|
|
- aynı nehirde iki kez yıkanılmayacağı, aynada aynı yüzü iki kez göremeyeceğimizi de açıklayan, herşeyin kökünün değişime dayalı olduğunu gösteren bir felsefenin ürünüdür.
(bkz. değişmeyen tek şey değişimdir.)
- arkadaşımın "tabi ki aynı nehirde iki kez yıkanamazsın. çünkü o dönemde çıplak yıkanılıyordu ve o yörenin ahalisi senin herşeyini gördükten sonra birazcık utanman varsa gider başka yerde yıkanırsın ikinci sefer" diyerek yorumladığı herakleitosun en bilinen sözü.
- herşey bir değişim içinde olduğu ve ne insan aynı insan ne de nehir aynı nehir olduğu için doğruluğu kesin felsefi söz.
- (bkz: panta rhei)
- (bkz: değişmeyen tek şey değişimin kendisidir) *
- süslü ve zorlu bir anlatımın örneği.
lise felsefe derslerinde çok geçer bu. bize de yöneltilmişti.
[felsefe hocam benden nefret ederdi. anlasam dahi sorularına abuk sabuk yorumlar yaptığım için benimle çok uğraşırdı]
h: hoca, e: eksiksizuyum olmak üzere;
h: eksiksizuyum kalk oğlum
e: (içinden: benim kadar oğlun olsa dağ kadar götün olur orspu çocuu) efendim hocam...
h: izah et bakalım; "aynı nehirde iki kez yıkanılmaz" ne demek?
e: yanlış bir söz. yıkanılır.
h: ne diyorsun oğlum sen?
e: ben yıkanırım. yeter ki su temiz akmaya devam etsin.
h: oğlum düzgün açıkla!
e: adam derdini düzgün anlatsaydı ben de düzgün açıklardım hocam. lafı dolandırmanın ne gereği var?
h: otur lan!...
e: (içinden: lanlı lunlu konuşma. ağzını yüzünü skerim senin) oturayım bakayım...
o arada sınıfın yalakalarının biri parmak kaldırır ve izah eder: "hocam şimdi adam diyor ki... zaman geçer gider. zamanı durdurmak mümkün değildir. zamanla tüm koşullar da değişir. değişim hayatın özüdür... bıdı bıdı... filozof burada bunu anlatmaya çalışmış."
h: eksiksizuyum anladın mı şimdi?
e: adam anlatamadıktan sonra ben anlasam ne, anlamasam ne hocam...
h: ?!
e: hocam, bu da ayrı bir dersin konusu olsun. mevzu uzun...
h: bırakacam seni lan dersten!
e: (içinden: bi sikimi yiyemezsin) canın sağolsun hocam...
[lisede küfürbazdım biraz...]
diyeceğim şu: bu ilkçağ filozofları denen adamlar, hakikaten devrinin şartları içerisinde incelenmeli. pagan dinlerden tek tanrılı dinlere geçiş evrelerinde ideler evreni, madde, çamurdan hayatın oluşumu, havanın her şeyin özü olması gibi kavramlar arasında sıkışıp kalmış bünyelerin bu tarz laflar üretmeleri olağan. kendi de ne dediğini bilmiyor ki? şifreli söylemesi gerek. lastik gibi sünecek bir laf ortaya atacak ki ileride adam zannetsinler kendisini.
öyledir.
- herakletios'un kelime oyunu kullanarak ortaya attığı savdır. yıkandığın suyun akıp gideceğini, nehre ikinci sefer geldiğimzde aynı su olmayacağını, bu yüzden aynı nehirde iki kez yıkanılamaz'a lafı getirmiş olan herakletios, nehirle kapsadığı suyu bir tutuyorsa, aynı kadınla iki kez yatamayacağını da iddia eder ki, bu da, eğer iddia ettiyse, kendisinin çapkınlığa kılıf uydurmak gibi büyük bir başarıya sahip olduğunu gösterir.
(huma, 22.08.2006 01:19 ~ 01:33)
- sembolik anlam taşır. herakleitos'a ait bir sözdür.
tanrı insana aynı zaman, aynı mekan, aynı şartlardaki bir fırsatı sadece bir defa verir; onu değerlendirip değerlendirmemek insanın elindedir. buna benzer başka bir fırsat geldiğinde ise ne ortam ne de siz aynı değildir artık.yani alınması gereken dersi zamanında almak gerekir.
evrende herşey değişir, hiçbirşey aynı kalmaz, herşey akar, herşey hareket eder. bu nedenle aynı nehre bir daha girdiğinizde su da aynı su değildir, siz de eskisi gibi değilsinizdir, siz de değişmişsinizdir. çünkü herşey akar, değişir. değişim süreklidir.
- (bkz: diyalektik materyalizm)
- (bkz: aynı suda iki kez yıkanılmaz)
|
