|
|
- ayet ve hadislerin ilk anlamlarını kabul etmeyen, gerçek anlamları ancak tanrı ile ilişki kurabilen masum imamın bilebileceği temel görüşünü savunan aşırı fırkaların ortak adıdır. bâtın; gizli olan, birşeyin gerçeğini, iç yüzünü bilen anlamına gelir. batınilik sadece bir akım ya da grup değildir. aşırı şii fırkalardan bazı sufilere ve mülhidlere varıncaya kadar bir çok grubu içine alan bir düşünce sistemidir. tarih olarak 11.yüzyılda ortaya çıktığı tesbit edilmiştir. bu akım, din anlayışlarını inkar ve ibaha sınırına kadar götüren itikadi fırkalar yanında, son derece gizli bir şekilde teşkilatlanmış örgütler vasıtasıyla merkezi idareye karşı girişilmiş isyan faaliyetlerinin başını çeken çeşitli siyasi gruplar için de kullanılmış bir lakaptır. batınilik tarihin çeşitli dönemlerinde farklı isimlerle anılmıştır. misal ismailiyye, seb'iyye, ibahiyye, mazdekiyye, nusayriyye, dürziyye, sabbahiyye gibi...
bu gruplar arasında islam devletlerini en çok uğraştıranı hasan sabbah ve onun teşkilatı olmuştur. 900-1100 yılları arasında yaklaşık üç asır boyunca özellikle orta asya ve ırak bölgesinde huzursuzluk ve anarşi kaynağı olan batıniler, başta selçuklu veziri nizamulmülk olmak üzere birçok devlet adamını da öldürmüşlerdir. düşünce tarihimizin zirve insanı gazali ile etkileri neredeyse sıfıra düşürülmüş ve fikri planda savunucuları oldukça azalmıştır.
islam tarihinde önemli siyasi ve inançla ilgili konularda etkiler meydana getiren batıniyye, tarih boyunca şii, sünni, mutezili alimler tarafından islam dışı sayılmışlardır. zamanında mısır'da fatımîler, bahreyn'de karmatîler gibi devletler kurmuşlardır.
- hasan sabbah'ın önderi olduğu sapkın tarikat.batıniler afyon çekip suikast düzenledikleri için haşşaşiyunlar,haşşaşinler diye de adlandırılar.ingilizcede buna karşılık olarak assassins kelimesi gelmektedir.bu da ilginç bir ayrıntıdır.
kaynak:
(bkz: semerkant)
(bkz: amin maalouf)
- batıniliği salt romanlarda okuyanlar için sapkın bir tarikattan öte olmayan, ancak içine girildiğinde incelendiğinde, batını doğa felsefesi, batını toplum felsefesi, batını tarih felsefesi öğretileri araştırıldığında sapkınlık diye tabir edilen şeyin varolduğu söylenen ve resmi ideoloji tarafından var olduğu dayatılan herşeyin sorgulanması ve yeniden başka bir açıya göre yorumlanması olduğu görülecektir.
batınilik esrar çekmek suikast düzenlemek değil, adalet, eşitlik, kardeşlik gibi kavramların budünya üzerinde kurulması için çalışmaktır.
batıniler cennet ve cehennem gibi kavramların, mekanların bu dünya dışında başka bir dünyada var olmadığını cennetinde cehenneminde bu dünyada yaşanılacağını ve cenneti var etmenin ve ona sahip olmanın sadece zenginin hakkı olmadığını söyler. ve derki: tanrı insandan ve doğadan bağımsız bir yaratıcı değildir.
tanrı haktır. ve bizler hakkız. hak insandır. doğadır.(gajo, 17.12.2007 11:20 ~ 11:21)
- batınilik esoterizmin türkçesidir. esoterizmin öztürkçesi ise "içrek öğreti"dir. bunun da anlamı sadece belli insanlara malum olan, onların içine doğan ilahi bilgiler demektir, diğer bir deyişle kanıtlanabilirliği genel ve kategorik nitelik içermeyen yani tam ve gerçek tanımıyla "bilimsel olmayan", asla gözlemlenemeyen bilgilerdir. batıni inanışlar diğer dini inanışlardan "mucize" kavramı ile ayrılırlar. batını bir bilimdışılıktan farklı olarak monoteistik dinlerin peygamberleri, sadece o ana ve kendilerine özel bir doğaüstü olay sergilerler/sergiledikleri iddia edilir, bu doğaüstü olay sadece ve sadece onların peygamberliklerini doğrulayıcı olma amacıyla gerçekleşmiştir, ve sadece başka hiç kimsenin hiç bir zaman yapamayacağı bir şeydir, onlar bile sadece kendi güçleriyle yapmamışlardır, anlık olarak "verilmiş" bir yetki kullanırlar, ve yaptıkları şey her şeyden önemlisi alenidir, herkesin görmesine açıktır. buna karşılık batıni inanışlar safi inanıştırlar. bu yapısından ötürü tüm batıni inanışlar istisnasız biçimde "gizli öğretilere" dayanırlar, "gizli öğreti", "esrar", "sır" gibi kavramlar batıni bilgilerin diğer adıdır, hiç bir batıni öğreti yoktur ki "gizli" olmasın. bu gizlilik inanışın gözlemlenebilir doğal düzenin dışına ilişkin iddialarının açıktan bir savunusunun yapılamamasından kaynaklanır. batıni inanışların mensupları, mensubiyetlerini saklar ve semboloji üzerinden birbirilerini tanırlar. inanışlarına göre öğretide ilerledikçe zamanla bilgiler açılacak, doğa üstülüğe adım atılacaktır, ama henüz bu aşamaya gelinmediği için test etmek de doğru olmayacaktır.
