|
|
- yapı mühendisliğinde yapıların yükler altında kesit zoru hesabında deplasman yöntemi kullanırken (açı yöntemi, cross yöntemi, matris deplasman yöntemi) hesaplanması gereken büyüklüklerin ortak adı. bunlar ankastrelik moment, ankastrelik kesme kuvveti ve çok nadir olarak kullanılan ankastrelik normal kuvvet olarak üç tipe ayrılırlar.
deplasman yöntemlerini genel olarak ele alırsak konu daha anlaşılır olur:
deplasman yöntemlerinde amaç, rijit düğüm noktalarına* bağlı olan herhangi bir çubuk için denge denklemleri yazarak yola çıkılan bir çözüm üretmekti. bu, birim deplasman sabitleri* hesabıyla başlayan bir yolculuktu. çubuğun herhangi birim yerdeğiştirme altında ne kadar kesit zoruna maruz kalacağına dair büyüklüklerdi bunlar. daha sonra yapılan çözümlemede oradaki deplasman bulunuyordu. dolayısıyla (oradaki deplasman)x(birim deplasman sabiti)=(oradaki kesit zoru) oluyordu.
bu denklemde atlanan bir şey var: oradaki deplasmanı bulurken dış yüklemenin etkisini nasıl göz önünde bulunduracağız? işte ankastrelik kuvvet bu işe yarar.
ankastrelik kuvvet, herhangi bir çubuğun iki ucunda deplasmanlar 0 (sıfır) iken, dış yüklemeden dolayı o uçlarda oluşan kesit zorlarının ifadesidir.
örnekleyelim: bir çubuğun i ve j indisli uçlarından i ucu için etkiyecek momente mi diyelim:
mi=(i ucu ankastrelik momenti)+(i ucu birim deplasman sabiti)x(i ucu bilinmeyen deplasmanı)+(j ucu birim deplasman sabiti)x(j ucu bilinmeyen deplasmanı)
bu denklemde görüldüğü gibi iki adet bilinmeyen var. tüm sistem için bu denklemler yazıldığında n adet bilinmeyene karşılık n adet denge denklemi elde edilir. bundan sonrası kişinin isteğine kalmış; ya matris formuna dönüştürüp kolay bir özdeğer çözümü yapar, ya da lise yıllarından kalma sadeleştirme teknikleri kullanıp uzun bir çözüme gider. nihayetinde bilinmeyen deplasmanlar bilinir olur. bu denklemin birinci mertebe teori'ye uyduğunu, süperpozisyona karşılık geldiğini de ekleyelim.
ankastrelik kuvvetler kullanılarak dış yüklerin etkisi de denklemlere etkitilmiş olur.
ankastrelik kuvvetlerin bulunması mukavemet bilgisine dayanır. ancak, burada genel olarak hazırlanmış tablolar ve formüller kullanılır; iş daha hızlı yürüsün diye.
semboleri de şöyle (yunan alfabesinden):
ankastrelik moment: büyük mü harfi
ankastrelik kesme kuvveti: büyük tau(to) harfi
ankastrelik normal kuvvet: büyük nü harfi
|