• isle of dreams
    itü sözlük yazarlarına özel %20 indirimli biletler için son tarih 19 temmuzkayıt ol
  1. aprın çur tigin ya da aprın çor tigin.

    adına ve eserlerine ilk kez 20. yüzyılın başında yapılan turfan kazıları sonucunda ulaşılmış -bilinen- ilk türk şairdir. şiirlerinde eski uygur türkçesi özellikleri görülmektedir. ilk olarak alman türkolog albert von le coq tarafından yayımlanan bu eserler hakkında johann wilhelm max julius bang kaup da araştırmalarda bulunmuştur. günümüze ulaşan iki eseri vardır ve bunlardan birisi maniheizm etkisi ile yazılmış bir ilahi; diğeri ise aşk şiiridir.

    ilahisi (küg):

    bilegüsüz yiti vajır tiyür / bilenmeden kesen elmastır derler,
    bilegüsüz yiti vajır tiyür / bilenmeden kesen elmastır derler,
    vajırda ötvi biligligim tözünüm yarukum / elmastan daha keskin bilgilim, asilim, ışığım,
    vajırda ötvi biligligim bilgem yangam / elmastan daha keskin bilgilim, bilgem, filim.

    kün tengri yarukın teg köküzlügüm bilgem / gün tanrı ışığı gibi göğüslüm bilgem,
    kün tengri yarukın teg köküzlügüm bilgem / gün tanrı ışığı gibi göğüslüm bilgem,
    körtle tözün tengrim külügüm küzünçüm / güzel ve asil tanrım, ünlüm, koruyanım
    körtle tözün tengrim burkanım bulunçsuzum / güzel ve asil tanrım, buda’m, bulunmazım.


    türk edebiyatında bilinen ilk lirik örneği:

    amrakım / sevgilim

    kasınçığımın öyü kadgurar men / kaygılanıyorum düşündükçe onu,
    kadgurdukça / kaygılandıkça
    kaşı körtlem / kaşı güzelim,
    kavışıgsayur men / kavuşmak istiyorum...

    öz amrakımın öyür men / kendi sevgilimi düşünürüm
    öyü evirür men ödü [...] çün / düşünürüm düşünürüm de (kayıp satır)
    öz amrakımın / kendi sevgilimi
    öpügseyür men / öpmek isterim...

    barayın tiser / gideyim desem,
    baç amrakım / güzel sevgilim
    baru yime umaz men / gidemem ki ben,
    bagırsakım / bağırım (şefkatlim)...

    kireyin tiser / sokulayım desem -sana-
    kiçigkiyem / küçücüğüm...
    kirü yime urnaz men / yine de sokulamam ki...
    kin yıpar yıdlıgım / mis kokulum...

    yaruk tengriler / nurlu tanrılar
    yarlıkazunın / buyursunlar,
    yavaşım birle / yumuşak huylum ile
    yakışıpan ardılmalım / birleşip ayrılmayalım...

    küçlüg priştiler / kudretli melekler,
    küç birzünin / güç versinler.
    közi karam birle / kara közlüm ile
    külüşüpen külüşügin oluralım / gülüşüp oturalım...


    bu şiirin ilk dörtlüğünün birçoğu kayıp ve eksik olduğu için yalnızca tam bilinen beyitleri bize bilgi vermektedir. ayrıca her iki şiirin kafiye düzenine baktığımız zaman eski türk şiirinin tipik örneği olarak başta ve sonda kafiye düzenine rastlayabilmekteyiz.