|
|
- heykel sanatçısı mehmet aksoy tarafından ortaya atılmış,tamamıyla sanatçı duyarlılığı taşıyan bir kaygıyı içinde barındıran kavram.
elbette çoğu naylon vatansever tarafından da kıçından anlaşılması olası bir durum. ancak, sanatçının çalışmasını 1 sene boyunca yerinde izlemiş,sohbet etmiş,yaratıcılığına, işine olan bağlılığına şahit olmuş biri olarak sonuna kadar destekleyeceğim bir görüş.
izmir selçuk'ta yapmış olduğu,kurtuluş savaşı destanını anlatan bir blok heykeli vardır;bu heykelin üst yontuları gündüz saat onikide yere atatürk'ün silüetini düşürecek şekilde çalışılmıştır.
üstadın doğru açıyı bulmak için günler boyu günün her saatinde orada keşif yaptığını bizzat izledim;yerinin yanlış olması dışında-ki bunun kendisyle hiçbir ilgisi yok- herşeyiyle kusursuz bir heykeldir. sanatçının ne demek istediğini anlayamayanlar bu eseri mutlaka görmelidirler.
(bkz: http://www.ntvmsnbc.com/...))
- hiçbir şeyi tam anlamadan en küçük bir eleştirel sözde dahi herkesi vatan haini ilan eden vatandaşlarımız yine bu söze de büyük bir ihtimalle çemkirip, kin kusacaklardır.. fakat sanatçı ve sanat açısından bakıldığında yüzde yüz doğrudur bu. birbirinin aynısı, taklit şeyler asla sanat olamaz.. atatürk'e olan saygım ve sevgim sonsuz olsa da, arada sırada tıpkı içinizden bazıları gibi, etrafıma çok da belli etmeyerek benim de üzerinde durduğum bir başka sıkıntı; türkiye cumhuriyeti vatandaşları ve doğruyum çalışkanım ilkem küçüklerimi korumak büyüklerimi saymak yalancıları olarak heykeltıraşlığı atatürk heykelleri yapılması için icat edilen bir sanat türü sanmamızdır. dünyanın en büyük ve en adil liderlerinden birisi için dünyanın en güzel heykelleri yapılmasından daha doğal bir şey elbette ki olamazdı ama, insan bazen başka heykelleri de merak ediyordu.
başka heykeller nasıl olur bilmiyorduk.. düşünen adam diye birisini duyuyorduk bazen, ne düşünüyor onu da anlayamıyorduk. düşünülecek ne vardı ki? hiç mi dostu yoktu? "düşünme olum bu kadar, gel iki kadeh atalım şurda" diyecek.. galiba felsefe dersinden de çakıyorduk biraz.
yabancı okuyup, arasına simit susamları düşürüyorduk. çok acayip bir şeydi. n'oldu ne bitti kimse anlamadı pek.
- heykelleri atatürk’ün fikrini zedeliyor. bunu okuyunca aklıma tek bir şey geldi. atatürk ün bir dogmaya indirgenme tehlikesinden kaçındığıyla ilgili, akılla ilgili bir arguman olacak içerde zannettim. içerde intel olacak, serin ve nezih bir dünya olacak zannettim. sonra altta damarları alnından fışkıran yorumları göremeyince faturayı ödemeyi unuttum heralde dedim. konu başkaymış.
"ben manevî miras olarak hiçbir nass-ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. benim manevî mirasım bilim ve akıldır."
yıkılmış bir binaya bakıp burda sular kesilmiş demek gibi bir şey
- ahanda! atatürk'e dil uzatan biri var. son derece laik, aydın ve ilerici pelerinimi takarak bir süper kahraman edasıyla meydana atlıyorum ve içinde atatürk geçen her eleştirel yaklaşımın klişesi olan şu tepkiyi veriyorum:
"işgaldeki hali sakın unutma.
atatürk'e dil uzatma sebepsiz.
sen anandan yine çıkardın amma
baban kimdi bilemezdin şerefsiz."
