meclisin çıkarttığı yasaların anayasaya uygunluğunu denetleyip yasayı iptal etme hakkı olan mahkemedir. cumhurbaşkanı önceden veto ettiği bir yasa tekrar karşısına geldiğinde buraya gönderebilmektedir.
cumhurbaşkanını, bakanlar kurulu üyelerini, anayasa mahkemesi, yargıtay, askeri yargıtay, danıştay ve askeri yüksek idare mahkemesi başkan ve üyeleri gibi yüksek devlet görevlilerini, görevleri ile ilgili olarak işledikleri iddia olunan suçlardan dolayı "yüce divan" sıfatıyla yargılama görevine sahip olan kurum.
1961 anayasası ile ihdas edilen ve yasaların,kanun hükmünde kararnamelerin en üst norm olan anayasa hükümlerine uygunluğunu inceleyen ve denetleyen yüksek bir mahkemedir.
yüksek mahkemenin kararları yasama , yürütme,yargı organlarını ve idari mercileri bağlar.
mahkeme, doğası itibarı ile, meclisin faaliyetlerini denetlediğinden cihetle, ziyadesiyle siyasi bir müessesedir.hatta e: 1997/1 k:1998/1 nolu refah partisi nin kapatılması kararında da (bkz: www.anayasa.gov.tr) görüleceği gibi laisizmin bayraktarlığını yapmakta beis görmemiştir.
tsk nın son basın açıklaması ile birlikte, siyasal partiler ve de olmazsa olmaz matbuatın tahakkümü altında c.başkanlığı seçimi konusundaki iptal davasını nasıl nesnel bir şekilde karar bağlayacak diye merak ettiğim yüksek mahkeme.
allah yardımcınız olsun sayın yargıçlar!
tek partili demokrat parti iktidarının kullanılış biçimi nedeniyle; anayasa'nın "tek partili siyasi iktidarlar"ca keyfi olarak yanlış yorumlanması ihtimaline karşılık, en iyi şekilde bilmesi gerektiği halde bilmezden gelerek aykırı kanun- tüzük-yönetmelik çıkaran yürütme ve yasama organı'na anayasa'yı iyice belletmesi amacıyla kurulmuş kurumdur. cumhuriyet tarihimizin en özgürlükçü anayasası olan 1961 anayasası ile kurulmuş olması kuruluş amacıyla birlikte değerlendirildiğinde güzel bir ironi örneği oluşturmaktadır.
anayasa'da sırf muğlak bir yüklem kullanılmış olması sebebiyle hukukçuluğunu unutan siyasilere (bkz: bülent arınç) kanun yorumlamayı yeniden öğreteceğini umuyorum.
son günlerde üyelerini kimin atadığına dair çıkan yazıların; tamamen hakaretle eşdeğer olduğunu düşündüğüm kurum.çoğu ;türkiyenin en iyi hukukçuları olan bu insanlar ;kimsenin adamı değil,siyasetçi hiç değillerdir.verecekleri karar ;tamamen hukuksal açından doğru olacaktır.spekülasyon yapmayı kendine görev edinmiş halkın ve maalesef bazı sözlük yazarların üzerine yorum yapabilecekleri son kurumlardan biridir.adalet mülkün temelidir ve adalete inanmayanlar; kendi benliklerini kaybetmeye mahkumdurlar.
solun kadrolaşmanın doruklarında olduğu kurum.
efendim bu kurumun 11 üyesinin 7 si sezer, 2 si demirel ve 2 si de özal tarafından seçilmiştir.
cumhurbaşkanını seçilebilmesi için mecliste 367 milletvekili bulunmalı maddesini deniz baykalın anayasa mahkemesine taşıması sonucu bu kurumumuz 9-2 oy çokluğuyla kabul etmiştir. cumhurbaşkanı sezerin sol kimliğe sahip olduğu gün gibi aşikar. şimdi sezerin seçtiği 7 üyenin tamamı ve bir türlü muhafazakarlar tarafından sevilmeyen demirelin seçtiği 2 üye eğer 367'e evet dediyse kimse kusura bakmasın anayasa mahkemesinden döndü abdullah gülün seçilmesi deyip demokrasi ayaklarına sarılıp akp yaptığı ya da yapmadığı (bir bilgim yok) kadrolaşmaya çamur atamaz.
sorarım şimdi size sezer kadrolaşmıdır kadrolaşmamış mıdır? cevabınız yok sezer demokrat biri herhangi bir dünya görüşü yok, seçtiği üyelerde bu işi hakedenler diyen varsa sezerin chp'den 3 milyon dolar hibe alan kanalturk kanalının açılışına 4 saat gibi uzun bir süreyle iştirak etmesine ve cumhuriyet gazetesinin kuruluş yıldönümlerinde gönderdiği mesajlara baksın.
işbu girim yüce mahkemeyi etkilemeye teşebbüs olarak algılanmazsa:
anayasa mahkemesi bu haliyle artık sonsuza kadar devam edemez. niye derseniz, bir örnekle izah etmeye çalışayım. bazı arkadaşlarım "akp kapatılır mı" diye soruyorlar, ben de "evet" diyorum. "olur mu canım, parti kapatma 1999 anayasa değişiklikleri ile zorlaştırıldı, ne suçlamasıyla kapatacaklar" diye çıkışma olunca "akp sadece dava açmaya bakıyor, dava açılırsa siz kapandı bilin" diyorum. işte, benim güvenim bu kadar.