aslında tabii bu gizlilik daha çok bir şekilde alışılmış olan dünya algısının yıkılmasıyla oluşacak travmanın hissedilmesinden ötürüdür. onlara göre bilgisiz cahil insanların alaylarına maruz kalmamak için bunlardan bahsetmemek lazımdır, çünkü basit ve bilgisiz olduklarından hemen "kanıt" görmek isteyeceklerdir, hemen somuta indirgemek isteyeceklerdir, oysa bu iş böyle çiğ bir iş değildir, şaklabanlık hiç değildir, basit dünyevi somutlukların ötesinde bir ulvilik vardır, bir kere buna inanıp kendini bu işe samimiyetle vermeyen birisinin birinci dakkada "hani, niye uçmuyorsun" demesi çiğliktir, görmemişliktir, o mertebeye ulaşan birisi zaten uçmak gibi basit dünyevi isteklerden de arınır, istese uçar ama, artık öyle kişisel arzulardan, cahilce tatminlerden de arınmıştır, nedir yani, uçup da ne olacak, evrenin şu devri daiminin parçası olduğumuza oturduğumuz yerde hayran hayran konsantre olmak varken uçmak nedir yani. cahil insanlara o yüzden bundan bahsedilmez. kendi batıni grubunun dışındaki herkes de cahildir zaten.
- hasan sabbah'ın, alamut kalesinde eğitimini verdiği tarikattır. terör eylemleri yapan ve bunu dini temellere dayandıran bir oluşumdur. o dönemde karşıklıklardan kaçmak, açlıktan kurtulmak isteyen çocuk ya da genç bünyelerin tek kaçış noktasıydı.
- hakkında bilinmeden çok fazlaca atılıp tutulan yoldur batıniyye.
öncelikli olarak bir mehzep veya dini bir oluşum olduğu kısmı göreceli,
çünkü batın geniş kapsamlı bakıldığından bir felsefe, bir fikir akımıdır,
keza din veya tarikat da böyledir ama, bu daha batındır.
kurucusu hakkında hernekadar hasan sabbah dense de,
hasan sabbah'ı da temel alarak, hoca muhuyiddin-i arabiyi de ekleyerek,
hallacı mansur ve hoca ahmet yesevi ve hocası baba arslan'ı müdahil ederek,
erdebil tekkesi ve türkmen sufizmi ile yoğurarak açıklayabiliriz batın'i.
kendi cümleleriyle açıklar gibi olursak batın yolu,
"allah gözlerine çekmiş bir perde
yok dersin allah'ı gökte ve yerde
gösterelim gel de gör hak'kı nerde
secde eyleyesin didara karşı"
ya da
"zühd ü riya ile olan ibadet
hatadır hazret-i settar'a karşı
böyle namaz ile olamaz ümmet
hiç kimse ahmed'i muhtar'a karşı"
bi de bu,
"hakikat bir gizli sırdır
açabilirsen gel beri
küfr içinde iman vardır
seçebilirsen gel beri"
örnekler çoğaltılabilir.
batın da olan herşey 2 ye ayrılır, zahiri ve batıni.
zahiri, görülen elle hissedilebilen şeyler
batıni ise varlığını zeka veya akıl veyahut kalb yolu ile anladığımız duygu ve düşünceler bütünütüdür.
mesela batin e göre en batin olan allahtır, şeytan zahirdir,
insan sen batin hem zahirdir,
kiminde batin kiminde zahir ağır basar.
kaba olarak batin her kişinin değil er kişinin anlayabileceği bir düşünce sistemidir.
son olarak batini bir nefes...
"yedi derya sohbetini, bahrı umman anlamaz,
ilmi ledün manasıdır, ahmak olan anlamaz.
küntü kenzden ders okursun, cahil andan ne anlar,
gözü kör, kulağı sağır, bibeserler anlamaz.
men aref ilmine eren, aşık-ı suzan olur,
hevt nefsini katleyleyen, meydanda merdan olur,
hırs ile şehvete uyan, nefsine kurban olur,
yedi tamu şiddetidir, kemrah olan anlamaz.
iki cihan röhnüması, haydar-ı kerrar olan,
çıkıp miraç kapısında, haykırıp aslan olan,
sitretül müntehada, mustafa’ya yar olan,
naciyanı naz makamı, binde bir can anlamaz.
ilmü ledün okuyanlar, aynen yoldaş olur,
ehedi ahmet, fatihada baş olur,
pa ile ça, ka ile za anlayan sırdaş olur,
ilmi ledün manasıdır, ehli inkar anlamaz.
men aref ilmine ermeyen, şum ağmakı fıkıh,
pir dergahına niyaz et, yakın bulasın hakkı,
ey virani dört kitaptan, ali’nin metin oku,
ehli beyti hanedanı, şimir mervan anlamaz."
edit: sözsihirdire ithafen yazılmıştır.
var ol...
|
