belki ilginizi çeker
  1. · benim zarım var
  2. · çok da fifi
  3. · i am not a girl not yet a woman
  4. · fatmagül berktay
  5. · şebnem scheffer
  6. · nereden ablan oluyorum ben senin
  7. · topluma siktiri çekmiş aşk kızı
  8. · kadın
  9. · ben kadın değilim kızım bir kere
  10. · madde 98: hiç olmayacak birine dünyanın en inanılmaz konuşmasını yap (reklam)
gündem
  1. · ateist yazarların itü sözlük ten defolup gitmeleri
  2. · 100 opera
  3. · 22 kasım 2009 galatasaray manisaspor maçı
  4. · sözlük yazarlarının itirafları
  5. · başkaları sevinsin diye yapılan atraksiyonlar
  6. · itü sözlük hiçbirimiz komiklik yapmıyoruz günü
  7. · domuz gribi
  8. · turkcell
  9. · autoshow 2004

ben kadın değilim kızım bir kere  

 sayfa  / 2
  1. kavga halinde olduğu hemcinsine çemkirmek isteyen yurdum genç kızının sarfettiği isyan cümlesi.

    olay şöyle gelişiyor:

    istanbul'da bir otobüste, orta kapının hemen yanında cam kenarında oturmaktayken ben, yanımda oturan orta yaş üzeri tanımadığım bayana, yanından geçmekte olan malum kızımız çantasıyla vuruyor. normal olarak başına çantayla vurulan kadın sinirleniyor ve kızımıza söylenmeye başlıyor. söylenmesini de "sahip çıkamayacağın çantayı neden taşırsın be kadın!" cümlesiyle bitiriyor. otobüsün arkalarına doğru sakin adımlarla ilerleyen ve o ana kadar tek laf etmeyen yurdum genç kızı menziline varınca şöyle bir hışımla dönüyor ve malumunuz olan isyan cümlesini sayıklarcasına söylüyor: "ben kadın değilim kızım bi' kere...". ve ardından geçip bir yere oturuyor.

    cümlenin içinde bir yerlerde parlayan "müstehcen" ima, otobüsteki genç er kişilerin/kendini hala genç hisseden amcaların, dayıların, dedelerin fantazilerine gönderme yapıyor ve onlar da bunu, saklamaya pek gerek de duymadıkları muzır ve yayvan sırıtışlarıyla kamuoyuna açıklıyorlar. yine aynı imayı gereğinden fazla "ayıp" bulan otobüs teyzeleri, gereği gibi yaşlanabilmiş otobüs amcaları "cık cık" larken, bir kısım aklı selim sahibi vatandaş da kızcağıza belki acırcasına ve kimbilir daha hangi insani düşüncelerle önce bir bakıyorlar ve sonra başlarını türlü yönlere çeviriyorlar.

    olanı biteni gören, anlamaya, anlamlandırmaya çalışan bendeniz de, o aralar okumakta olduğum feminizme dair bir kitabın ve dersine bir kaç kez katıldığım fatmagül berktay hocamın "tarihin cinsiyeti"ne matuf çıkarımlarının etkisiyle olsa gerek, kendimi toplumbilimci sanıp, tüm yüzsüzlüğümle olayın sosyo-psikolojik irdelemesine kalkışıyorum.

    ------parantez------

    önce ufak bir kavram açıklaması yapalım. "toplumsal cinsiyet*" denen bir şey vardır. bunda, ne olarak doğduğunuzdan ziyade, toplumun sizi ne olmaya yönelttiği önemlidir. toplum, siz hangi cinsiyette doğdunuzsa, sizi o cinsiyetin davranış kalıplarına sokmakla yükümlüdür. yani toplumsal cinsiyet, toplumda cinsiyete dair öğrenilen "davranışlar bütünü"dür.

    öyle ki, kız iseniz, yedi yaşından sonra sokakla ilişiğinizi yavaş yavaş kesmeniz beklenir sizden. anaç tarafınızın ortaya çıkmasına uğraşılır. aynı şekilde erkek iseniz de, evde çok oturmanız yadırganır; daha sert mizaçlı olmanız, mahalle kavgalarında yenilmemeniz beklenir. tabi bunlar basit ve yüzeysel örneklerdir ve daha derine inerek çoğaltılması mümkündür.

    işte bu roller, hayatımız boyunca üstümüze yapışır kalır. bunları doğasına aykırı olduğu gerekçesiyle aşmaya çalışanlar da elenerek, marjinalleştirilerek,"öteki"leştirilerek "kalan sağlar bizimdir" mantığıyla toplumsal olan idame ettirilir.

    ve tüm bunların üstünde, "toplumsal" olanın da bir cinsyeti vardır. türk toplumsalı da eril kimliklidir. üstün olan "er", "dişi" üzerinde "hegemonya" sahibidir ve bu hegemonyasını dişiye yüklediği "namus" kavramıyla, o kavramın da "bekçiliğini" üstlenerek pekiştirir. malum hegemonyanın meşruiyet kaynağı "namus bekçiliği" görevinde belirir.

