|
|
- (bkz: ukte)
tasavvuf literatüründe veliler hakkında yapılmış bir hiyerarşiyi ifade eden terimler. sufiler, kendi aralarında gerçekten üstün noktalara gelmiş bazı insanlar olduğuna inanırlar. bu insanlar sanki tanrı tarafından görevlendirilmiş elçiler gibidirler. bazı dünya işlerini yürüttüklerine dair inançlar vardır. bu inancın tuhaflığı, garipliği ya da yanlışlığı bizi ilgilendirmiyor şu an. çünkü bu işin içinde değiliz. sadece bu kavramlar tasavvuf literatüründe neyi ifade ediyor ona bakalım;
üçler : üç büyük veli demektir. bunlar allah'ın celal ( daha anlaşılır kılmak için kızgınlık ya da gazap isimleri diyebiliriz ) isimleriyle değil de cemal ( affetme, bağışlama, rahmet etme, nimet verme vs. ) isimleriyle muamele eden kişilerdir. bunlar, allah'a darda kalan kullar için yardım etmesi duasında bulunan zevattır. bunu sürekli yaparlar. üçler, allah'a duydukları manevi yakınlık dolayısıyla sürekli olarak bu tarz dualarda bulunurlar ve zorda kalan kullar için allah'tan yardım isterler.
yediler : veliler hiyerarşisinde yer alan yedi büyük insanı ifade ede. bunlar, hz. ibrahim'in kalbi yani ruh yapısı üzere şekillenmiştir ve insanlara rıfk ve hilm ile muamele ederler. yani insanlara karşı son derece saygılı, kibar ve hoşgörülüdürler.
kırklar : tasavvuf geleneğinde kırk sayısının ayrı bir yeri vardır. bunun kaynağı hz. musa'nın allah ile tur dağı'ndaki kırk günlük buluşmasıdır. hz. peygamber'e peygamberlik kırk yaşında gelmiştir. bu yüzden veliler hiyerarşisinde kırklar'ın da özel bir yeri vardır ki bunlar dünyanın hükümranlığı işleriyle ilgilenirler.
belki de bu terimler içerisinde en yaygını bu kırklar'dır. nitekim kırklar'la ilgili pek çok atasözü ve deyim oluşmuştur. benim hatırladıklarımdan mesela biri ortalarda pek gözükmediği zaman "kırklara karıştı" denir. ayrıca yunus emre, şeyh galip gibi tasavvuf şairlerinin birçok beytinde bu terimlerle ilgili ifadelere rastlarız.
veliler hiyerarşisinde yer alan gruplar yalnızca bunlar değildir. kutup, dörtler, yüzler gibi konumda olanları da vardır.
hasılı, sayılar ve hiyerarşi tasavvuf kültüründe oldukça önemli bir yere sahiptir. tasavvuf yoluna girmiş; bu yolun prensiplerini benimsemiş kişiler üçler, yediler, kırklar gibi zümrelerin varolduğuna ve onların insanlık için allah'a duada bulunduklarına inanırlar.
- tasavvufi inançta her dönemde bir "baş veli" olur ki buna kutbu'l aktap denir..işte bu kutba bağlı üçler olur yediler olur kırklar olur..tamamı erenlerden olan bu dervişler elbette ki gönül erleridir..fakat ekseriya sıradan insanlar bilmez bunu
- söylenişte sırası üçler, kırklar, yediler olan pirler makamı.
(aytok, 26.05.2007 16:54)
|
