balığa limon sıkılmaz  

hür ve ağız tadının bilincinde balıkseverler derneklerinin duvarlarında, kafalarının içinde düğün ampulleri yanıp sönen bir tabela üzerinde görebileceğiniz bir yazı, bir yaşam biçimi.

elbette balığa limon sıkanlar ve sıkmayanlar bbg eray ve bbg melih kıvamında saflara ayrılabilir; "bu bir zevk meselesi, sana ne lan benim yediğimden, asıl balığa limon da sıkılır, turrrrp da sıkılır " deyip kapıyı suratıma çarpıp giden münir özkul da çıkabilir içlerinden. ben bu durumda hepimiz adile naşitiz demek durumunda kalırım ama münir amcamı da çok severim. (politik cevap)

tatsız tutsuz bir ton balığını canlandırmak için kalbe vurulacak e.p iğnesi görevi görmesi koşulu haricinde; örneğin mis gibi ızgara edilmiş lüferin üzerine limon sıkmak cinayettir, balığa da pişirene de yazık. tek ızgarayla da sınırlandırmamak lazım güzel bir tava balığına da yapsanız o da alınır. tabii balığa ketçap, mayonez, hardal dökmek de benzer kalp kıran davranışlar.

neyse sonunda arkadan we are the world vererek birlik beraberlik mesajı vermek gerekirse; bu iş bir tercih meselesi istediğinizi yiyin, kim karışır. önemli olan gönüller şen olsun, tweety kuşu değil ki yirmi iki kişi onu limonla yerse gelip herkese kötü şans getirsin; alt tarafı bir balık, hafızası bile kaç saniye, kin tutamıyor işte o derece.

istavrit, sardalya ve bir ihtimal de hamsi kızartmanın üstüne limon sıkanlar bizden olabilir. ama ızgara balığın üstüne limon sıkmak... duydukça bile dilim kamaşıyor. hak veririm bu lafa.

kaba hali, 'balığa limon sıkanın, balık kadar beyni yoktur' olan yasaklamadır.

balık ekmek yiyorsanız limonsuz bir şeye benzemez önermesiyle, "hangi balığa?" der, kime göre neye göre klişesinin kulaklarını çınlatırım. somon fümeye elbette sıkılmaz, ama zaten somon ekmek de duymadım bugüne kadar.

sofrada şırrak diye karşınızda oturanın suratına çarpınca pek fiyakalı durmakla birlikte, genellemelerin genel kaderinden ne yazık ki kurtulamamış bir genellemedir bu da. taze tutulup ızgarada az pişmiş, suyuyla yağıyla duran lüferin, gözleri velfecri okuyan mis gibi marmara uskumrusunun, mısır unu ve az yağla tavada iki çevrilmiş tazecik karadeniz hamsisinin üstüne sıkmayalım, eyvallah. iyi de şu ahir zamanlarda balık rejimimizin büyük kısmını oluşturan tavuk fıtratlı çiftlik çipurasını, buzhaneden yeni çıkmış bıldırın norveç uskumrusunu, sidikli çıplak mezgit filetoyu nasıl yutacağız tuzsuz, bibersiz, limonsuz sayın hür ve kabul edilmiş balıkseverler loncası ve isveç bilimler akademisi'nin saygıdeğer üyeleri? uzat bakayım limonu oradan.

bütün geniş zamanlı vecizeler gibi bir adap bildirme cümlesidir. ben balık yemedim hayatımda ama sıkmak isteyen limon da sıkar marul da doğrar, krem şanti de sürer.

yemek, özellikle de etli yemekler sözkonusu olduğunda erkekler arasında bir sürü genelleme dolanır. (bakın bu başlığı açılmamış bir tespittir.) genelde yemekle daha çok ilgilenen kadınlar olmasına rağmen erkekler başlarlar, "şuna şu sıkılır, bunu böyle yiyceksin, öteki berikisiz gitmez derken insan illallah eder. geçen de birisi minibüste yanımdakiyle cartlak kebabı diye bir şeyden bahsediyordu, hayatımda duymadığım ve arasan istanbulda belki de hiç bulamayacağın bu cartlak kebabının nasıl pişirilip nasıl yeneceği, neyle gittiği üzerine ciddi bir tartışma geçti. her iki taraf da son derece yoğun bir otantiklik havasındaydı, "ona kimyon şeettireceksin" diyen adam sanki yüzyılların geleneksel bir ritüelinden bahsediyordu, karşıdaki de aynı şekilde. et işte ulan alt tarafı, ne var bunda bu kadar ritüelleştirecek.

söz konusu balık hamsi ise sakın derim, gerçi hamsi bir balık değil hamsi sadece hamsidir neyse bu farklı bir tartışma konusu.

