merhaba! itü sözlük, içeriği dünyanın değişik noktalarında bulunan yazarlarca oluşturulan bir interaktif sözlüktür. daha fazla bilgi alabilir, üye olarak içeriğin genişlemesine katkıda bulunabilirsiniz.
  • görseller

    • aristo mantığı
  1. 1

aristo mantığı

  1. bu başlıkta
  2. bakın dur
  3. sırala
  1. düz mantık da denir. bir şeyin diğer bütün etkenler dışarıda bırakılarak salt sahip olduğu temel niteliklere bağlı olarak tanımlanması, doğrulanması temelli mantık biçimidir. aslında derinlemesine incelendiğinde biraz da mantıksızlık taşıdığı söylenebilir. örnek: insan ölümlüdür. ali de ölmüştür. o halde ali insandır gibi.
  2. aristoteles tarafından doğru bilgiye ulaşmak için bir yöntem gerektiği anlayışıyla geliştirilmiş olan araç. onun zamanında mantık terimi yoktu. aristoteles o yüzden bulduğu akıl yürütme yöntemlerine organon(alet,araç)demiştir.ve mantığa asla bir bilim gözüyle bakmamış onun sadece bilimlerde doğru bilgiye ulaşmayı sağlayacak yöntemleri sunacağını düşünmüştür.
  3. şöyle ki ;
    köylü milletin efendisidir. (m. kemal atatürk)
    ben köylüyüm. (hakkı bulut)
    hakkı bulut milletin efendisidir. (aristo)
  4. tarihten şöyle bir örneğe de sahiptir :
    muhittin en asil duygunun insanıdır (m. k. atatürk)
    ben atatürk'ün şöförüyüm ve türküm (muhittin)
    türk şöförü en asil duygunun insanıdır (aristo)
  5. (bkz: dağıtılmamış orta terim yanıltmacası)

    aslında bu bakınız pek de buraya ait değil.. sadece yanlış bilinen bir şey için doğru yerde..

    şimdi iki öncüllü bir sonuçlu fix bildiğimiz aristo kalıbı aslında geçersiz çıkarım olarak kabul edilir. örneğin;

    bütün insanlar ölümlüdür.
    sokrates ölümlüdür.
    o halde sokrates insandır.

    iki öncülümüz ışığında vardığımız sonuç şüphe götürmeyecek derecede doğrudur. ancak fakat bu mantıksal zorunluluğun sonucu değil sadece rastlantısaldır.

    bütün insanlar ölümlüdür.
    bütün goriller ölümlüdür.
    o halde bütün insanlar gorildir.

    örneğinden de görüleceği gibi iki öncülle çıktığımız bu yolculuk burda sona ermiştir.

    part 2:

    (bkz: klasik mantık)

    garip bir şekilde ne kadar istemesem de mecbur kalaraktan aristo mantığı diyorum. fakat aslı özü klasik mantık'tır. bu adama da ayıp.. eğer yavşak bir şekilde daşşak geçmek yerine bilimsel bir değerlendirme yapılabilseydi o zaman biz de söylerdik elbet aristo mantığı diye.. ama bu şansı vermediniz.. dünya tarihinin en önemli bilim insanı belki de bu insan.. ama işte avrupa'da malum sebeplerden.. ülkemde ise bilimin hafifliğinden sevilmez hor görülür.. aristo mantığı diye daşşak geçilir.. oysa aristo'nun lan buralar hep.. neyse konuya dönersek..

    şimdi aristoteles mantığında iki terimli önermeler dört sınıfa ayrılır:

    (görsel: aristo mantığı/170411)

    görselde gördüğümüz kare, 'karşı olum karesi' olarak bilinir.

    a: tümel olumlu önermeler
    e: tümel olumsuz önermeler
    ı: tikel olumlu önermeler
    o: tikel olumsuz önermeler

    bunlar bize doğruluk ve yanlışlığın bağıntılarını anlatır. mesela; eğer a önermesi yanlışsa onun çelişiği olan o önermesi doğru olmak zorundadır. fakat a'nın karşıtı e önermesi için bir şey söylenemez. yine bir örnekle tamamlarsak;

    a: bütün insanlar cesurdur. (yanlış)
    o: bazı insanlar cesur değildir. (doğru)
    e: hiç kimse cesur değildir. (belirsiz)

    kare kaynağı;

    http://www.funaytun.tr.gg/...
  6. çoğu kez yanlış kullanılır ve yanlış argümanlarla eleştirilir. bunu matematikteki küme teorisiyle anlamaya çalışmak daha kolaydır. iki doğru önermeden üçüncü doğru önermeyi çıkarmak için şu şartlar gerekir. ilk önermeye göre a, b'nin altkümesidir. ikinci önermede c, a'nın altkümesidir. bu iki önermeden çıkarılan sonuç c, b'nin altkümesidir olacaktır. yani şu örnekten yola çıkarsak:
    bütün insanlar ölümlüdür.
    sokrates ölümlüdür.
    o halde sokrates insandır.
    yanlış kurulmuş bir mantıktır. ilk önermede insan, ölümlü kümesinin bir alt kümesidir. öyleyse ikinci önerme, "sokrates insandır." olmalıdır. üçüncü önerme de "sokrates ölümlüdür." olacaktır.
    kısacası bu kadar kötülenmesinin sebebi çoğu zaman mantığın hatalı kurulmasıdır. sorun mantıkta değil önermeyi kurandadır.
  7. kendisinden modern mantığa kadar mantık söz konusu olduğunda önermelerin içeriğinden daha çok kıyasların kalıpları incelendiğinden önermelerin içeriklerine, kümelere filan çok takılmamak gerekir. zira " bazı menekşeler mordur" yerine "bütün tavuklar güldür" gibi bir önerme ile de yola çıkılabilir. bu durumda sütun bacaklı tavuklar kümesinde takılabiliriz.

    kendisi kıyas kalıplarını vererek hangi çıkarımların geçerli olabileceğini ortaya koymuştur. dolayısıyla kendisinden bahsedip yanlış bir çıkarım yapan insan bu kıyas kalıplarından ve geçerlilikten bihaber demektir. o adamın da argümanını yerim afedersiniz.
    not: bahsedilen iyi niyetli küme methodu, yalnızca anlam ifade eden önermelerde geçerli olup tümden gelim söz konusu olduğunda kullanılabilir.
  8. saçaklı mantığın daha mantıklı olduğunu kabullenmesi gereken mantık türü. evet aristo mantığı üzgünüm, gerçek böyle...

    ayrıca:(bkz: mantı)
  1. 1