all along the watchtower  

bob dylan'ın 27 aralık 1967'de yayınlanan john wesley harding albümünde yer alan, rock tarihinin en klasik şarkılarından biri.

sözleri şöyledir:

"there must be some way out of here," said the joker to the thief,
"there's too much confusion, i can't get no relief.
businessmen, they drink my wine, plowmen dig my earth,
none of them along the line know what any of it is worth."

"no reason to get excited," the thief, he kindly spoke,
"there are many here among us who feel that life is but a joke.
but you and i, we've been through that, and this is not our fate,
so let us not talk falsely now, the hour is getting late."

all along the watchtower, princes kept the view
while all the women came and went, barefoot servants, too.

outside in the distance a wildcat did growl,
two riders were approaching, the wind began to howl.

bu şarkı ayrıca jimi hendrix, u2, grateful dead, dave matthews, frank marino and mahogany rush, dave mason, neil young, richie havens, eric clapton ve lenny kravitz gibi isimlerce de yorumlanmıştır.

kızılderililere yapılmış bir katliamı konu alır

jimi hendrix kavırı zihinlere kazınmış, bob dylan'ın kızılderili katliamını konu alan mükemmel şarkısı.
bu şarkı her duyulduğunda nedense 60lar-70ler, hippiler, vietnam savaşı akla gelmektedir...

benim için yer yüzünde yazılmış en güzel üç beş şarkıdan biri.fikrimce en güzel yorumunu da dave matthews band yapmıştır.deli gönül bu şarkıda hissettiklerini ana dilinde nasıl ifade eder bilmek istedi, oturdu az buçuk çevirmeye çalıştı.hatta daha evel başkalarının çevirilerini okumuş olduğundan bu okumalarının üstünden biraz süre geçmesini bile bekledi benzemesin onlara diye.velhasıl biraz literal biraz kişisel bir çevirisi de şöyledir efendim.

"burdan kurtulmanın bir yolu olmalı" dedi soytarı hırsıza
öyle bir karmaşa var ki geçmiyor hiç sıkıntım
para babaları, içer şarabımdan, beller toprağımı sabancılar
bilmez hiç biri ne değerlidir her zerresi bunların

"heyecana gerek yok" dedi hırsız nazikçe
çokları var ki burda, aramızda, sanırlar hayat bir şaka
ama sen ve ben, biz, bunları aştık ve bu değil yazgımız
bırakalım aldatmayı kendimizi, bak doluyor vaktimiz

gözetleme kulesi boyunca, prensler seyreyledi manzarayı
koşuşurken kadınlar ve yalınayak uşaklar
dışarda, uzaklarda hırladı vahşi bir kedi
yaklaşıyordu iki süvari, duyuldu uğultusu rüzgarın

jimi hendrix yorumu, the jimi hendrix experience albümünde ve concert albümünde bulunur bu leziz dylan parçasının.

jimi hendrix yorumunu dinlememiş olanların hayatın güzelliklerinden birinden bi haber olduğunu düşünürüm hep.bir de bu parçanın ilginç bir coverı da battlestar galacticanın 3. sezon finalinde çalmıştır.

fikrimce en iyi cover'ı battlestar galactica 3. sezon soundtrackinde bulunan yorumudur.

şöyle de olabilir gibi duruyor:

bir çıkar yol olmalı, dedi, soytarı hırsıza
öyle karışık ki aklım, nefesim daralmakta
ağalar kanımı içerken paryalar eşeler toprağımı
hiçbiri bilmez aslında ne kıymetli olduğunu

hiç boşuna celallenme, dedi, hırsız, kibarca
burada öyleleri var ki, onlar için hayat şaka
oysa, sen ve ben, aştık bunları ve bu değil yazgımız
o yüzden, riyayı bırak, tükenirken ömrümüz

gözcü kulesi boyunca beyler ufku taradılar
kadınlar gelir ve giderken, ve baldırıçıplak uşaklar
dışarıda, uzaklarda, kükredi vahşi bir kedi
rüzgar uğuldamaya başladı, göründü bir çift süvari

şarkı "hırsız" ve "soytarı" olarak tanıtılan iki karakterin konuşmasıyla açılıyor. ilk iki dörtlüğü kaplayan diyalogdan anlıyoruz ki bu iki karakterin dünyası yıkımın eşiğinde, veya yıkılmaktadır. son dörtlükte ise sahne değişiyor, bir gözetleme kulesinden uzaklara bakan prensler ile karşılaşıyoruz bu kez. bunlar hakkında bilgimiz yok, ama bu yıkılan şehrin/ülkenin/dünyanın yöneticileri olmalılar.

