aleksandr sergeyevic puskin*  

rus edebiyatının kurucularından bir olarak kabul edilen yaşadığı dönemde sevilen bir "hürriyet şairi"dir.

gurbette saygıyla izliyorum
geleneğini eski zamanların:
bir kuşu hürlüğe salıyorum
parlak şöleninde ilkbaharın.

artık avuntusuz değilim,
ve küsmüyorum yazgıma,
madem ki özgür kılabildim
tek bir varlığı da olsa
(çev. ataol behramoğlu)

soylu bir aileden gelmiştir. dadısının ona anlattığı masalların ve söylediği rus türkülerinin yaşamında çok etkili olduğu söylenmektedir.

isyankar yazıları nedeniyle sürgün hayatı yaşamıştır bir süre. osmanlı topraklarına da gelmiştir ve hatta "erzurum yolculuğu" adlı bir şiiri vardır.

"rusları, dünyayı güçlü, ateşli ve nazlı rus ruhuyla kavrayamayanların puşkin'i eksik anlayacaklarını düşünürler. ve yabancılar için gerçek rusya hayranı olmanın ilk kuralının ise puşkin'i sevmek" olduğunu söylerler.

karısının- ki karısı sadece paraya düşkün olduğu ve puşkin'i sevmediği iddia edilen bir bayandı- onurunu kurtarmak için girdiği bir düelloda ölmüştür. bazı kesimler bunun komplo teorisi olduğunu düşünmektedir.

ölümünden sonra " rus şiirinin güneşi battı" denmiştir.

gizli günce'sinde enteresan; kimin eli kimin neresinde tarzda ilişkilerinin olduğunu okuduğum yazar.

"sevgilinize sadık kalmanızın en güvenilir yolu ölümdür. romeo ve juliet'in neden intihar ettiğini anlıyorum."

"zamanı durdurmak için tek yol daima aşık olmaktır ve sürekli olarak bir kadına aşık olmak olanaksız olduğu için ben sürekli olarak farklı kadınlara aşık oluyorum."

bu şiiri yazan adam:

ne dersen de, görünmüyor bir iz,
şaşırdık yolumuzu, ne yapsak ki?
kırda güden bizi şeytan olsa gerek,
oraya buraya savurup duran.

niçin böylesine çoklar, nereye sürüyorlar onları,
niçin acıklı böyle şarkılar?
kötü ruhu mu gömüyorlar,
kocaya mı veriyorlar cadıyı?

anımsayış

günün gürültüsü dindiğinde ölümlüler için
ve kentin dilsiz sokaklarını,alanlarını
örttüğünde yarı saydam gölgesi gecenin
ve gündüz emeklerinin ödülü uyku;
benim için üzücü uyanıklık saatlerinin
başladığı zamandır bu.
gece eylemsizliğinde daha bir yakıcıdır
içimdeki yürek azaplarının yılanları;
kaynaşır hayaller,bir yığın ağır düşünce
tasayla ezilmiş aklımı sıkıştırır.
anımsayış açar önümde
sessizce uzun tomarını:
ve ben okuyarak yaşamımı irkiltiyle
titrerim ve ilenirim,
acıyla yakınırım,acı gözyaşı dökerim
yıkayamam fakat kederli satırları.

büyük rus yazarlardan realist olmayanı.

''...kendisi ,rus edebitayında ,romantizmden realizme geçiş yolunda bir kilometre taşıdır.''


''......belinski'nin sözleriyle ''puşkin'in şiiri ,fantastik ,düşsel ,yalancı ve hayali denecek kadar ideal olana yabancıdır;gerçekliğe bütünüyle nüfuz eder;puşkin, yaşamı toz pembe göstermez,ancak onu doğal,gerçek güzelliğiyle ortaya koyar.''

ateşli bir savunucusu olduğu aralıkçı hareketin bastırılmasıyla puşkin zor günler geçirdi.1825 sonrası yaşananlar şairde ,toplumun yakın gelecekte değişmesi konusunda hayal kırıklığı yarattı.resmi çevreler ,şairden iktidarın sesi olmasını ve imparatorluğun güçlenmesi adına hareket etmesini istediler.ancak bunu başaramadılar.

1830larda puşkin'in yaratıcılığında gerçekçi yöntemin serpilmesi ve derinleşmesi ,yaşamın gennelleştirilerek anlatılması konusunda şaşırtıcı bir enginleşme gözlenir.şairin 1825 yılına kadar sanatsal yaratıcılığında nasıl ki özgürlük yanlısı dizeler ,romantik şiirler merkezi bir yer tutuyorduysa da ,1820'li yılları sonunda 1830'lu yıllarda artık puşkin yapıtlarında gerçekçiliğin enine boyuna resmedildiği görülür.

