şeyhi  

asıl ismi yusuf sinanüddin veya yusuf sinan'dır. germiyanlı şeyhi olarak da bilinir. orhan gazi ve 1. murad'a vezirlik yapmış olan sinanüddin fakıh yusuf paşa ile karıştırılmamalıdır.

şeyhi'nin doğum tarihi bilinmese de, kütahya'da doğduğu ve çocukluğunu burada geçirdiği bilinmektedir. bazı kaynaklarda 1371 yılında doğduğu belirtilse de bu tarihin doğruluğu ispatlanmamıştır. bilime olan merakı ile iran'a gitmiş, burada başta tıp ve tasavvuf olmak üzere yoğun bir eğitim görmüştür. öğrenimini tamamlayarak anadolu'ya geri döner. bu sıralarda hekim sinan olarak anılmaktadır. bir hekim olarak ünlenen şeyhi'nin tedavi ettiği hastalar içinde sultan çelebi mehmed de vardır. başarılı tedavi üzerine sultan çelebi mehmed şeyhi'ye kütahya yakınlarındaki tokuzlu köyünü hediye eder. fakat şeyhi köyde (muhtemelen köylülerce) soyulur ve dövülür. bunun üzerine harnâme (eşekname) isimli mesneviyi yazar. bu fabl eserde, kaderi yük taşımak olan bir eşeğin semiren öküzlere özenmesi üzerine başına gelenler mizahi ve alegorik bir dil ile hicvedilmiştir.
`
hacı bayram-ı veli`'den fazlasıyla etkilenmiş ve onun dervişi olmuştur. `2. murad` zamanında saraya çok yakın olan şeyhi, padişahın hekimlerindendir. bizzat padişahın isteği üzerine `hüsrev ü şirin`'in türkçe tercümesini yazmaya başlamıştır. bu eserini tamamlayamadan vefat etmiştir. vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, genel kanı 1431 yılında vefat ettiği üzerinedir. kabri kütahya'ya 7 kilometre mesafede `dumlupınarköyündeerenlerbaşı` olarak tanınan bir ziyaret yeridir.

şeyhi erken dönem divan edebiyatı şairlerindendir ve divan edebiyatının gelişmesine büyük katkısı olmuştur.

kaynak: wikipedia

(bkz: harnâme)

(bkz: hüsrev ü şirin)

osmanlı kaynaklarına devletin ilk hekimbaşısı olarak geçmiştir. aslen göz doktorudur.

tasavvuf akımlarına yabancı kalmamıştır. kemal-i hocaendi, salman-ı saveci, hafız-ı şirazi gibi büyük şairlerin üslubu edebiyatımıza şeyhi tarafından girmiştir.

anadolu sahasında klasik edebiyatımızı ana hatlarıyla ve özüyle ortaya koyan ilk şairdir. bu yüzden haklı olarak pişterin-i şu'ara-yı rum, şeyhü'ş-şu'ara diye anılmıştır.

karışık vezinleri kullanmayı sever. çünkü ona göre hareketli vezinler şiirde ahengi oluşturur. şeyhi'ye yöneltilen eleştiriler şiirlerinde iran şairlerinden çok fazla etkiler olması yüzündendir. fakat bu eleştirirler onun, yeni nesilleri etkileyecek bir şair olmasını engelleyememiştir.

divanı, klasik edebiyatımızın temel taşlarından biridir. 1438'de istinsah edilmiştir. 200 gazel, 20 kaside ve terkib-i bend, terci-i bend, müstezat türlerinde örnekler vardır. ali nihat tarlan, mustafa isenve cemal kurnazeser üzerinde çalışmışlardır. bunun haricinde:

hüsrev ü şirin
harname

kaynak: eski türk edebiyatı tarihi ders notlarım