kızılderili katliamı hakkında olduğu söylenen bu şarkı, kesif bir yıkım hissini, hatta evrensel bir yıkım temasını içinde barındırıyor. özellikle son dörtlükte ustaca çizilmiş pre-apokaliptik atmosferde neredeyse ete kemiğe bürünüyor bu yıkım hissi. rüzgarın ve vahşi hayvanların sesleri, ufuktan çıkagelen iki atlı (felaket tellalları?) bu temayı destekleyen imgeler. yine, özellikle son dörtlüğün, incil'e ve incil'deki anlatımıyla babil'in çöküşüne göndermelerle dolu olduğu (gözetleme kulesi, prensler, haberciler vs.) forumlarda dile getirilen bir başka iddia.

şarkı bob dylan'a ait olsa da, en çok tanınan ve sevilen versiyonu jimi hendrix experience'ın electric ladyland albümü için coverladığı halidir. hatta bizzat dylan'ın bile bu versiyonu daha çok sevdiği söylenir. ama bana kalırsa sadece gitar ve armonikayla, sonsuz bir yalınlıkla akıp giden orijinal versiyon şarkının bütününe yayılan felaket hissini aktarmada çok daha başarılıdır.

jimmy hendrix'e saygı duyma nedenlerimden biridir .orjinali bob dylan'a ait olan bu parçayı
; bob dylan jimmy hendirx'ten dinledikten sonra bir daha çalmamış olmalı diye sık sık düşünürüm.mp3 player çalma listelerinin olmazsa olmazıdır.zamanında en iyi 100 gitar solosu şeklinde bir liste yayınlanlanmıştı .o listede de bulunmaktadır bu müthiş parça.

http://www.youtube.com/... (bob dylan)
http://www.youtube.com/... (jimi hendrix)
http://www.youtube.com/... (bear mccreary)

çoğu kişi bana haklı olarak kızacak; ancak bence en güzel versiyonu eddie vedder ve the million dollar bashers tarafından coverlanmıştır. yanlış hatırlamıyorsam i'm not there için coverlanmıştı.

geçen battlestar galactica sezon finalinde çalınmış bulunan parçadır.

battlestar galactica'nın 3.sezon son iki bölümünde çalmış şarkı. dizideki versiyon, bsg'nin müziklerinde imzası olan bear mccreary'ye ait. vokalleri de bt4 diye biri yapmış.

--spoiler--
"içimizdeki saylonlar" saylon olduklarını bu şarkıyı duyarak anlıyorlardı.
--spiler--

battlestar galactica'nın üçüncü sezon soundtrackinde bulunanheeding the call adlı giriş ile birleştirilip dinlendiğinde bear mccreary versiyonu çikolatanın süte doyduğu ana dönüşür.

dave matthews band'den dinlenmesi gereken şarkı. özellikle de the central park concert albümünden.

müziğin kendini aştığı, ölümsüzlüğe dokunabildiği zamanlar vardır. nadiren de olsa, bir şarkının sözleri gecenin içinde diğer bütün zamanlarda olduğundan daha güçlüdür.. belki kimse o harika sözler için nobel ödülleri vermez, 10 satırlık bir şiirimsinin gerçek edebiyat olduğunu çok da düşünmez. fakat bazı şarkı sözleri mevsimleri birbirine böler, insana genişlediği hissini verir. insan bu tür şarkı ve sözler karşısında kimi zaman esnediğini, başka bir boyuta geçmek üzere olduğunu hissederek parçalara bölünmek üzere olduğunu duyumsar ve neredeyse, küçücük sihirli bir dokunuş olsa o noktada, gaybın kapılarını sert bir thor yumruğu gibi parçalayarak asgard'dan içeri taşacağını hisseder. fakat ne yazık ki, paganizmin çöküşünden sonra insan pek çok ölümsüz yeteneğini yitirmiştir.

ve böyle anlarda, bu tip şarkılarda garip bir ruhsal orgazmın eşiğinde, boşalamadan tuhaf bir sıkışmışlıkla kalakalır insan.

şimdi karşımızda yine bu örneğe uymakta olan bir alamet-i farika yatmakta. bin ömer hayyam rubaisini okumakla aynı kekremsi şeyleri hissettiren bir şarkı.

