ensrümantel bir albüm ismidir.içerisindeki ezgiler;
şeyh şamil, innabı, heyati, nazeleme, jale, şalako, şeyh şamil, akşam oldu, muharrem kent, sarı köynek, duy duy ve bir elinde yaz'dır.
dinlenince insana azerbaycan halk müziği kültürü hakkında bilgi sahibi olmasına yardım eder, değişik bir tat bırakır.
şamil kafkas dağının hürriyet güneşidir.
şamil atatürk’ümün özbeöz kardeşidir.
şamil’i bilmeyen atasını ne bilir.
şair diyor ki:
bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır.
toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.
ben de diyorum ki:
benim vatanımın sınırları kars’ta başlayıp edirne’de bitmez
azerîmin hürriyet hürriyet diye doğduğu kıyılarda başlar,
taa viyana kapılarında biter.
kür, aras coştukça; tuna, volga taştıkça
benim şiirlerim okunacak türkülerim söylenecek...
hazar çalkandıkça, benim ay–yıldızlı bayrağım dalgalanacak.
işte taa oralardan esen rüzgârın getirdiği bir oyun
esaretin düşmanı, cesaretin timsali şeyh şamil.
sormayın kimlerdenem haralıyam a dostlar
gönülden fırtınalı boralıyam a dostlar
bir kızıl kurşun aldım yaralıyam a dostlar.
bu ses arslan sesidir...
bu ses kaplan sesidir...
bu ses türk-islam düşmanlarını titreten,
şeyh şamillerin sesidir...
(şairini bulamadım anonim olabilir)
(şiirin aslı da farklı olabilir)
şeyh şamil ruslara esir düşer. rus komutan şeyh şamil'i akşam yemeğine davet eder. zaten aç olan şeyh şamil bir iştahla girişir yemeklere. rus komutan aklınca dalga geçmek için 'şuna bak, korkarım bu beni de yer' der basar kahkayı. merak eden şeyh şamil çevirmenden çevirmesini ister. çevirmen komutanın ne dediğini söyleyince şeyh şamil tokat gibi cevabını yapıştırır. 'söyleyiniz merak buyurmasınlar. ben elhamdülilah müslümanım, domuz eti yemem'. böyle ayarcı bir insan işte kendisi.
bir pir-i fani olarak hacca gidince nakib-ül eşraf karşılamış kendisini, kabe'nin üzerine çıkarmışlar ihtiyar şamil'i dünyanın dört bir yanından gelen müslümanların görmesi için.
kendisi çeçendir. ama bilhasa doğu kafkasya'da tüm halkları toplayarak örgütlemesi ile ruslara bölgede epey kayıp verdirmiştir. 120 yıllık rus-kafkas mücadelesininönemli şahıslarından biridir.
çeçen direnişçi. şeyh şamil önderliğindeki birlikler dağlarda rusları beklerken rusların karada evleri basıp çocuklarla kadınlara işkence etmesi üzerine bu duruma daha fazla dayanamayıp ruslara teslim olmuş yegane şahsiyet.
kafkas ordularının başkomutanı rus generali fèsè ikinci bir teşebbüsle imâm şâmil’e başvurduğu zaman ona:
“ben, kafkas müslümanlarının hürriyete kavuşmaları için silâha sarılan gâzilerin en aşağısı şâmil, allahü teâlânın himâyesini çar’ın efendiliğine fedâ etmemeye yemin eden, özü sözü doğru bir müslümanım. çarla görüşmek üzere beni hâlâ tiflis’e çağırıp duruyorsunuz. bu dâvete icâbet etmeyeceğimi bildiriyorum. bu yüzden fâni vücûdumun parça parça kıyılacağını ve sırtımı verdiğim şu vatan topraklarında taş üstünde taş bırakılmayacağını bilsem, bu kesin kararımı aslâ değiştirmeyeceğim. savaşacağım...cevâbım bundan ibârettir. nikola’ya ve kölelerine böylece mâlûm ola...” dedi.
çeçen değildir. dağıstan'da yaşayan halklardan biri olan avar türklerine mensuptur. ne hikmetse türklerden başka her millet kendisine sahip çıkar. tarihin önemli gerilla liderlerinden biri olduğu da doğrudur ama teslim olmasının sebebi kadınlara ve çocuklara işkence edilmesini önlemek değildir buz gibi can tatlıdır meselesidir. hayatına ilişkin yazılan türkçe eserler okunduğunda efsanevi kiliğine hayranlık duyulur. mezarı hicazdadır. soyu dünyanın çeşitli ülkelerine dağılmıştır.
şeyh şamil'in tarihteki en büyük rolü ruslara karşı direnmesi, savaşması değildir. çünkü kafkasya zaten bilinen 8000 yıllık yerleşik tarihi boyunca sürekli bölgelerine göz diken yabancılarla ve birbirleriyle savaşmaktadır. şeyh şamil'den 70 sene önce de ruslarla savaşıyorlardı. ondan sonra da direniş devam etti bir süre daha. şeyh şamil'den önce de ruslara kök söktürülüyordu, onlara karşı zafer kazanılıyordu.