hamsi denen yüce varlığa limon sıkmayınız efendim bu hamsiye yapılan en büyük hakaretlerden biridir, bir hamsi sever olarak sizi şimdiden uyarıyorum. hele ki hamsinin ızgarasını yiyorsanız ne gerek var öyle ekstralara hamsiyi ızgaradan alır almaz kılçığını ayırmadan önemle vurguluyorum kılçığını ayımadan yavan ekmek ile yiyiniz efendim, hatta hamsinin kuyruğuda güzel tada sahiptir hamsiyi kuyruğu ilede yemeyi deneyin. hamsinin kızartması ise daha farklı bir tattır onada limon sıkılmaz kısaca hamsiye limon sıkılmaz efendim sıkanları uyaralım sıkmalarına müsade etmiyelim, hamsi saygın bir varlıktır, lütfen.

not: iş bu giride ironiden eser yoktur.

kimilerini göre balığı piç eder kimilerine göre limonsuz balık taçsız krala benzer. bana göre tatlısına göre şerbet balığına göre limon.

karadenizli olduğum bi yana, kaptan torunu olduğum, ailemizde denizle uğraşan insan popülasyonunun fazla oluşundan mütevellitçocukluğumun teknelerde, kamplarda, denizin tam ortasında azgın dalgaların arasında geçtiğini, yakalanan balıkların kafalarının kopartılıp -he bi de balığın kafası kopmaz sorunsalı vardır en az balığa limon sıkılmaz sorunsalı kadar ünlü- kanlı canlı tavaya atılıp sabah kahvaltısında bile önüme konulduğunu, babamın emekliliğinden sonra evi terkedip küçük bir sahil kasabasına yerleşip balıkçılıkla uğraştığı konularına girip artizlik yapmıcam sadece bu konu hakkında konuşan balıkçı gurmelerin bana öğrettileri şevkle paylaşacağım.hımm

evet ne demiştik başta, balığına göre değişir, tabi damak zevkine göre de değişir bunu göz ardı etmemek lazım. efendim eğer ordövrtabağınızın içerisindeki balık zeytinyağında harmanlanmış lakerda ise tirink tirink! evet limon sıkılır. bilumum tuzlu balıklara bu çiroz da olabilir tuzlama sardalya de olabilir limonla güzelleşir, nacizane fikrim. ayrıca limon limonsuz bir balığa oranla yarı yarıya harareti keser

misal defne yaprağı, karabiber ve zeytinyağında marine edilmiş ızgara bir lüfere ben limon sıkarım. limondan haz etmeyen ayşe limon sıkmaz. kalkanın erkeğini yerim limonsuz yerim. aynı zamanda kekik, havuç rendesi ve sarımsak içinde buğlanmış hamsiye ben yine limon sıkarım, limonun balığı bozduğunu iddia eden artiz mehmet sıkmaz kendi tatlı canının bileceği şey bu.

reklamlara bile konu olmuş bu motto, ''balığa limon sıkılır ama traş keyfine asla'' sözün kısası bırakalım bu traşları herkes damak tadına göre haraket etsin. mide benim kardeşim sıkarım sanane!

dogmadır.

tercih nedir? aktarılan ve öğrenilen kültürün, alışkanlıkların, şahsi eğilimlerin ve arayışın bir fonksiyonudur. hiçbir insan kalıplara sokulamaz. idsel bir eylemin uygulamasının bile belirli kurallara bağlanması kör inançlara gebedir. bireyi objektif ve analitik gerçeklerden, matematiksel yaklaşımdan uzaklaştırır. toplumu katmanlara ayırır. sonra bu katmanları tembelleştirir. bu manifesto, kabul edilemez bir faşizmin ayak sesleridir.

olmadı doktrindir.

zevk meselesidir. hamsi ve limon vazgeçilmez ikilidir...hamsileri temizleyip tepsiye dizeceksin, üstüne soğan halkaları dileceksin, maydanoz doğrayacaksın, limon da doğrayacaksın oy oy oyyyy

"balığa limon sıkmıyorum fakat sizin sıkabilmeniz için canımı feda etmeye hazırım."

victor rousseau

bize ne canım balığın limonundan. isteyen istediğini sıksın isteyen istediği gibi yesin. o bu değil de şimdi bu başlık açılmaz ki. kim nerden bulacak şimdi de balık alıp gelecek pişirecek. çok ayıp.

konuyla ilgili antik yazıtlardan parçalar:

"balığa limon sıkarsan kafana sıkarız dediler, kafasına dikenden dumansız ızgara koydular. üçüncü gün limon ağacının altında dirildi."

"sen o balığı yine yerdin ama
limon falan sıkamazdın şerefsiz"

"ilk limonu hiç günahı olmayan sıksın"

yaşadığımız çağda biraz tırt bir yargı gibi. göt kadar havuzlarda suni yemle yetiştirilmiş, deniz yüzü görmemiş saman gibi çipuraları yemeyi kabullenip, "balık da balıkmış ha!" de, sonra da gurmelik yap. hıncaluluçlaşarak "olmuyor, olmuyor, olmuyor!" demek istiyorum.

pişmiş aşa su katılmaz diye bir vecize var ki pişmiş balığa limon suyu katılmaz anlamına da çekilebilmekte. ancak, efendime söyleyim bir çorbaya, bir makarnaya yeniden ısıtırken su katılmalıdır, hele makarnaya bir gıdım su eklenmeden pek ısıtılabilinemez. oysa ki reçelin içine bir damla dahi olsa su girdi mi o reçel bozulmaya mahkümdur.

bu işler çok karışık. ama denizden babam çıksa limonlar da yerim.

