yabancılaşma üstüne okumaktan hoşlanan insanların mutlaka eserlerine göz gezdirmesi gerekli olan kişi.
kendisini diğerlerinden ayıran önemli bir nokta da dünyayı kasıp kavuran faşizm dalgasının tam ordasındayken "sanatın sanat için değil, insan için yapılması" gerektiğini üstüne basa basa söyleyebilmesidir. sürgün edildiği yerlerin koşullarını oyunlarında görebiliriz. örneğin kafkas tebeşir dairesi amerikada sürgünde iken ele aldığı bir oyundur ve amerikan kültürü eleştirisi taşır yoğunlukla.
serüvene koşmak için
trenler bekliyorsan,
güneşini yakalayıp gözüne yerleştirmek için
beyaz yelkenlerin gelip seni almalarını bekliyorsan,
yarına inanmak için
gün batımına,
iyi kalpli görünmek için
zayıflığa,
ve güçlü görünmek için öfkeye ihtiyacın varsa,
demek ki hiç bi şey anlamadın..
epik tiyatro'nun yaratıcısı büyük tiyatro yazarı ve şair. bir döneme damgasını vurmuş devrimci sanatçı. işte savaş karşıtı bir insanın insan gibi şiiri(birilerine mesaj olsun özellikle kerkük fatihlerine):
bir pilottu kardeşim.
güzel bir günde emri geldi.
hazır etti çantasını,
güneye doğru koyuldu yola.
bir fatihti kardeşim.
yerimiz yoktu yaşamaya.
topraklar ele geçirmekti
öteden beri hayalimiz.
kardeşimin fethettiği yer şimdi
guadarrama dağlarında.
boyu tam bir seksen,
derinliği bir elli.
"bertolt brecht : 1898-1956 yılları arasında yaşamış, tiyatronun işlevini politize eden bir estetiğin, epik tiyatronun kurucusu, oyun yazarı, yönetmen ve şair. " herhangi bir tiyatro ansiklopedisinde brecht hakkında karşımıza çıkabilecek bilgiler bu şekilde özetlenebilir. brecht anıldığında akla ilk gelen epik tiyatro kavramı ve bu kavramla ilişkili bir takım tanımlamalardır : özdeşleşme yerine, yabancılaştırma; duygu yerine, akıl ; büyüleyen yerine , anlatan bir tiyatro. . .
yol kenarında oturuyorum,
sürücü lastiği değiştiriyor,
hoşnut değilim geldiğim yerden,
gittiğim yere de bayılmıyorum
neden öyleyse bu sabırsızlık,
beklerken lastiğini değiştirmesini.
bertolt brecht
20.yy almanyası'nın dünyada belki de en çok tanınan yazar ve tiyatro adamı.geçen sene 50. ölüm yılı kutlanmıştı ve ben de koristlik yaptığım kültür merkezinin korosuyla brecht'in bir müzikalini seslendirmiştim.yaşamı avrupa ve amerika'daki sürgün,politik mücadele,aşklar ve yolculuklarla biçimlenen brecht 2. dünya savaşı'ndan sonra sürgünden dönüp karısı helene ile berlin topluluğu'nu kurar.bu topluluğun da dünya tiyatrosuna etkisi gecikmedi.özellikle "cesaret ana ve çocuklar","üç kuruşluk opera","kafkas tebeşir dairesi" ve daha birçok oyunu türkiye'de sahnelendi.epik tiyatro'nun kurucusu olup kitapları almanya'da tek bir yayın evi tarafından basılmaktadır ve bugüne kadar 16,5 milyon baskı yapmıştır.bunlara her yıl da 300 bin yeni baskı ekleniyormuş.darısı yazarlarımızın başına!brecht "galile'nin yaşamı" adlı oyunun provalarında kalp krizi geçirip yaşama veda etmiştir,bugün berlin'de yaşadığı evin yakınında,yine kendisi gibi bir başka alman düşünürü hegel ile aynı mezarlıkta yatmaktadır.
"duvarlara tebeşirle yazılan
'savaş istiyoruz'
en önce vuruldu
bunu yazan."
seni kimse satın alamaz,
eve düşen yıldırım da
satın alınmaz
anladık dediğin dedik,
ama dediğin ne?
doğrusun, söylersin düşündüğünü,
ama düşündüğün ne?
yüreklisin,
kime karşı?
akıllısın,
yararı kime?
gözetmezsin kendi çıkarını,
peki gözettiğin kimin ki?
dostluğuna diyecek yok ya,
dostların kimler?
şimdi bizi iyi dinle:
düşmanımızsın sen bizim
dikeceğiz seni bir duvarın dibine
ama madem bir sürü iyi yönün var
dikeceğiz seni iyi bir duvarın dibine
iyi tüfeklerden çıkan
iyi kurşunlarla vuracağız seni
sonra da gömeceğiz
iyi bir kürekle
iyi bir toprağa.
ne giydiğini yaz bana! sıcak tutuyor mu?
uyuduğun yeri yaz bana! yumuşak mı?
nasıl göründüğünü yaz bana! yüzün aynı mı?
neyi özlediğini yaz bana! kolumu mu?
nasıl olduğunu yaz bana! rahat mı?
sana neler yaptıklarını yaz bana! cesaretin yetti mi?
ne yaptığını yaz bana! iyi şeyler mi?
neler düşündüğünü yaz bana! beni mi?
sorulardır sana bütün verebildiğim
ve gelen yanıtları kabullenmeliyim
yorgunsan, uzatamam sana elimi.
ya da açsan seni besleyemem
sanki bu dünyada hiç yokmuşum
unutmuşum gibi seni.
türkçe'ye takvim hikayesi olarak çevirebileceğimiz "kalendergeschichte"nin 20.yy'daki en ünlü yazarlarından biri, " wenn herr k. einen menschen liebte" isimli takvim hikayesinin alman yazarı.
bay k.ya sordular "bir insanı sevdiğin zaman ne yaparsın?" "onun bir taslağını çizerim" dedi bay k. ve ekledi "ve ona uysun diye çabalarım". "kim? taslak mı?" "hayır" dedi bay k. "insan"...
tipini anthony lapaglia adlı oyuncuya benzettiğim ,üçkuruşluk opera,kafkas tebeşir dairesi,cesaret ana ve çocukları gibi önemli tiyatro eserleri olan epik tiyatronun kurucusu sayılan alman oyunyazarı,şair,yönetmen...
sadece yazar kimliği olmayan bir yazardır. rutkay aziz ankara da sahneledikleri bir brecht oyununun sadece 6 kişilik bir seyirci tarafından izlenmeye gelindiğini görmüş ve "ne yazık,brecht in adını duymadan yetişecek nesiller var." demiştir.gerçek anlamda ilk brecht oyunu ise türkiye'de ilk kez yaklaşık 3 yıl önce yunus emre kültür merkezinde sahnelenmiştir.
(bkz: sezuan ın iyi insanı)