...

soytarı ve hırsızın nasıl bu korkunç sona gelmiş olduklarını bilmiyoruz. bir hırsızın, sahip olamamak kızgınlığı vardır, yoksunluk karşısında artık eyleme dökülmüş çalma haklılığı.. ve bir soytarı daima ağlar. soytarının tek derdi her şeyi görmek sıkıntısıdır. her şeyi bilmenin sonucunda delirmemek için dalga geçmek yolunu tutmuştur soytarı.

"burdan dışarı bir yol olmalı" dedi soytarı hırsıza

oysaki bir çıkış bulmak hırsızın işi olmalıydı. işlerin nasıl bu hale geldiğini bilmiyoruz fakat daha en başından bir terslik korkusu içimizi sarıyor. eğer bir yol olsaydı hırsız onu bulmalıydı.

"işler fena karıştı, bir türlü huzur bulamıyorum
içer patronlar şarabımdan, kazar çiftçiler tarlamı
bu satırdakilerin hiçbiri bilmez bunların değerini"

an be an kan kaybından ölecek soytarı. fakat bir soytarının bazen bir kraldan daha çok şeye sahip olduğundan eminiz. soytarı şüphesiz ki biziz. soytarı bizden bahsediyor. ekilen tohumlar fırtına ve gözyaşı ve ah doğuracak da olsa hasat kendi çocuğumuz gibi sevilecek. yüzümüze esen melankoliden haz duyacağız. fakat hiçbirinin değerini bilmeden.. bu noktaya nasıl geldik belli değil ve düşüyoruz.

"heyecanlanmaya gerek yok" dedi hırsız kibarca
"içimizden pek çoğu sanır ki hayat yalnız bir şaka
ama sen ve ben bunları aştık ve bu değil kaderimiz"

hayatta kalmak için endişelenen bir soytarıdan daha endişe verici hiçbir şey yoktur. pek az şey sağlam, kaya gibi karakterlerin altüst oluşu kadar endişe verir insana.

hayatlarımızın ilk 25 senesi özel birisi olduğumuzu sanarak oyalanırken, geriye kalan 25 senelik dilim öyle olmadığımızı kabullenmekle geçiyor. ve her şeyin daha üstünde bir hiçlik yayılıyor. fakat değerli bir hiçlik bu. tek gerçeğin hiçlik ve boşluk olduğunu fark etmiş bir hırsızın boş vermiş nihilist iç çekişleri yayılıyor atmosfere.

"bırak artık boş yere çene çalmayı, vakit geç oldu"

zamanımızın fazla kalmadığını biliyoruz. konuşa konuşa bir yere varamayacağımızı da biliyoruz. fakat hala kimse cevapları söylemiyor. bir cevap, bir mana olduğunu fark edemeyecek denli şuursuzuz biraz hala.

"gözetleme kulesinin tepesinde prensler seyretti etrafı"

doğuya kayıyor gözlerimiz. belki hiçbir gözetleme kulesine dokunmadık, görmedik ama, onbinlerce yıldır doğunun hüznü sinmiş kalıtsal dnalarımız gözetleme kulesinin anlamını biliyor. savaş ve yas ve umut ve göç ve yükseliş ve görkemli çöküş kelimeleri hala o iki kelimenin içine sinmiş duruyor.

gözetleme kulesi kelimesini duymak, hiçbir batılıya, bir doğuluya hissettirdiklerini hissettirmez. metal arabalarla gökyüzünde gezdiğimiz şu günlerde bile.

"gelip geçerken tüm kadınlar ve yalınayak hizmetçiler
uzaklarda kükredi bir yaban kedisi
iki atlı yaklaşıyordu, rüzgar uğuldamaya başladı...."

sadece durumu açıklıyor son sözler. hayat gibi. her şey cevaplanmadan kalıyor başladığı gibi.

ama neden daha sıkışmışız şimdi.
başında da dedim ya.
nadiren ama bazen olur bu. bir şarkı gecede şaha kalkar ve diğerlerinin hiç parıldayamadığı kadar parıldar. tam nefes alış verişleriniz hızlanıp kesikleşmeye, ruhsal bir boşalmanın tam milimetrik sınırındayken geriye çekilir ve söner bütün coşku.

