osmanlı devlet adamı. ikinci mahmut'un saltanatı sırasında üç buçuk ay süreyle sadrazamlık yapmıştır. sadrazamlığı sırasında nizam-ı cedid ordusunu sekban-ı cedid ismiyle yeniden kurmuştur. kendisini öldürmeye gelen yeniçerilerden 400 kadarını evinin mahzenindeki cephaneliği ateşe vererek yanında götürmüştür.
ünvanlarıyla birlikte tam adı rusçuk ayanı alemdar mustafa paşadır.ıslahatlarını desteklediği 3.selim'i tekrar tahta çıkartmak için ordusuyla saraya gelmişsede 3. selim'in öldürülmesiyle amacına ulaşamamıştır.bu yüzden padişah olarak 2. mahmut'un tahta çıkmasını desteklemiştir.padişah olan 2. mahmut'ta kendisini sadrazam olarak atamıştır.ayrıca bu dönemde yapılan sened-i ittifak'ın imzalanmasında da haliyle hem güçlü bir ayan hem de sadrazam olan rusçuk ayanı alemdar mustafa paşa'nın rolü büyüktür.
şehzadeliğinde de padişahlığında da birer kez hayatını kurtardırdığı ikinci mahmut tarafından ihanete uğrayan paşa. sened-i ittifak ile padişaha karşı gelindiğini düşünen mahmut han, yeniçerilerin alemdarı 1000 kişi ile basmasına karşın yardım etmemiştir.
yangından sonra ölüsü bulunup istanbulda günlerce dolaştırılmıştır.
yeniçerilerin üçüncü selim'i öldürmesi, bununla da kalmayıp tahta çıkması muhtemel tüm şehzadeleri öldürmesi olayında ikinci mahmut'u yeniçerilerden kaçırarak saklayan osmanlı devlet adamı. şehzadelerin öldürülmesinden geriye yalnızca dördüncü mustafa bırakılmıştır. bilakis dördüncü mustafa osmanlı kanını taşıdığı için hanedanlığın sürmesi açısından ve akli dengesinin bozukluğundan da faydalanarak kukla işlevi göreceğinden öldürülmemiştir. bir süre sonra alemdar mustafa paşa ikinci mahmut'u büyütmüş ve destekleyerek tahta çıkarmıştır.
ikinci mahmut'un alemdar mustafa paşa'yı sevmediği söylenir. ancak hayatını kurtardığı için ona hep vefa borcu olmuştur. ondandır ki, sened-i ittifak'ı ayanlarla istemeyerek imzalamıştır. hatta alemdar mustafa paşa'nın ölümünden sonra da bu belgeyi yırtıp atmıştır.
alemdar mustafa paşa yeniçerilerin baskınıyla ölmüştür. bu duruma ikinci mahmut ses çıkarmamış hatta desteklemiştir. alemdar mustafa paşa'nın ölümünden sonra coşan ikinci mahmut hemen hemen her alanda ıslahatlar yapmıştır. bundan ötürü osmanlı tarihinin en devrimci padişahı olarak anılır.
tahminen 1750 yılında rusçuk'ta doğmuştur. 1768 osmanlı-rus savaşı sırasında ismini duyurmuş ve daha sonra rusçuk ayanı olmuştur. 3. selim'e ilk başlarda karşı çıksa bile daha sonra selim'in bir destekçisi olmuştur. 3. selim tahttan indirildikten sonra harekete geçmiştir ve istanbul'a girerek selim'i tekrar tahta oturtmaya çalışmıştır. alemdar yetişemeden selim'in öldürülmesi üzerine mahmud'u* tahta çıkartmış ve kendisini sadrazam ilan etmiştir. gitgide istanbul'da tek güç olmaya başlamıştır ve 1808 yılında ölü bir anlaşma olmasına rağmen türkiye'nin magna carta'sı denilebilecek sened-i ittifak'ı bazı önemsiz ayanlara ve padişaha imzalatmıştır. yeniçeriler bir isyan sırasında evini kuşatmış ve alemdar'ın tek güç olmasından rahatsız olan 2. mahmud bilerek yardım göndermemiştir. isyan sırasında evinin cephaneliğini patlatan alemdar birçok yeniçeriyle beraber hayatını kaybetmiştir.