şeyh şamil'i şeyh şamil yapan tüm kafkas halklarını bir araya toplayarak örgütleyerek savaşmasıdır. kafkasya'daki halklar tarihleri boyunca ilk kez bir arada, omuz omuza savaşmışlardır. onun birleştiriciliği dünya'da emsalsizdir.
ancak kendisi imam yönünü daha da öne çıkarmıştır. müslümanları kendine daha yakın tutmuştur. ümmetçilik yapmıştır. bu özellikle hala islamiyetin içine tam olarak nüfuz etmediği çerkesler, abhazlar ve gürcüler arasında huzursuzluk yaratıyordu. zaten kafkasya, hristiyan olan gürcülerin tamamen ruslara teslim olmasıyla vuku bulmuştur. kuzeyden ve güneyden kuşatılan, tüm deniz ticareti de engellenen kafkasya bundan sonra sadece bir kaç sene dayanabilmiştir.
dağıstan'lıdır. çerkes değildir yani. ama türk de değildir. müridizm mantığı çerçevesinde, özgürlük isteğini cihad mücadelesine ekleyerek mücadele vermiştir. yani amacı tam bağımsız birleşik bir islam devleti olacak olan kafkasya'yı kurmaktır ve ruslar'la savaşma amacı da budur.
şamil'in bu mücadelesinde ona yardım eden çerksler de asgari sayıda da olsa olmuştur ama çerkesler'den ziyade çeçenler'den en fazla desteği görmüştür şamil ki çeçenler de çerkes değildir malumunuz olduğu üzere.
hayatlarının hiç bir aşamasında teokrasiye meyletmeyen ve dine karşı her zaman mesafeli duran çerkesler'in islamiyete yoğun olarak geçişleri müridizm denen akımın yaygınlaştığı tarihlere denk gelir. buna mukabil bu akım ve devamında yaşananlar, dediğim gibi, teokratik geleneğe pek bir uzak çerkesler tarafından pek rağbet görmemeiş, çerkesler kendi özgürlük mücadelelerini imam şamil'den bağımsız olarak gerçekleştirmişlerdir. ilgili bir bakınız: (bkz: @2508275).
imam şamil mücadelesinde haklıdır elbette ama onun bu mücadelesinin çerkesler'e atfedilmesi büyük yanlıştır. çerkesler salt bağımsızlık sevdasıyla hareket etmiş ve uzun yıllar mücadele vermiş, sonunda da sürgün edilmiş bir millettir. yani çerkesler'in yaptığı cihad değildir; cihad olarak nitelenmesi de en başta bağımsızlık sevdasına düşmüş atalarıma, onların bağımsızlık sevdalarına hakarettir.
imam şamil'i türkleştirip müridizmi kafkasya'nın kurtuluş hareketi olarak görenlere gelince. tarihi bir kez daha okumalarını salık veririm.
müridizm, çerkes bağımsızlık mücadelesinin farklı yönlere çekilmesi için kullanılan araçlardan biridir ve bu sebeple imam şamil'in "kafkas kartalı" olarak nitelenip kafkasya'nın kuzeyine kahraman yapılması başta çerkesler'i ve çeçenleri olmak üzere, bir çok kuzey kafkasyalı'yı da, kendi mücadelelerini temelsiz bıraktığı/ kendi mücadelelerini kendileriyle alakalı olmayan başka temellere taşıdığı için, rahatsız etmektedir.
anlatına göre; şeyh şamilin dağistandaki büyük başarılarından dolayı dömenin padişahı (sultanı-kralı yada bilimum devlette söz sahibi olan kişisi) kendisini çağrır ve ödül olarak kendi topraklarında kendisine ve beraberindeki kişilere (kavmine) istediği yerde yerleşim hakkı verir bunun üzerinde şeyh şamil "biz dağistandan geliyoruz soğuk bir yer isterim" der ve bursa uludağın çevresine yerleştirilir.
yine anlatılanlara göre; kendi kavmine şöyle bir sözü yada duası vardır. "benim toplumundan-kavmimden hiç kimse çalışmadan ter akıtmadan(şans oyunları gibi) para kazanamasın"
peşin edit: yukarıda yazılanlar rivayete dayanmakta olup hoş sohbetler sırasında anlatılanlardan alıntıları içermektedir.
asıl ismi şeyh şamil değil imam şamildir ve kumuk kökenli bir avar türk'üdür. kafkas savaşı'nda dağıstan'ın bağımszılığı için ruslarla mücadele ederken, en çok desteği çeçenlerden aldığı için çeçen lideri olarak görülür. 1871 yılında hac ziyareti için bulunduğu arabistan'da vefat etmiş ve medine'de hz. muhammed'in eşi ayşe'nin de defnedildiği mezarlıkta defnedilmiştir.
türk tarih külliyatında, hakkında yazılmış ciddi ve nitelikli eser yok denecek kadar azdır. bunun yerine hamaset yüklü romanlar veya araştırma-incelemeler elinizi çapsanız denk gelir. türk ya da çeçen sanılması bundandır.
çeçen, adige, karaçay değildir. kendisi avar özdenlerinden olan bir ailenin çocuğudur. türkçe bilmesi, bu dilin o yörenin lingua francası olmasındandır.
sol eliyle kılıcını cerrah gibi kullanan imam şamil dağıstan halklarındandır. savaşlarda tanınmamak için sağ eliyle kılıç kullanırdı.
kendisi hakkında bilgi almak isterseniz eğer
şamil'in katibi m. tahir el karahi'nin kaleminden imam şamil'in hatıratı semerkand yayınları ve
dağıstan aslanı imam şamil yazarı : tarık mümtaz göztepe yayınevi : sebil,1994 kitaplarını okuyabilirsiniz
dağıstanın gimini köyünden olması kuvvetle muhtemeldir.
tolstoyun atalarıyla aynı yerden çıkma olabilir.
nerden mi biliyorum?
(bkz: kendimden biliyorum)
