kuzey kafkasya'da yaşayan bir halk...bunlar ne garip bir halktır ki pek çok türk tarafından abazan zannedilirler valla bir gün gelip de kimmiş lan abazandiye bize saldırmalarından korkuyorum..
abazanla karıştırılmaktan rahatsız olan ve dahası öfke duyarlar. abazan azgın demektir. abaza ise aslen "apsua" olarak bilinen halktan olanlara verilen evliya çelebi'nin yumurtladığı addır.
birinci dünya savaşında kafkasya cephesinde kafkasya'dan göçenlerden kurulmuş bir birliğin başına verilmiş çeçen komutanın (ismini bulunca yazacağım) hatıratında ilginç savaş adetleri anlatılmaktadır.
yazdıklarına göre abazalar savaşa düğüne hazırlanır gibi hazırlanır. en güzel elbiselerini ve silahlarını kuşanırlar ve atlarını süslerler.
hücuma kalkıldığında tereddütsüz, cesaretle atılırlar. korkusuzca ilerlerler.
içlerinden biri vurulup öldüğünde ise hepsi toplanıp ölüyü cephe gerisine getirir. (abazalarda ölüye saygıdandır. savaş meydanında ölü bırakılmaz)
abaza olmayan birinden emir almazlar. (bundan çok yakınır kendisi)
abazalar çerkestir.bunlar kuzey kafkasya'da yaşarlar bir kısmı kuban nehri kıyılarında yaşarken bir kısmı daha içerde varlıklarını devam ettirir kıyıdakiler gürcülerle daha yakın ilişki içerisindedirler ve bu şekilde hem dinleri hem de dillerinde değişiklikler olduğuna rastlarız ;buradakiler hristiyandır.iç kesimlerde ,dağlık kesimlerde yaşayanlar kabardey ve besnilerle komşudurlar ve onların etkisiyle müslüman oldukları gibi dillerinde de ciddi anlamda farklılaşma görülür.genel olarak bakıldığında abhaz(abaza)ların dili normalde farklı bir kategoride incelenecek kadar çerkes dillerinden farklıdır.zaten bunlar kafkasaya'nın bağımsızlığı için mücadele eden kuzey kafkasya heyetine de sonradan katılmışlardır.
şu anda türkiye'de yaşayanları özellikle adapazarı yöresinde toplanmışlardır. düğünleri ve şenliklerinde bile aşırı ağırbaşlılık ve katı kurallar hakimdir. kimliklerini koruyabilmek için bu kuralları sürdürmeye çalışmaktadırlar. abaza kadınları, abaza olmayan bir erkekle evlenebilirler; ancak abaza bir erkek abaza olmayan bir kadınla evlenmez genellikle. bunun amacıysa dışarıdan evlenilen kadının onların katı kurallarına dayanamayacağının düşünülmesidir.
ayrıca hepsinde bu özellik var mıdır bilmiyorum ama, yaşlılarından tanıdığım hiçkimse yaşı ne olursa olsun gençlere el öptürmez, bunun yerine tokalaşıp öpüşmeyi tercih eder, ille de öpecem derseniz ciddi anlamda bir kuvvetle zorla ellerini çekmeniz gerekir. her bayram bu savaş verilir. mütevazı, hoş insanlardır.
kışın abazalar karın içinde her sabah günlük odun keser. bir sonraki gün içi odun sadece günü gelince kesilir.
abazanın teki tarlanı ortasına oturmuş tırpan sallamaya çalışıyormuş. bunu gören türk seslenmiş. "hiç oturarak yapılır mı o iş?" abaza cevap vermiş: "yatarak da denedim, öyle hiç olmuyor."
abaza'ya hasat zamanı falanca yerde düğün var diye haber gelmiş. hasatı bırakıp düğüne gitmiş.
abaza'nın teki at pazarına gitmiş. bit ata yanaşmış. pazarlığa tutuşmuş. fiyatta anlaşmışlar. abaza demiş: "parayı vermeden önce bi de sırtına çıkıp bakayım." sırtına atlar atlamaz da dört nala fırlamış. at sahibi arkadan seslenmiş: "bas frene bas freneee!" abaza da: ne freni? nüfren'e nüfren'e" demiş ve gitmiş.
diye kendi içinde çeşitlenen adigelerden sonra en bilindik ve tipik kafkasya halkı..