"sıkılamaz. sıkılması teklif dahi edilemez."

sınır tanımayan gurmeler (les gurmes sans frontieres) strasbourg kolokyumu notlarından.

en azından kamusal alanda yasak olmalı. şimdi balığa sıkarlar sonra sıra köfteye gelir. devamı gelir bunun. o yüzden.

balığa limon sıkmak, bütün duruma limon sıkmak demektir. ızgara balığa limon sıkmak balığı katletmektir ki bunu balıkla iç içe yaşayan her karadenizli bilir. her trabzonlu bilir. lüks balık restourantları arzdan dolayı limon vermektedir balığın yanında ama olmaz kardeşim olmaz zorlamayın işte ızgara balığa limon ol-maz. olmazlan işte.
balıkla limon bir tek buhulama yaparken, yanyana pişebilir.
toparlarsak; balığa limon sıkılmaz.

akvaryum balıkları için geçerli olabilecek iddia.

lan manyak mısınız balığa nasıl limon sıkılmaz oldu olucak yanında soğan da yenmez deyin tam olsun. ha tabi balığa sıkılmaz direk denize sıkacan tonlarca limonu diyorsanız amenna.

ota boka karışan insanların söyleyebileceği bir sözdür bu bence, balığımızın limonuna bile karışmaya başlamışsa hafiften sıyırmıştır, sana ne lan, sana mı sıkıyorum limonu? balık benim, limon benim, damak benim, mide benim, sana ne?

dibine kadar katıldığım önermedir. balığa limon sıkılmaz lan. çorbaya da sıkılmaz. zeytinyağlılara da sıkılmaz. hatta limon da sıkılmaz. limon bir süs bitkisidir. salonun bir köşesine konur. surat falan çizilir üzerine. öyle bir şey yani. hayır nereden çıkarıyorsunuz sıkmayı falan anlamıyorum ki... insan limonu sıkar mı hiç ?

limon yoksa olacak olan bu. hakkaten ya sizde de hiç damak zevki denen bir şey kalmamış arkadaşım. balık limonla yenmez, illa yiyecekseniz domates sosu dökün üstüne öyle yiyin. limon ne balık ne la. ayrıca balığı tuzsuz yiyeceksiniz, sonra alıyorsunuz kiloları alıyorsunuz kiloları. böyle bi terbiyesizlik yok yani.

konu ile ilgili fikirler önermedeki balık kelimesinin ızgara balığı refere ettiği yönünde. bu boyutlu bir önermeye katılmamak elde değil zira neden lezzet ve tat değildir. zira limon ve sarımsak sike konsa siki lezzetli yapar asıl neden ızgaradan tabağa gelmiş, tam kılçık simetrisinden ikiye ayrılmış, dumanı üzerinde bembeyaz eti arzı endam eden açık deniz balığına(hamsi, palamut, istavrit, mezgit bunlar balıktan sayılıyorsa eyvah ki ne eyvah)limon sıkmak, sıcak etin hamurlaşmasına ve bütünlüğünü kaybedip, püre kıvamına gelmesine neden olur. aman diyim. karadeniz'de çıkan bir hamsi nedeniyle balık konu başlıklı bu soruna yorumlarda sürekli karadeniz adı geçmesi ise garip, ahanda alternatif başlık gelsinler de yorum yapsınlar görelim.

(bkz: karabidaya limon sıkılmaz)
(bkz: lahosa limon sıkılmaz)**

"rakıya buz koyulmaz" iddiası gibidir.
koyan koyar arkadaş. ben koyuyorum meselâ..

"ızgara balığa limon sıkılmaz" diyen birine sordum bi kere.. (ki ben de ızgara balığa limon sıkmam)

"neden limon sıkılmaz" dedim, "balığı soğutur, tadını kaçırır" dedi. (mantıklı)
"pekii tavada pişirilen balığı da soğutmaz mı" dedim... lavuk cevab veremedi..

belli ki amcamda kulaktan dolma bilgiler genetik. taşınıyor habire.

sonuç;
ben de ızgara balığa limon sıkmam.
pekii neden?
eşeğin zikinden dolayı..
bi nedeni yok yahuu, o tadı sevemedim, hepsi bu.

ama balığın yanındaki rokaya, soğana limon sıkmayan birini göriim, şerefsizim selam verirsem .

ancak ekşili ve buhulamadan haberi olmayan birisinin iddia edebileceği birşey.