şehir merkezinin büyüklüğü bostancı ile küçükyalı arası kadar olan, merkez nüfusu yaklaşık 35bin olup mevcut otel sayısının 80 e yaklaştığı, bunun sebebinin de gürcistan sınırından giriş yapan hayat kadınlarının fazla olduğu, muazzam bir hayvancılık potansiyeli olan, insanlarının pek çok önyargılı insanı yanıltacak derecede kültürlü ve anlayışlı olduğu, kışı anormal soğuk ama yazları bir o kadar muhteşem serin ve keyifli olan küçük ve şirin kuzeydoğu anadolu şehrimiz.
sımsıcak insanları olan birşehir. kürt-azeri-yerli halkları birarada kardeşçe yaşar. etnik bir boğazlaşma yaşanmaz. okuma yazma oranı 80'li yıılardan önce yüzde 90 seviyelerindeydi. şimdilerde durum nasıl bilemiyeceğim.
eskiden kars'a bağlı olan ama daha eskiden tek başına il olan, nihayetinde mevcut haliyle yine il olan sınır şehri. tarihi açıdan önmli bir şehrimizdir. "edirne'den ardahan'a" şeklinde dilimizde yerleşmiş, bir konunun tüm türkiye'yi kapsadığı anlatılırken kullanılan ifadede geçer. halubuki doğu-batı hattında en doğudaki yerleşim birimi doğu beyazıt'tır. herhalde edirne ile yakın hizada olduğundan ardahan kullanılmıştır. yoksa kim ne ister doğu beyazıt'tan?
gitmesek de, görmesek de memleketimizdir. anne ve babamın doğup, büyüdüğü yerdir. hayatımda iki kere gittim birini hiç hatırlamıyorum çok küçüktüm. diğeri ise öss sonrasıydı hangi bölümü kazandığımı orda öğrenmiştim. şu an halime bakınca pek hoş bir anı gibi durmuyo ama yine de güzeldir. doğu anadolu'da olsa da karadeniz'e benzer bahçeleri, meyveleri, yaylaları. emin değilim ama bir ara "içinde mahkum bulunmaya tek cezaevi burda" gibi birşey duymuştum. güzel yemekleri vardır, hele iyi yapılmış bi hıngal efsane olabilir.
isim olmaya aday bi' kelime. gökhan, kayahan, seyhan diye isim oluyorsa ardahan diye de olabilir. hatta sonuna "can" eklenen isimlerden sonra "han" eklenenler furyası bile oluşabilir ki kelime içinde arda ismini barındırıyor zaten, evet.
yemekleri daha çok hamur işine yönelik bir ildir. feselli kesinlikle denenmelidir. doğudaki diğer illerden ayrılan en önemli özelliği ise kadınlarının farklı olmasıdır. kadınlar ev içinde sözleri geçen, gözü açık, her işin üstesinden gelebilen, güçlü kadınlardır. çocuklarını kesinlikle okuturlar, özellikle kızlarına özen gösterirler. istemeden evlendirme ya da okutmama gibi durum yoktur, özgür iradeleri vardır kızlarının. yalnız ne kadar okumuş, kariyer yapmış bir kadın ise de eğer ardahanlı ise her türlü ev işini ve yemek yapmayı, misafire hürmet etmeyi bilir. anneler muhakkak öğretirler. kürt, türk, azeri hatta ve hatta bir zamanlar ermeni insanlarla bir arada yaşadıkları için, insanları ayırmazlar. son yıllarda bölgede cemaat faaliyetlerinin ne kadar başarılı olduğunu görmek mümkün. artık kadınlar tek başına pek sokağa çıkmıyorlarmış. gitmesem de görmesem de memleketim adına çok üzüldüm ki annem ve babam orda geçen gençliklerini hatırlayıp daha çok üzüldüler. şimdilik sadece değişim bu halde ama ileride aile içindeki demokrasi bu derece olur mu bilemem.
