|
|
- saatte 120 kilometreye kadar çıkabilen fakat uzun süre koşamayan avcı depar hayvanı.
- dünya üzerinde bulunan karadaki en hızlı memeli. muazzam aerodinamik yapısı sayesinde güçlü pençeleri ile yol tutuş; kuyruğu ile dümen vazifesi görerek koşar. en yüksek hıza sahip olduğu anı yaklaşık 3 saniye kadar koruyabilir. 3 saniye sonunda görüş alanının etrafı yükseldiği kan basıncından dolayı kızarmaya başlar. ayrıca en dikkat çekici özelliklerinden biri de gruplar halinde dolaşan zebraları avlayamamasıdır. nedeni, zebraların çizgilerinden dolayı herhangi bir zebraya odaklanamayarak peşinden koşamamasıdır.
- latince adı acinonyx jubatus tur.
- kedigiller arasında dahiyane bir mühendis zekasına sahip olduğu bilinmektedir. çita hayvanı, herhangi bir avının peşinden koşmaya başlamadan önce, avının uzaklığı, kendi vücut direnci, rüzgarın yönü, havanın sıcaklığı, arazinin yapısı ve eğimi gibi parametreleri göz önünde bulundurarak; avını yakalamak için kendisinin sarfetmesi gereken enerjiyi hesaplar. hesap sonucunda elde ettiği enerji, avını yedikten sonra elde edeceği enerjiden büyük veya eşit olursa o av için koşma zahmetinde bile bulunmaz.
- çitanın gözlerinden burnuna doğru inen iki siyah çizgi sıcak yaz günlerinde görüşünün daha net olmasını ve ufukta olsa bile avını daha keskin görmesini sağlar.
- çitaların omurgası diğer canlıların omurgalarından daha farklı şekillenmiştir. omurgaları oluşturan bütün omurlar arasında diğer omurgalara göre daha fazla boşluk vardır ve omurgaları daha esnektir. böylelikle çok uzun adımlar atabilir ve keskin manevralar yapabilir.
- genellikle bir çitanın doğumunda 3-5 yavru meydana gelir. bu yavrulardan en çelimsizi doğal seleksiyon yöntemiyle yeterli miktarda beslenemez ve sonuçta hayatını kaybeder. anne ölen yavrusunun bulunduğu mekanı bir daha uğramamak üzere kalan yavrularıyla birlikte terk eder.
- genellikle yavruların iyi birer avcı olmaları için anne çitalar değişik yöntemler uygularlar. bu yöntemlerden biri izle ve öğren ikincisi ise tecrübe ettir. izle ve öğren yönteminde anne çita yavrularına bir ava nasıl yaklaşılması gerektiğini gösterir. minik yavrular annenin yaptığını aynen yapmaya çalışırlar. çok tatlı olurlar tabii ki. bir anda dersi unutup kendi aralarında oyun oynamaya yeltendikleri zaman anne tarafından uyarılıp tekrar avlanma dersine dönerler.
ikinci yöntemde ise anne peşinden koştuğu avı pençeleriyle yaralar fakat öldürmez. yavrular yaralı av peşinde koşarak avlanmayı tecrübe ederler. minik elleriyle avı devirip direk boğazını ısrırarak boğmaya veya boynu parçalamaya hedeflenirler. belli bir süre geçtikten sonra hala beceremezlerse ya av kan kaybından yorgun düşerek ölür ya da av hala kaçabiliyorken anne neleri yanlış yaptıklarını göstermek için avı kendi öldürür.
av eğitimi bittikten sonra eğitim için kullanılan ekipman aile üyeleri tarafından afiyetle yenir.
- bu hayvanlar kediler aleminde delikanlılık hiyerarşisinin en alt basamağında bulunmaktadırlar. avlarını öldürdükten sonra hızlı bir biçimde yemeğe koyulmaları gerekir. yoldan geçen herhangi bir aslan, kaplan, jaguar, puma vs. ava göz dikerse çitalar arkalarına bakmadan kendi avlarını diğer kedilere terk ederler.
- dış görünüşüyle büyük kediler ailesi fertlerine benzeyen, ama biyolojik olarak köpek ailesine daha yakın olan hayvan türüdür. dünyada onun gibi ivme kazanabilen hayvan yoktur,haliyle kısa mesafelerde onun gibi hızlısı da yoktur. hızları bazen 150 km/s aşabiliyor. yanlız bu yüksek hızlarını çok kısa zaman için koruyabiliyorlar. bir koşu gerçekleştikten sonra, en az yarım saat dinlenmeleri gerekmektedir.
- çita kelimesinin ingilizcesi cheetah dır ve hindu dilinde "spotted one" demektir.
- çita avını kovalarken, av ani bir hareketle dönüp (tabii buradaki avdan kastım bizon veya sığır) çita ile göz göze gelirse çita tarafından kovalamaca tırsılarak sonlandırılır. karnı aç olmasına rağmen bu derece ürkek bir hayvandır kendisi.
- diğer kediler gibi kendi alanlarını ne pahasına olursa olsun korumaya çalışan kedigillerdir. bir erkek çitanın ortalama hakimiyet alanı 37 kilometrekaredir.
- yetişkin bir çitanın ağırlığı ortalama 35 ile 65 kilo arasıdır. omuzlarından yüksekliği 1 metrenin altındadır. boyu 142 cm'yi bulan çitanın kuyruk uzunluğu vücudunun yarısı kadardır (ortalama 75 cm).
- çitaların vücutlarında fazladan yağ bulunmaz(her gördüğümde mütemadiyen balerinlere benzetiyorum,vücutlarında bir gram fazla yağ ya da "et" bulunmaz.bira göbeği kavramından uzakta yaşayan hayvanlardır).çok fazla enerji tüketip yakaladıkları avları kısa süre içerisinde yemek zorundadırlar.diğer hayvanlardan(aslan,vb.) oldukça çelimsiz oldukları düşünülürse "bir an evvel bitireyim,elden kaçacak" içgüdüsüne göre hareket etmeleri doğaldır.
- (bkz: fast food/10)
(luto, 19.08.2007 19:35 ~ 21:19)
- dünyanın en güçlü,en korkusuz hayvanı değildir.ama dünyanın en karizmatik hayvanıdır.vücudunun dizaynı,hayranlık uyandıran koşuş estetiği hiç bir canlıda bulunmayacak güzelliktedir.evet aslan ,leopar gibi kedilerden ve kendinden büyük hayvanlardan çekinir ama aslan gibi hazır yiyici,leopar gibi hantal görünümlü değildir.ayrıca yeryüzünde genetik çeşitlenmesi en az olan canlılardandır.yani neredeyse tüm çitalar pek çok özellikleri ile birbirinin aynıdır.sadece üremek için varolan erkek çita komün hayatına hiç dahil olmaz ve ortamdan uzaklaşır.aslanlar gibi karılı kocalı hatta harem hesabı bir yaşantıları yoktur.anne çita yavrularını kendisi eğitir,büyütür.inanılmaz hızına ve zekasına rağmen avlarının yaklaşık yüzde 10 u başarılıdır.bunda en büyük etken,çok kısa zamanda kazandığı-4sn de 80km ye kadar varabilir-hızı uzun süre koruyamaması ve özellikle ceylan gibi hayvanların ani manevra ile rota değiştirmesine aynı hızda cevap verememesidir.
|