çünkü insanoğlu tanrısallığını yitirmiştir artık.
ve şimdi geride muhteşem hayvani bir insan ruhunun çöküşünden başka bir şey yoktur.
ve her çöküş muhteşemdir. hele ki yükseklerden düşüyorsa..


not: bu yazı şarkının battlestar galactica versiyonunu örnek alarak yazıldı.

bob dylan bir keresinde joan baez'e parçalarımı senin kadar iyi yorumlayanını görmedim ayrıca öldükten sonra bir sürü adam bunları yorumluyacak boktan bir şekilde aslına bakarsan bende bazen ne bok olduklarını bilmiyorum demiş.ne kadar haklı olduğunu kanıtlamış olan arkadaşlara teşekkürlerimi sunuyorum ustaya içten içe gıcık oluyodum kendini beğenmişlik yapmasa olmaz diyodum ama haklıymıs.

hendrix versiyonundaki wah-wah ın çılgın attırdığı şarkı.

hendrix babamızın isle of wight konserinde yardırdığı eserdir. bunun yanında bir eric clapton'un lead gitarda lenny kravitz'in vokalde olduğu yorumu vardır ki dinlemeye kesinlikle değerdir. eric clapton'un ve hendrix'in dehalarını ayrı ayrı yorumlamak adına iki farklı yorum da dinlenmelidir kesinlikle.

forrest gump filminde, vietnamdaki savaş sahnelerinin birinde, sanırım jimi hendirx versiyonu kullanılmış klasik şarkı...

yalnız, bsg 3. sezon finali ve aynı şekilde final bölümü soundtrack'i olan bu şarkı, alanlarından nirvanadır benim için...daha iyi bir sezon finali izlemedim, daha iyi bir soundtrack dinlemedim diyebilirim şu ana kadar...orgazm oluyodum izlerken, son anda tuttum*

bsg 3. sezonda tam bu şarkı çalarken starbuck geri gelip içli içli bakmıyor mu, yok böyle bi şey...

dinleyin bu şarkıyı:
bear mccreary - all along the watchtower

(bkz: doktor tavsiyesi)

the fratellis yorumunun* da kesinlikle dinlenmesi gereken bob dylan şarkısı.

bear mccreary sayesinde sevdiğim gayet yumşak bir ritimle başlayıp harika bir finalle biten muhteşem ötesi bir şarkı. şarkı sayesinde bsg'yı daha çok sevmeye başlıyor insan.

dünya * üzerinde yaşamlarını daha ftl * i bile keşfetmeden sürdüren fakat nasıl olduysa resurrection mevzusunu yeniden icat eden insanların çalıp söylediği bir şarkı olmasına rağmen cylon şarkısı olarak lanse edilmektedir. telif hakları böyle demiyor ama.

belki konuyla ilgisi yok ancak, hatırlatmakta fayda var ki, bu "final five" denen 5 zibidi, resurrection projesinin başındakiler ve kendilerini sağlama almışlar ve artislik olsun diye de 8 tane model yapıyorlar. sadece hybrid yapabilen cylon amcalar da bunları eşşek cennetine gönderirken bir anlaşma yapıyorlar : alın modelleri , bırakın bizi. tabi anlaşma pek de öyle olmuyor. yine de cylon şarkısı değil işte neyse.

-- battlestar galactica sezon finali spoiler--

bsg külliyatına göre şarkının bestecisi çok büyük ihtimalle final five üyesi samuel anders. harap haldeki dünyaya geldiklerinde anders yıkıntılar içinde bir gitar sapı buluyor ve eskiden bu parçayı çalardım diyor.

final five'ı "uyandıran" bu parçanın starbuck'ın küçüklüğünde piyanist babasının öğrettiğini öğreniyoruz. starbuck'n babasının da üretimden kaldırılan gizemli yedi numaralı cylon olduğunu da unutmayalım.

ve en önemlisi parçanın notalarının gerçek "dünya"nın koordinatlarını içermesi aslında dizideki en ilginç detaylardan biriydi. dizi finaliyle birlikte şarkıyla ilgili gizemleri sıralamak gerekirse:

* son beşli uyanmadan önce bu parçanın yayınının gerçekleşmesi için gereken düzenlemeyi kim yaptı?
* saul tigh, "it's in the frakkin' ship" dese de bu parçanın starbuck'ın viperı ile alakası var mı?
* eğer besteci samuel anders ise dünyanın koordinatlarını nereden biliyordu, biliyorsa neden bunu parçanın içine sakladı?
* samuel anders ve daniel'ın ilişkisi nedir? daniel'ın starbuck'ın babası; anders'ın da kocası olması süper bir elektra kompleksi göndermesi midir? evet. gene de soruyorum bunların ilişkisi nedir, anders daniel'ı ellen tigh ile birlikte tasarlayıp müzik bilgisini mi aktarmıştır?

son olarak dizinin son sahnelerinin parçanın jimi hendrix yorumu ile süslenmesi harikaydı, bob dylan cylonmuş.

seviyorum seni bsg.