyorum. bilmem. ama bu hayvanların karakterinin olması süper bir şey. japon balıklarında ya da başka bir tür balıkta gözle görülebilecek kadar derin değil bu olaylar. o minik solungaçların ve kuyrukların oluşturduğu organizmada az da olsa zeka kırıntısı görmek güzel. bu kadar.