    "namus belası gardaş. ölürsün de, öldürürsün de yeri geldiğinde. allah vermeye.."

    amin.

    ------parantez------

    şimdi, malum genç kızımızın ağzından görünürde "öylesine" çıkıveren bu sözü anlamlandırmaya kalkarsak, aslında bu sözün çok da "öylesine" söylenen bir söz olmadığı, tam tersine, bu sözün, "toplumsal bilinçaltı"nın bireyde meydana getirdiği bir nevi sayıklama hali olduğunu görürüz.

    öyle ki, bu kızımız, geleneksel yapıdaki aile çevresinde (kızın giyim tarzından hareketle o ailenin geleneksel yapıda olduğu çıkarımında bulundum; yanılma payım saklıdır) edindiği toplumsal cinsiyeti gereği, o an için "kız" olmak durumundadır. yani kızımız eril hegemonyanın isteği üzere "namuslu" olması gerekendir. bilinçaltında yer etmiş bulunan bu namuslu olma zorunluluğu, genç kızımızın savunma mekanizmasını, "namus"una yönelecek saldırılara karşı hazır tutmaktadır. bir tarafta kendi bilinçaltı, diğer tarafta onu etkisi altında tutan toplumsal bilinçaltı, iki yönden kuşatılmış bulunan kızımız gerektiği şu anda eylemini koyacak; toplum içinde "kutsal"ına yönelen bu saldırıyı bilinçsizce söyleyiverdiği bu cümleyle bertaraf etmeye kalkacaktır/ çalışacaktır. zira orada alenen, herkesin gözü önünde, utanmadan, çekinmeden ona "kadın" deme cüretini gösterene haddi bildirilmelidir. genç kızımızın literatüründe "evlenmeden kadın olmak" kötüdür ve bu kelimenin kendisine böyle ulu orta söylenebilmesi onun namusuna yönelmiş bir saldırıdır. yani orada kızımızın söylediği cümle, aslında kendisine yöneltilen "hakaret"e isyandır; kendisi "kadın" değil "kız" olan kızımız, söz gelimi dahi olsa"namussuzluk" imasına tüm namusluluğuyla karşı çıkıp kendini aklayacak kadar iffet sahibidir çünkü. bu isyanıyla kendini aklayan kızımız, toplumsal cinsiyetinin gerektirdiğini yapabilmiş olmanın verdiği iç huzuruyla eril kimliğin hegemonyasına da sonsuz itaatini kanıtlamıştır. artık ortalık güllük gülistanlıktır. nedendir bilinmez, aniden kuşlar da cıvıldamaya başlamış, derinlerden bir yerlerden şen bir ses şarkı tutturmuştur.

    şimdi, bir çoğunuz, öylesine söylenmiş bir cümlecik için bu kadar lafazanlık etmek gerekli miydi diyebilir. haklı da olabilir bunu söyleyenler. zira kızımız, elbette ki bu lafı söylerken tüm bunları düşünmemiştir. bu noktada, sona doğru ilerlerken, bu itirazınıza karşılık olsun diye son bir çıkarıma daha bu girimi ev sahibi yapmak istiyorum: bu cümle toplumsal bilinçaltının kızda vucut bulmuş halidir; bir nevi sayıklamadır. sayıklama da yapısı gereği bilinçsizce yapılan bir şeydir. bilinçaltının zayıflayan bilinci aşıp kendince konuşmaya başlamasıdır. kızımız kendisine yönelen "hakaret"e, haksız isnada o kadar sinirlenmiştir ki, artık bilinç "bu işin altından çıksa çıksa en şuursuzca laflar edebilecek olan bilinçaltı çıkar" diye düşünüp geri çekilmiş ya da bilinçaltı "bu bilinçli davranışlarla püskürtülebilecek bir şey değil; durum çok vahim!" diyerek bilinci etkisizleştirmiş ve işe el koymuş, her durumdaki değişmeyen kahramanımız bilinçaltı da olanları sayıklama halinde özetleyerek bu uzun yazıyı bana yazdırmıştır. yani olay belki münferittir ama sanıldığı kadar basit değildir.

