|
|
- ekonomide kelebek etkisine benzer etkisiyle bilinen bir deyim. buna göre herhangi bir yerde, yaratılan katma değer, sürekli bir şekilde katma değerler yaratmak suretiyle paranın hareket hızında artışa yol açarki bu paranın çarpılarak çoğaldığı şeklinde bir yorumla analtılmaya çalışılır. bu yüzdendir ki katma değer yaratılan bir aracın ortaya çıkması ( örnek olarak bir fabrikanın açılarak istihdam sağlamak, hammadde, enerji vb. gibi direk maliyet giderlerine para harcamak yoluyla ekonomini içine doğrudan; servis, sosyal güzvenlik primi gibi dolaylı yoldan para hareketi sağlamak) önce o katma değer aracının merkezindeki kişiler olmak üzere etkisi yayılarak başka katma değerler yaratarak devam eder. istihdam edilen kişinin alışverişi ya da hammadde alınan kurumun kapasite artırarak yeni istihdamlar sağlaması buna örnektir. şimdiye kadar anlatılanlar olumlu olmakla beraber, bunun tam tersi de mevcuttur ki çarpan etkisinin olumsuz bir şekilde ortaya çıkması ekonomilerde resesyonlara yol açacaktır.
- (bkz: hızlandıran etkisi)
- bir ekonomide bağımsız tüketim harcamaları ile otonom yatirim harcamalari kendilerinin birkaç katı oranında gelir ve istihdam hacmi yaratmaktadırlar. buna çarpan veya çoğaltan etkisi denir.
yatırım harcamaları tüketim harcamalarına nazaran daha çok dalgalanmalar gösterir ve carpan etkisi (multiplier effect) ile milli gelir ve istihdam üzerinde daha geniş etkiler yapar. böylece yatırım yoluyla yaratılan gelir bu amaçla yapılan harcamalardan birkaç kat daha fazla olur. yani otonom yatırımlardaki bir birimlik artış milli gelir üzerinde kat kat daha fazla artışa neden olur.
(bkz: basit çarpan)
(bkz: süper çarpan)
(bkz: hızlandıran prensibi)
|