21 mayıs 1864 sürgününden sonra da anavatanlarında kalan diğer abhazlar ruslara karşı verdikleri bağımsızlık mücadelesine kaldıkları yerden devam etmişlerdir, öyle böyle değil ki; bildiğin inatçıdırlar, savaşçıdırlar.. sürgünden önceki yerel yönetimlerinde kafkasya da ki prens yetiştirebilmiş bir kaç boydan biridir ve bu prensleri çıkarabilmiş sülalelerden hatırladığım bir kaçı; açba, alba ve yenal sülaleleridir.. kadını erkeği ayırmaksızın abrekliklerinden sual olunmaz demiştik ki yine büyük sürgün öncesi hemen komşusu olan şapsığlarla da az çatışmamışlardır.
yine bilinenler çerçevesinde kafkas kökenli kızların yedi cihanda en güzellerinin (kime göre neye göre bilmeksizin) boy gösterdiği saf ve arı kas ırkı olduğu dillerdedir abhazaların.
tarihte protestan abhaz kızlarının evlenene kadar vücutlarının makul gördüğü hiç bir kıla, tüye dokunmadıkları gerçeğini abhaz erkekleri başta olmak üzere çerkes erkeklerinin eskiden dünya normlarına oranla biraz rötarlı evlendiklerini hesaba katınca protestan abhaz kızlarının evlenip yuva kuruncaya değin ne yumak şeyler olabilecekleri gerçeğini es geçmeden değişen dünya ile beraber bu gün ki dini hüviyetlerini şu an anavatanlarında ve türkiye de çeçenlerden sonra bilinen en koyu müslüman kafkas cenabından oldukları ile nitelemek yersiz değildir..
çok sabırlı oluyorlar. herhalde çevreleri iyi. aile terbiyeleri var kesin. çok efendiler. bizim buralarda atalarını osbirci ergenlerle karıştıracak adama istiklâl marşı'nı tersten okuttururlar. çüke dokunmadan hemde. [öyle piskopat bi yerde yaşıyorum. istanbul diyorlar.]
abazan kelimesiyle bütünleşmiştir,ayırmak imkansızdır .ben ırk olarak abaza kökenli oldugum halde,abazan kelimesini kullanacağım yerde zaman zaman abaza diyorum ağız alışkanlığı olmuş artık.
pek bi güzel kızlara sahip olan etnik gruptur... çoğunlukla renkli gözlüdürler, sarışındırlar ve elmacık kemikleri çıkmıştır...
(bkz: güneşkız) (bkz: güneşçocuk)
apsuva
abhaz ya da abaza olarak adlandırılan kafkas topluluğudur.günümüzde abazan kelimesi ile sıkça karıştırılır.abaza bir halkın adı,abazan ise bazı tip insanları anlatan kelimedir.
çerkeslerin hırçın, abhazya kökenli ayrı bir dili konuşan boyudur. öfkeleri, tez canlılıklarıyla bilinirler. geç evlenen erkelerinden dolayı abazanın diğer anlamı bu sözcükle birlikte kullanılır. türklükle alakaları yoktur türk değillerdir ama nedense ülkü ocaklarında sancaktar hep bunlardan çıkar.
birbirlerine aşırı bağlı olan, düğün ve cenazelere büyük önem veren, büyüklere saygı ve katı kurallara sorunsuz uyma konusunda hassas, sonuna kadar güvenilir ama damarlarına basıldığında çok ama çok tehlikeli olabilen, onlardan biri olduğum için bana gurur veren insanlardır.