öte yandan aklı selim miğferini takıp süper güçlerimi embesillik illetinden koruyunca da düşünmeye başlıyorum. atatürk heykelciliği çok büyük bir sektör. atatürk heykeli olmayan bir şehir ya da kasaba düşünülemez. o beldenin belediye başkanını içeri atarlar, kaymakamını valisini doğuya sürerler. okulunda atatürk büstü olmayan müdürü soruşturma manyağı yaparlar. haliyle bu heykeller için talep seve seveden öte sike sikedir.
hal böyle olunca da birilerinin bu pazara atatürk heykeli büstü yetiştirmesi lazım. talep de sike sike olduğu için parası da iyi bu işin. bir "güdük atatürk heykeli" yaparım. değil atatürk'e, insana bile benzemeyebilir. ama biri bunu sike sike alacak. sıkıysa almasın. beş para etmeyecek heykeli 10 paraya da satarlar. almazsan sikerler.
misal düzce'ye bi quasi-atatürk heykeli dikildi. kocaman elleri, uzun kolları, güdük boyu ile insandan çok takım elbise giydirilmiş gorili andırıyor. şehrin göbeğinde dikiliyor. bunun nesi atatürk? bunun nesi sanat? ve bunun nesi 750.000 usd?
lakin pazar büyük. para büyük. o sebeple heykeltraş beye şu dizeleri armağan ediyorum.
osmanlı'daki hali sakın unutma
heykellere dil uzatma sebepsiz
sen gene ekmeğini kazanırdın amma
bu fırsatçı yalakalar ne yerdi, düşüncesiz!
- türkiye deki atatürk büstü yaptırma çılgınlığının vardığı noktadır. katılmamak elde değildir. belediyelerin sırf gösteriş olsun diye her köşe başına bir heykel yaptırabilmeleri maliyet düşüklüğüne bağlıdır neticede. güzel sanatlar 1. sınıf öğrencisine büst yaptırırsanda tabi ki atatürkten çok belediye başkanına benzeyecektir.
ülkemizde atatürk e benzemeyen atatürk büstlerinin sayısı, benzeyenlerden fazladır bana kalırsa. biraz da buna atıfta bulunmuş bu sözler. kimse sanatsal kaygı gütmüyor. yaptığı işe saygı duymuyor.
- (bkz: tankut öktem)
- bu memlekette her köyün ve kasabanın atatürk heykelini yapacak kadar çok heykeltraş yetişmiş olduğunda ancak gündeme gelmesi gereken durumdur.
- yüzde yüz katıldığım önermedir.
ağzımda pipo ve pantolonumu tutan askılarımla o sergi senin, bu sergi benim gezip heykel inceleyen bir insanım demiyorum ama atatürk heykellerinin sanatsal değer taşımadığını ben bile anlıyorum. bir kere heykellerin hepsi birbirinden farklı. biri diğerine benzemiyor, toplayın bütün atatürk heykellerini bir meydana koyun, gösterin bir yabancıya. adam neden bütün ordunun heykelini yaptınız diye sorar. kimisinin kafası büyük, kiminin eli küçük, kimisi los angeles lakers pivotu gibi, kimisi ağlayacak gibi bakan garip garip heykeller var.
ama bu heykellerin sanatsal değer taşıyıp taşımaması, atatürk' ün ata bindiği heykellerine bakıp bu atın daşşakları niye yok diye tartışan bir topluluğun çok da umrunda mıdır bilemiyorum.
- doğru tespittir. birbirine benzeyen iki heykel görmemişimdir bugüne kadar. birebir atatürk'e benzer mi? o da şüpheli. ancak sanat; insanlara birşeyleri hatırlatmak, düşündürmekse eğer, atatürk'ün heykelinin orada durması bu hedefe varır zaten. zira atatürk'ün bütün eserleri zaten sanatsal bir değer taşımaktadır.