şairin sanatsal gelişimindeki bu yeni yönelimi ve bunun niteliğini ilk farkedenlerden biri gogol dür.''puşkin üzerine birkaç söz''adlı makalesinde bunu açıkça belirtir.

gerçekçilik,puşkin in 1830 lu yıları sanatsal yaratıcılının temel bileşenidir.şair ,yaşamının en zor dönemlerinde bile gerçekliği büyük bir dikkatle izlemekten vazgeçmez.gerçek dünyadan ,toplumsal yaşayıştan,insana özgü özlemlerden ve duygulardan sapan her şeyi kararlı bir biçimde reddeder.''....

alıntıdır***
kaynak;rus edebiyatında doğalcı okul.


ayrıca kendisi ,vakt i zamanında itinayla ,güneye;kafkasya,ukrayna,kırımve moldovaya sürülmüştür.

bugün kitapçıda* kasadaki görevli ile hasbihal etmek üzere bekleyen yancı amcanın karşı duvarda asılı resmine bakıp "kim şu tülü gafalı?" diyerek merak ettiği yazar/şair.

mevzubahis fotoğraf: http://www.auburn.edu/...

(bkz: tülü gafalı)

(bkz: gasudarstvenniy institut russkogo yazika)

bir edebiyat rehberi.

çökmekte olan 'ulusal edebiyat' kavramındaki o edebiyatın ihtiyacı olan rehber. bir yol açıcı.

taslaktır kitapları. eksik bırakılmıştır sanki. düşüncesini, dilini ve edebiyat gücünü bilen biri gelip tamamlasın diye. dostoyevski tamamlasın diye.

"bakarsın kederli son günlerini ömrün

ışığa boğar aşk, bir veda tebessümüyle"

edit: "amına kodumun enteli" diye mesaj aldım. mutluyum.

(bkz: bilinmeyen ülke)

(bkz: yüzbaşının kızı)

yazarlığına, edebiyattaki yerine bir şey demek benim haddim değil ama bu adam bence hıyarın teki. erzurum yolculuğu adlı romanını alıp büyük bir hevesle okudum. adam orduyla birlikte geldiği bir yerde gezi yazısı yazıyor, gerçekleri gösterdiğini zannediyor. düşman işgalindeki bir şehirde bir düşmana nasıl davranılmasını, nasıl hizmet edilmesini bekleyebilirsiniz ki? bu adam kırmızı halılar, türlü türlü ikramlar, ihtişamlı bir ev sahipliği beklemiş. olmamış, hiç yakışmamış.

"seviyordum sizi: ve bu aşk belki
içimde sönmedi bütünüyle;
fakat üzmesin sizi artık bu sevgi;
istemem üzülmenizi hiçbir şeyle.

sessizce, umutsuzca seviyordum sizi,
kâh ürkeklik, kâh kıskançlıkla üzgün;
bu öyle içten, öyle candan bir sevgiydi ki,
dilerim bir başkasınca da böyle sevilin.."

dizelerine can veren.
rus edebiyatında "dâhi" olarak anılan, rus edebiyatının babası.

sanırım dostoyevski onun için 'rus edebiyatının peygamberidir' demişti. en iyi dostu rileyef'in öldürülmesi hususunda lanet olsun peygamberlerini taşlayan halklara diye bir şiir yazmıştır ve gerçekten de hoş bir şiirdir.

lakin bizim için asıl önemi dostoyevski'nin budala'sında rastladığımız fakat puşkin'in türkçeye çevrilmiş hiçbir eserinde göremediğimiz "yoksul şovalye" şiiridir.

şiirin bir yerinde "kimsenin yanında açmazdı yüzündeki demir kafesi" diye bir beyit geçer ki hayatımda okuduğum en etkileyici cümlelerden biridir bu.

yukarıda da belirtildiği gibi kendisi bir düello'da ölmüştür. fransız askeri ateşesi georges d’anthés ile 27 ocak 1837'de st petersburg yakınlarında tchernaya rechka isimli küçük bir nehrin köşesinde kapışırlar, karnından yaralanan puşkin 2 gün sonra ölür. ancak rusların puşkin sevgisi ve dolayısıyla onu öldüren fransız subaya öfkeleri nanılmaz boyutlardır. her sene 27 ocakta, düellonun yapıldığı saatte aynı yerde fransız askeri üniforması giydirdikleri bir mankeni önce yumurta yağmuruna tutarlar sonra düellonun yapıldığı meydandaki ağaca asarlar. arkadaşım siz manyak mısınız? ocak ayında, st petersburg gibi bir yerde sabahın ayazında bu şamata için toplanılır mı? otur evinde sıcacık, iç çayını kahveni, hadi o gün özel bir gün madem puşkin'in şiiirlerini falan okuyarak an adamı.

bir de puşkin abimiz, değil ayak fetişizmi, fetişizmin kelime olarak ortaya çıkmadığı bir dönemde, çıplak kadın ayağının güzelliği üzerine şiir yazan ilk ayak fetişisti şairlerdendir. (bkz: gereksiz bilgiler)