    öngörüyorum ki, namusun şekilden ibaret olduğu canım ülkemde karşılaşabileceğimiz tek "sayıklayan" da bu kızımız olmayacaktır. malum, can tatlıdır.
    (meramise, 11.02.2008 10:46 ~ 23.07.2009 11:23)
  2. erkek egemen ahlak yapısını içselleştirmiş, kendilerini sahibine teslim edilmeyi bekleyen açılmamış bir hediye paketi gibi görmeye başlamış şuursuz kadınların ağzından sıkça duyduğum, delirtici söz öbeği.

    sadece konuşma diline yansısa bu kadar dellenmeyeceğim ama ulan iş başvuru formlarının cinsiyet bölümüne de kız yazılmaz ki.

    edit: kısaltılmıştır.
    (fantaghiro, 11.02.2008 11:21 ~ 30.07.2009 00:35)
  3. bende yedim dedirten meşhur cümleciktir.
    (extremely foolish, 14.02.2009 02:23)
  4. (bkz: aferin sana)
    (mandalinaya parmağımı soktum parmağım şişti, 14.02.2009 02:29)
  5. ne yazık ki ülkemizde anneler, anneanneler bile evlenmeden önceki hallerinden bahsederken "ben kızken" ya da "kızlığımda" diye girerler olaya. nedir bu "kızlık" olayı? bir et parçasına bağlanmış olması nedir bu "kadın" kelimesinin? kadınsın işte. ergen olmuşsan ve erkek değilsen kadınsın. neden korkuluyor kadın denilirken? neden hep bir uyarma ya da düzeltme ihtiyacı duyuluyor?
    artık o kadar yerleşmiş ki istemesek de yapıyoruz bunu ne yazık ki. mesela bir öğrenciye kız derken bir çalışana kadın diyoruz genelde. fark nedir. aradan geçmiş 2 sene midir? herkes birbirine kadın desin demiyorum elbette. ama korkulmaması gerekir, altında mana aramamak gerekir "kadın" dendiğinde.
    (aglayankekin kankası, 14.02.2009 02:40 ~ 02:58)
  6. "ne kuvvetli zarın varmış arkadaş, matkap mı kerek kanatmaya" demek istiyorum demek istiyorum huzurlarınızda.
    (buzdolabıtamircisi, 14.02.2009 03:06)
  7. saygı gösterilmesi isteyen kızın kurduğu cümledir. bir şeyler yaşamamışsa kadın değildir çünkü.
    (catgirl, 14.02.2009 09:50 ~ 10:56)
  8. (bkz: nereden ablan oluyorum ben senin)
    (fancy clubber and the mumbai dolması, 14.02.2009 10:00)
  9. ben de adam değilim senle muhattap olduğum için şeklinde karşılık verebileceğimiz bir saçmalama. karşılıklı saçmalaşırız işte, ne güzel.
    (suskungeveze, 14.02.2009 10:27)
  10. iğrenç birşey, ya kadınsınız işte deliksiniz ya da değilsiniz kadınsınız, hepiniz aynı cinsin mensubusubuz ve bunu kabul ederseniz ancak bazı haklara sahip olursunuz diye azarlayasım gelen insanların sarfettiği cümle.
    (edge, 14.02.2009 12:16)
  11. ayrıca beni al ama zarı mı asla versiyonu da vardır.
    (edge, 14.02.2009 12:17)
  12. belirttiği meselenin toplumsal cinsiyetten ziyade gençlik-yaşlılık bağlamında incelenmesini gerektiren ifade.
    (bkz: bütün kızlar toplandık)
    (defanstaki son adam, 14.02.2009 12:24 ~ 12:25)
  13. ıslak odunla döverim ben bunu diyeni.

    bize ne lan senin orandan burandan? kimle ne bok yediğinden?

    bunu söyledin ya, eminiz artık biz senin kimseyle bir bok yemediğinden. bekaretin bozulacak diye başka şeyler yapıp yapmadığından eminiz evet.

    he gülüm he. devam et sen. geliyorum birazdan odunu verecem beline beline.
    (bakarizbiara, 14.02.2009 12:26)
  14. biz her cümleyi sikimizle anladığımızdan, bununla ilgili de farklı bir şey düşünmüyorum.

    kız-kadın arasında, sizin ima ettiğiniz "bakire" vurgusundan farklı üzere, daha temel bir "yaş" ayrımı bulunur. aynı ayrım, ingilizcede de girl-woman şeklinde, bekaret vurgusundan bağımsız olarak bulunmaktadır. tanımlara bakalım:

    kız: dişi çocuk
    kadın: erişkin dişi insan

    belli bir yaşa kadar, dişi birey kız, kız çocuk olarak anılır. kadın çocuk, bayan çocuk, dişi çocuk denmez. belli bir yaştan sonra da, bu dişi bireye erişkinliğini belirtmek üzere kadın demeye başlarız.