- üzerinde ciddi ciddi düşünülmesi gereken bir iddiadır zira iddia sahibinin kaygısı tamamıyla sanatçı kişiliğiyle ilgilidir ve bence değerlendirilmelidir.
- bir liderin büstü ya da heykellerinin sanatsal değer taşımaya ihtiyacı var mıdır diye sorulası önermedir. böyle bir söyleme ne gerek vardır, neden ve hangi mantığa sığınarak söylenmiştir birine cevaben mi söylenmiştir çok fazla irdelemeye gerek yoktur kanımca ancak bir heykeltraş bunu söylüyorsa orada şunu sormak lazım gelir kendisine:
afedersin ama yaptığın yorum niye öyle ki?
atatürk'ten bahsediyoruz milo venüsünden değil. devlet adamından, askerden bahsediyoruz; devrimciden, siyasetçiden bahsediyoruz ne bileyim aydından bahsediyoruz uzatmayayım bunların neresinde sanatsallık var zaten. heykeli, büstü kendisinine asgari ölçüde benzeme kaydı şartıyla bize yeter zaten zira sanat aramıyoruz. (mümkünse kim bu yaa da demesek iyi olur tabi dediğim gibi) başka ne yapacaktınız kanat mı yapacaktınız, üstü çıplak yapıp baklava karın mı koyacaktınız antik yunan tanrıları gibi estetik veyahut sanatsal olsun diye nedir olay?
edit: girilerimin kötülenmesine takıldığım için değil ancak farkettim ki söylediğimi başka tarafından anlayan birtakım yazarlar var o nedenle bir açıklama yapayım ayar free.
sanat doğası gereği subjektiftir dolayısı ile gayet gerçek bir kişinin heykelini yapacak kadar değer veriyorsak ve seviyorsak heykelin sanatsallığından çok tartışılması gereken gerçeğe yakınlığıdır.
tdk nın güncel türkçe sözlüğüne göre sanat:
1 . bir duygu, tasarı, güzellik vb.nin anlatımında kullanılan yöntemlerin tamamı veya bu anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün yaratıcılık
2 . belli bir uygarlığın veya topluluğun anlayış ve zevk ölçülerine uygun olarak yaratılmış anlatım
olarak tanımlanmakta.
buyrun 1nci tanımdan gidelim, atatürk için, duyguları son derece yoğun olan bir sanatçının, kendisini ifade etmek isterken yapmış olduğu ancak gerçeğe uygunluk açısından kabul görmeyecek(misal kanatlı melek şeklinde tasvir, baklava karın, efendim kütük kalınlığında pazular falan) olan bir yapıt sanatsal olmayacak mı.
elbette ki olacak. çünkü bu hadisenin özü, sanatçı ile eserinin ve esere konu olan ile sanatçının arasındaki duygusal bağdan ve yoğunluktan kaynaklanır.
adam öyle hayal etmiştir ve öyle yansıtmıştır eserine kime ne? burada tekrar etmekte fayda var atatürk gibi büyük bir önderin heykelinden benim gibi sıradan bir türk vatandaşının beklentisi sanatsallık değil aslına benzerlik olabilir en fazla. dolayısı ile ortada sanatsallık aramak kanımca abesle iştigaldir.(ad hoc, 15.07.2008 11:21 ~ 12:34)
- a şıkkı) ”atatürk kaşa göze indirgenmemeli” (başlık)
b şıkkı) hemen altında: gerçekten böyle saygı duyulan bir şeye, saygıdeğer birşeyler yapmak gerek. sanatsal değer taşıyan bir şey yapmak gerek.
c şıkkı) hepsi
isterim ki sanatçı bir kere de eşşeğimi en sağlam kazığa bağlıyım diye güzel kafasını yormasın c şıkkına atlamasın. ama sanatçı söz sanatlarından teşbihi meyvelerden karpuzu seviyor. yazının sonundan gelen kesif ayakkokusuna doğru yöneliyorum.
