atlı okçuluk, orta asyada başlamış olan, belkide askeri kuvvetler arasında en fazla güç, en fazla dikkat, en fazla denge ve en fazla çalışma isteyen bir birimdir. okçuluk ise ilk önce mısırlılarda ve asurlularda görülmüştür. atlı okçuluk ise daha sonraları orta asyada görülecek üzengi denilen alet sayesinde ortaya çıkacaktır.
atlı okçular, oklarını atarlarken, dizginleri tamamen bırakırlar. üzengilerinin yardımıyla dizginleri dizlerinin yardımıyla tutarak, düşmanların başına bela olurlar. ok atarken durmak veya atlarından inmek zorunda değildirler. dört nala giderken, oklarını hedeflerine atarlar.
atlı okçular bir çok yandan avantajlı olan askerlerdir. çünkü atlı okçular hafif zırha sahip olduklarından (şüphesiz atın da yardımı var buna*)çok hızlıdırlar. düşmanla aralarındaki mesafeyi sürekli koruyabilirler ve düşmanı menzilinden çıkarmadan ve tek bir çizik bile yemeden savaştan çıkabilirler. avantajlı olduğu anda taarruza geçme insiyatifini ellerinde bulundururlar. yani atak zamanına kendisi karar verir, kısaca oyunu onun* kuralına göre oynarlar çünkü kendini karşı tarafa -sike sike- belirleyici seçtirmiştir. bunun avantajı artık savaşın son bitirici vuruşlarında veya dişe diş mücadelenin başlayacağı savaş anlarda (meydan muharebelerinde allah ne verdiyse danılan anlarda) belli olur. çünkü karşı taraf ziyadesiyle yıpranmıştır. atlı okçular bu özelliklerinden dolayı türkler tarafından en çok tercih edilen askeri birim olmuşlardır.
türklerin ve orta asya kavimlerinin atlı okçulukta hünerleri çok meşhurdur, ve adeta bütün kavim okçuluk konusunda profesyonelleşmiştir. zaten türklerin osmanlı devleti kurulmadan öncesine kadar ordularının neredeyse tamamı atlı okçulardan oluşmaktaydı. geri çekiliyor görünüp pusuya düşürme taktikleri, vur-kaç denilen hastası olunacak kadar eğlendirici taktiklerde atlı okçular sayesinde başarılmıştır.
vur-kaç benim açımdan takdire şayan bir taktiktir. özellikle age of empires oynarken gelen düşman askerine fitil ede ede öldürmek adamı mest eder. bir ok atarsınız adam arkasını döner size gelmeye başlar, siz menzilinden çıkarsınız, izinizi kaybeder, geri kendi yoluna devam eder. siz yine bir ok atarsınız, o gene geri size gelir, bulamaz, bu da böyle devam ede ede en sonunda adam ölür.
küçük bir oyun taktiğinden sonra konumuza dönmenin hepimiz açısından sağlıklı bir karar olacağı inancındayım. evet arkalardan bahsediyorduk, buradan devam edelim. atlı okçular düşman ordularındaki yan ve geri kuvvetleri vur-kaç taktikleriyle eritir ve neredeyse yok ederler. bu sayede ortada kalan ve destek kuvvetlerinden yoksun kalan düşman ordusu ya bile bile ölmeye gidecek ya da savaş alanından kaçacaktır. nitekim türklerin orta asyadan anadolu önlerine geldiklerinde sayıca ve zırh açısından düşük oldukları bizans ve batı ordularına karşı zaferi sürekli elde edeceklerdir. bunu gerçekleştirebilmeleri ise ordudaki atlı okçular sayesinde olacaktır.
güzel birer örnek olarak; malazgirt savaşı, ve islamı yaymaya çalışan türk boylarının yaptığı savaşlar verilebilir. selçuklularda bu atlı okçuları sürüsüyle kullanmıştır. osmanlı da bu geleneği bozmamış savaşlarında atlı okçuları çokça kullanarak başarıdan başarıya koşmuştur.
orta asya kökenli tüm ırkların atasporu sayılacak, antik çağların durdurulamayan savaş yöntemini sağlayan birimlerin taktiğidir... bir de bunların 10 lu askeri sistemle organize ederek mete han, sayısız askerle hiçbir gücün dengeleyemediği çin ordularını tuzla buz ederek dize getirmiş, nerdeyse tüm dünyanın türklerden nefret etmesine sebep olacak silsilenin başlangıcını sağlamıştır. sanılanın aksine tüfeğin icadı ile de mertlikleri bozulmamış, ortalığı toza dumana katarak atışlar yapan gariban tüfekçi piyadeleri de hız ve çeviklikleri ile dağıtmasını bimişlerdir(bkz: osmanlı akıncıları). ancak topun savaşlarda efektif kullanılmaya başlanması ile kahraman atlı okçularımız daha düşman hatlarına yaklaşamadan gümbür gümbür yerlere serilmiş ve vurucu güçlerini kaybetmişlerdir. üstelik avrupada zırhlı mızraklı ağır süvariden hafif, hızlı, disiplinli ve kılıç kullanan süvarilere geçiş ile birlikte hiçbir özellikleri kalmamıştır.(18. yy) anadoluya gelen göçebe türklerin yerleşik hayata geçmesi ile başlayan kayıp günümüzde tamamlanmış ve neredeyse hiçbir türk'ün değil atlı okçuluk, at ile bir ilişiği kalmamıştır...
