|
|
- dünyada var olmuş her millet gibi zamanındaa meksika davar olmuş azteklerinde mitleri folklörü ve kendilerine has yaradılışı ve yaratıcı güçleri yorumlamışlardır. bu mitolojini en baasit hali olarak biliniyor. eski dünya diye nitelendirilen kıtalrda ki mitlere neredeyse benzeyen noktaları yok değil. ama her mitin kendine göre bir oluşumu vardır. diğer ilgimizi çekmek istediğim nokta tıpkı yunan norse ve mısır mitlerinde olduğu gibi bu mitte de dünyamzın bir gizemi olmaktan öteye gidememiş olan atlantis hakkında yorumlarda içermekte.
genel olarak diğer orta amerika halkları gibi aztekler de şu an ki dünya oluşmadan önce dört dünyanın var olduğuna inanırlardı. aztek mitlerine göre varolduğumuz dünyadan öncesinde toprak, ateş, su, hava ile ilişkilendirilen her birinin ayrı tanrısı ve insan soyu olan dört güneş vardı. bu dört elementin var ettiği bu dünyaların yok oluşları ile de ilgiliydi.
şimdi geldi mite : azteklerde yaratıcı tanrı düaliteyi temsil eden yani dişi ve erkek özellikleri içeren ometeotl dır. ometeotl bu özelliğinden dolayı aynı zamanda tonacatecuhtli ve tonacacihuatl çifti ile de gösteriliyordu. sıra aztek mitinde önemli roller üstlenen iki karakteri tanıyalım : bunlar quetzalcoatl ve tezcatlipoca dır ve ometeotlın çocuklarıydılar. bunlardan quetzalcoatl yad nam ı diğer tüylü yılan * bir çok efsanede baş roller oynamış ve hatta ispanyollarla karaya çıkan cortez ve ekipi bu yüzden saygı görmüşlerdir *.aztek yaradılış efsanelerine göre , göğün on üçüncü katında bulunan yaratıcı , dört oğul hayata getirir. bunlaradan birincisi , kızıl tezcatlipoca’dır. öbürü ise kara tezcatlipoca’dır. efsanelerde sıkça adı geçen tezcatlipoca budur. öbür çocukları ise quetzalcoatl ve huitzilopochtli’dir. bu kardeşler varolan herşeyi ve aynı zamanda da ilk insan çiftini yaratırlar yani bizlerin atalarını. ilk dünyada , yani toprağa ait güneş zamanında, kara tezcatlipoca hüküm sürmektedir. o zamanlar dünya üzerinde devler hüküm sürmektedir. quetzalcoatl tezcatlipoca yı denize atarak hükümdarlığına son verir. tezcatlipoca okyanustan çıktıktan sonra büyük bir jaguar olur ve devler soyu jaguarlar tarafından yok olur. büyük jaguar ise bugün göğe baktığımızda rhatlıkla görebileceğimiz büyük ayı takımyıldızına dönüşür. quetzalcoatl ikinci dünya üzerinde havaya veya rüzgara ait güneş devrinde hüküm sürer. fakat bu dünya da tezcatlipoca tarafından yok edilir. quetzalcoatl ve bu dünya üzerinde yaşayan insan nesli rüzgarlar tarafından sürüklenir. bu devirde yaşayanların soyundan gelenler bugün maymuna dönüşmüş olarak ormanlarda veya hayvanat bahçelerinde görülebilirler. yağmur tanrısı tlaloc , üçüncü dünya üzerinde , suya/yağmura ait güneş devrinde hüküm sürer . bu devrin sonunu da quetzalcoatl ateş yağmurları ile getirir. bu ırk da hindilere dönüşür. dördüncü ırk ise tlaloc’un karısı chalchiuhtlicue tarafından yönetilir. o da bir su tanrıçasıdır. büyük bir sel dünyayı kaplar ve bu ırka mensup olanlar balığa dönüşür. dağlar seller altında kalır ve gökler yeryüzüne çöker. aztek mitolojisine göre bu dört soy yok olduktan sonra beşinci soy ortaya çıkar. işte bu son olarak ortaya çıkan soydur. aynı soylar hesiodos tarafından da anlatılmaktadır. hesioods da bizim soyumuzdan önce dört soyun varolduğunu fakat bunların yok olduğunu , şimdi yeryüzünde bulunan insanların beşinci soya ait olduğunu anlatmaktadır. aztek mitolojisi ile yakın doğu mitolojisi arasındaki şaşırtıcı bir benzerlik de tufan efsanelerinden kaynaklanır. aztek efsanesine göre , tata ve karısı nene tezcatlipoca tarafından korunurlar ve bu büyük sel baskınlarından kurtulurlar. ancak bu çift izinsiz olarak ateş yaktıklarından tanrı tarafından cezalanırlar. tata ve nene efsanesinde hem mezopotamya tufan efsanesi ile ortak yönler buluruz hem de yunan mitolojisindeki prometheus efsanesi ile benzer yönler gözümüze çarpar. aslında atlantis’in varolduğu söylenen okyanusun iki tarafında da aynı efsanelerin var olması ve bu toplumların belleklerinde daha önce varolan bir felaketin anılarını saklamaları atlantis’in varlığının basit bir efsaneden öte olduğunu düşündürmektedir. aynı şekilde , maya efsanelerinde de , gerek kutsal kitapları popol vuh ’da gerekse de yucatec yazılarında tufan miti ve yokolan ırklar söylencesi mevcuttur.
(bkz: hermetics.org)(chixculub, 04.09.2005 05:49 ~ 08.10.2007 16:05)
|