zö şıkkı) bu durumun senelerdir kendisine dokunduğunu ifade eden aksoy, mahkemeye gidip, ‘atatürk’e, cumhuriyet’e saygısızlıktır’ iddasıyla bunları kaldırtmak için dava açacağını söyledi (heykelleri dava eden bir sanatçının nefes aldığı kayıtlara geçsin)
işte o zaman ben de seni anlından öpüp omuzlarımda taşıyacağım. ordan bayrağa sesleneceksin. her mısran cinaslarla ve alkışlarla kesilecek. duygulanıp ağlayacağız. (maksimus maksimus maksimus) fredi merkürinin dediği gibi: durmak yok şova devam.
- heykeltraşın dediği gibi bu heykeller 12 eylül döneminin eseri, birbirine benzeyen ya da hiç benzemeyen elli bine yakın heykelin amacı tabi ki sanat değil, doğal olarak bu heykellerden artık kimse etkilenmiyor.
- 12 eylül despotizmini yansıtır şekilde sert yüz ifadeli bu büstler vatanın her köşesini sarmış, bütün tersanelerini işgal etmiş ve tüm kalelerine girmiştir. darbeciler için bundan daha mükemmel bir simge bulunamazdı.
(soyut, 15.07.2008 11:36)
- gereksiz bir söylemdir.zaten binlerce heykel olduğu düşünülürse sanatsal değer beklemek pek saçma olur.zira bu heykellerin yapılmasında ki amacın sanat olmadığını düşünmekteyim.sanatsal açıdan irdelememek lazımdır bu yüzden.
- doğru bir önermedir; ama eksiktir.
türkiye'deki yapılaşmaya bir bakın. bir tarafta gecekondulaşma, diğer tarafta yıkılan gecekonduların yerine dikilen aynı tip bloklar.
tüm bunlar sanatsal bir değer taşıyor mu?
21. yy türk mimarisi denen bir kavram var mıdır?
bütün yapıtlarımız yangından mal kaçırırcasına, estetik kaygı taşımadan inşa edilirken atatürk heykellerinin sanatsal değer taşımasını beklemek biraz safdilliktir.
gecekondu mahallesine 10 sene çalışarak sanatsal bir atatürk heykeli diksen neye yarar?
- köy üstü hemen her yerleşim yerinde en az bir atatürk ilköğretim okulu,ölçek büyüdükçe yine her yerleşmede bir cumhuriyet mahallesi, bir istiklal caddesi barındıran, atatürk'ü anlamak yerine ona tapınan, empati kurmaktan yoksun, kendisinden çok adı laik ,fasondan vatansever insanların kilometrekareye fazlasıyla düştüğü bir ülkede tabii ki de atatürk düşmanlığı şeklinde yorumlanabilecek önermedir.. nasılsa kısa yoldan çıkarım yapmak kolay;
"yalamışım sanatçı duyarlılığını, estetik kaygısını" der geçeriz.. bir düşman bulduk nasılsa değil mi(!!!)
- sanatsal değer? anladığım kadarıyla bu sanatın bir türlü yapılamayan tanımıyla ilgili bir kavram. ama sanat hakkında bildiğimiz ya da savunduğumuz bir düşüncemiz var yine de: sanatçının eserini yaparken sınır tanımaması. normları falan iplemeden takılması.
peki bu durumda ortaya çıkacak olan, çıplak atatürk, sevişen atatürk, duchamp ın pisuvarına oturmuş atatürk heykellerine hazır mıyız? değiliz. olmak zorunda da değiliz. atatürk o. asker, devlet adamı falan. sanatsal özellik taşımak zorunda değil. taşıyacaksa da dediğim gibi, o andan sonra "neden atın taşakları yok?" diyemeyiz, çünkü artık taşaklarını tartışacak başka modellerimiz olacak.
|