1. bizim anayasa mahkememizin tüm üyelerini cumhurbaşkanı atamaktadır. parlamentonun anayasa mahkemesine üye seçmediği tek ülke türkiyedir, diğer ülkelere baktığımızda, en az 1/3 üye parlamentolar tarafından seçilmektedir. genel olarak yarısı, bazı ülkelerde de tamamı parlamento tarafından seçilmektedir.
2. asıl üye 11, ve 11 üyenin 2'si asker kontenjanından gelmektedir. dünyanın hiçbir anayasa mahkemesinde asker üye yokken, bizde 11 üyenin 2 sinin askere verilmesi bu çağda kabul edilebilir bir durum değildir.
3. bizdeki anayasa mahkemesi üyelerinin tamamı hukukçudur, dünyada kabul gören genel eğilim hukukçuların ağırlıklı olması, ama diğer meslek dallarından da yapılan takviyelerle karma bir duruma getirilmesidir.
4. bizim anayasa mahkememiz anayasaya aykırı olarak kararlar vermektedir. mesela, anayasada " anayasa mahkemesi kararları gerekçeli olarak açıklanır" amir hükmü varken son cumhurbaşkanlığı kararından da hatırlayacağınız gibi açıklama şöyleydi: " seçimi iptal ettik, gerekçeyi sonra yazıp açıklayacağız." anayasa mahkemesi bunu sık sık yapmaktadır. hatta alışkanlık oldu, tüm kararlarını gerekçesiz açıklamaya başladı.
anayasayasa mahkemesinin yetkileri anayasayla açıkça belirlendi, ama anayasa mahkemesi kendine sürekli yeni yetkiler icat etmektedir. anayasa mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı veremez, ama uygulamada veriyor. mahkeme sınırlı sayıda sayılan sayılan 3 parlamento kararı hariç diğerlerini denetleyemez. ama uygulamada "eylemli içtüzük değişikliği" icadıyla bütün parlamento kararlarını denetlemektedir. parlamento bir karar alarak yunanistana savaş ilan etse anayasa mahkemesi "eylemli içtüzük değişikliği" dolayısıyla salt siyasal konuları bile denetleyebilir konuma gelmiştir.
5. meclis kanunları oylamaya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile çıkarmakta, anayasa mahkemesi bunları salt çoğunlukla iptal etmektedir. aynı meclis anayasa değişikliklerini 2/3 çoğunlukla çıkarmakta, ama anayasa mahkemesi bunları da salt çoğunlukla iptal etmektedir. bu da adil değildir, en azından anayasa değişikliği için nitelikli çoğunluk aranmalıdır.
en önemlisi de, anayasa mahkemesi artık tbmm'nin bir üst organıymış gibi hareket etmektedir, "bu kanun benim siyasi görüşüme ters o yüzden iptal ediyorum" der duruma gelmiştir.
edit: (teşekkürler wondrous) 11 asıl üyenin 1 i öğretim üyesi, 3 ü ise avukatlar ve üst düzey devlet görevlileri arasından atanır. demek ki 4 tane asıl üye hukukçu olmayabilrimiş. ama yine de uygulamada üniversiteden gelen üye hukukçu oluyor, diğer 3 üye hakkının 2 si de avukatlar arasından kullanılıyor.
1982 anayasası ile elinden alınan anayasa değişikliklerindeki esas denetimi yetkisinin derhal geri verilmesi ve üye seçiminde yargı etkisinin arttırılması gerekli olan, anayasa hukuku kapsamındaki sorunlarda söz söyleyebilecek olan en üst yorum ve karar merciidir.
özellikle tek partili iktidarlar döneminde, çoğunluk tahakkümüne karşı demokrasinin ve özgürlüklerin korunması, muhalefetin her zaman iktidar olabilme yolunun açık tutulması...gibi başlıkları garantiye alması nedeniyle demokratik yaşamın bir tür sigortası olan anayasa yargısı kurumudur. varlığı, siyasal iktidarı meşru hukuk sınırları içerisinde kalmaya zorlar ve olası bir otoriterizme karşı demokratik bir karşı-savunmayı içerir.
yeni başkanı haşim kılıçtır.
ilk icraat olarak anayasa mahkemesi ismini "reis ül kadılık" olarak değiştirmesi bekleniyor. yani; öldük, bittik, mahvolduk.
