şıpsı paste  

çerkes tavuğu adlı o şahane yemeğin unsurlarından ikisi.
şıps(ı) olan et suyula yapılan bir nevi sostur. boza kıvamında olur ve didiklenmiş tavuk eti bu sosa batırılarak yenir.
paste olan ise iç anadolu'da bulgurla (mısır kıtlığı nedeniyle) marmara ve diğer bölge çerkesleri'nce de mısır unuyla yapılır. ekmek gibi birşeydir. sadece şıps(ı)la da yenmeyebilir. yani daha başka her yemeğe katık edilebilir.
bu ikisi çerkesler için vazgeçilmezdirler.

çerkeslerin ana yemeğidir. kafkasya'dan sürgün olan çerkesler gittikleri bölgede kültürlerine sıkı bağlılıklarını yemeklerinde de sürdürmüşlerdir. şıpsı pasteyi bilmemek bir çerkes için imkansızdır. yemeğin başka kültürden insanlar tarafından bilinmesinin nedeni yemeğin lezzetinden çok çerkeslerin bu yemeğe sahip çıkmalarından kaynaklıdır. *

yemeğin yapılışında farklılıkların olmasının nedeni: çerkeslerin gittikleri bölgede yemeklerinin kültürlerin parçası olduğunu kabul edip bu yemeği eldeki imkanlarla yapmaya çalışmasıdır.

örneğin kafkasya'da pasteyi hug denen mısır tadında bir bakliyattan, çorbasını da smitane denilen kaymak türü bir süt ürününden yapıyorlar.
türkiye'de adapazarı tarafındaki çerkesler mısır unuyla
uzunyayla çerkesleri ( kayseri) bulgurla yapıyorlar.

pastenin hazırlanmasında kullandığımız şimdiki adı sıpatula çerkeslerde farklı. belağ adı verilen gereç tahtadan yapılmış uzun saplıdır. pastenin yoğuruluşu büyük bir güç ister ve ona sıpatula pek dayanmaz.

edit: şıpsı paste ile çoğu yemek kitabında geçen çerkes tavuğufarklıdır. çerkes tavuğu meze, şısı paste sıcak yemektir.