    neymiş, niye bekaretini vurguluyormuş. ulan, böyle yaş ayrımı içeren bir cümleden bekaret vurgusu çıkaran abazanlar, sikiyle anlayanlar sizler değilsiniz; ama bunu söyleyen ahlaksız, bekaret vurgusu yapıyor. vallahi yavuz hırsız ev sahibini bastırırmış.
    (thedewil, 14.02.2009 12:45 ~ 12:46)
  15. kadın kelimesini hakaret zanneden şahsın ağzından fırlamış cümle. aslında düşününce üzülüyor insan yazık hayattaki tek başarısı zarını kaybetmemek olan bir insan ziyanı var karşınızda. kim bilir o çok kıymetli hazinesini kaybetmemek için ne değişik yollar denedi, ne zorluklar çekti bunu düşündünüz mu?

    çok şey yazardım ama yazmayacağım zira içimden bir author çıkacak.
    (marge and homer, 17.02.2009 07:19 ~ 20:11)
  16. lisede öğretmenler odasına müdürden bir kağıt yollanır imzalanması için, kağıtta kadın/erkek olarak iki bölme vardır. bir de yan tarafta bölme devamı gibi duran adam gibi tablo hazırlayamamışlıktan kaynaklanan küçük bir boşluk daha vardır.
    kağıt öğretmenler odasına bırakılır, bir saat sonra müdür tarafından oraya yollanıp almam istenir.
    gördüğüm tablo ise yarılmama sebebiyet verir

    tablodaki imzalar şu şekildedir

    erkek / kadın / kız

    içerdeki yeni bayan öğretmenlerimizden birinin zeka ürünüdür bu evet, boş bölmeye kız yazıp imzalamıştır.
    (kraken, 22.04.2009 11:53)
  17. (bkz: i am not a girl not yet a woman)
    (ahead full, 22.04.2009 11:57)
  18. gereksiz bir aydınlatma cümlesi.
    (anathema se, 22.04.2009 21:21)
  19. beyni küçüklüğünden beri evlilikten önce cinsellik olmaz, kızlık namustur gibi düşüncelerle yıkanmış bir kızın(!)(bak kız dedim sana...) sözleridir.
    ''bence sen en ala ar,namus timsalisin, iyi aile kızısın!'' dense rahatlar bence bu... çok da kızmamak gerek, beyni yıkanmış, sürekli baskı görmüştür sonuçta...
    (harmonia, 22.04.2009 21:49 ~ 21:50)
  20. genelde muhabbet arasında "kadınlar... hepiniz aynısınız" gibi bir cümleye karşılık delikanlı bir kız:
    - ben kadın değilim kızım bir kere cümlesini yapıştırır.
    aslında çevredekilere "bakireyim, sevişmedim bile kimseyle. ayrıca bu konuda çok hassasım, beni kaldırabilecek bana yazsın" mesajı verir. bir de sözde bakire olmayanları aşağılayacaktır.

    ancak malesef bunlar kadınlık ve kızlık arasındaki farkın hala o bilmemkaç milimetreden öteye gitmediğini sanırlar.
    ahan da bu sözüm onlara:
    kadınlığın bir mertebe, bir ünvandır arkadaşım. öyle sikindirik bir zarı yırttın diye de kazanamazsın. değil bir kişiyle yatmak, porno yıldızı da olsan kız olarak kalmaya mahkumsun sen.

    (bkz: yarağımın anteni)
    (karakter sınırını sonuna kadar kullanan genç insan, 28.06.2009 12:25)
  21. (bkz: çok da fifi)
    (uzaydayetisencarlistonbiber, 28.06.2009 12:30)
  22. ezikliğin dibine vurmuş kız söylemidir efendim .
    (kira, 28.06.2009 12:32)
  23. ben bakireyim gel beni becer anlamına gelen söz.

    kadınla kızda böyle ayrım oluyo da bayan'ın alternatifini bul da gel hadi.
    (despinaa, 28.06.2009 13:34)
  24. (bkz: aç bakıyım)
    (tycoon, 28.06.2009 13:38)
  25. bekaret konusunda hassas ve takıntılı olan bi dişinin kurduğu cümle.
    (yalnız insan merdivendir hiçbir yere varmayan, 28.06.2009 13:49)
 sayfa  / 2

künye  ·  iletişim / şikayet / reklam  ·  sıkça sorulan sorular  ·  itü sözlük görseller  ·  itü sözlük extra  ·  itü sözlük mobil