özellikle osmanlı devletindeki yenilik hareketlerini başlatmasıyla öne çıkmıştır.18.yy da avrupa devletlerinin oldukça gerisinde kalan devleti yenilik hareketlerine sokmuş,askeri ve ekonomik alanlarda önemli değişimlere gitmiştir.nizam-ı cedid hareketi denir bu yenileşmeye.
bu yenilik çabaları muhafazakar kesmin tepkisini çekmiş(ki başları gene yeniçerilerdir ki selim bu askeri birliği kaldırmaya çalışmıştır) ve tahttan indirilmiştir.
bunun üzerine yenilik taraftarları alemdar mustafa paşa önderliğinde başkente selim'i tekrar tahta geçirmek için yürümüş fakat selim'in boğdurulup öldürülmesi üzerine yerine ikinci mahmud geçirilmiştir.
tahttan zorla indirilmese çok iyi şeyler yapabilecek bi padişahtı, kurduğu ordu ve yenilikçi ama avrupa özentisi olmayan anlayışıyla osmanlı'yı zor durumundan kurtarabilecek hamleler yapabilecekken kendi yanında ki insanların da ihaneti ile tahttan indirilmiştir
padişahlığından ziyade bestekarlığı önemli olan, ilber ortaylı'nın tabiriyle "part-time" sultanlık yapan büyük insan. padişah olarak da kötü işler yapmamış, bilakis yenilikçi bir padişah olarak bilinmiştir. yeniçeri ocağı'nın kaldırılması niyetleri onun zamanında başlamıştır. hatta yeniçerilerin yerini alacak olan nizam-ı cedit ordusu, onun zamanında kurulmuştur. hiçbir osmanlı padişahı asılmadığı gibi üçüncü selim de asılarak ölüdürülmüş değildir. kabakçı mustafa adıyla maruf bir meczup önderliğinde ayaklanan yeniçeriler kendisini tehdit edince derhal tahttan feragat etmiştir. alemdar mustafa paşa tarafından tekrar tahta çıkarılmak istenmişse de cellatların elinden kurtulamamıştır. dairesine gelen sağır cellatlar tarafından kementlenmek suretiyle boğulmuştur. kendisinden sonra selim ismini alan başka bir padişah da olmamıştır. çok büyük bir bestekardır. türk müziğine olan hizmeti her türlü takdirin üzerindedir. iyi bir neyzen ve tanburidir. hocası, büyük usta tanburi izak'dır. dede efendi'yi keşfeden ve destekleyen de üçüncü selim olmuştur. devrindeki bütün bestekarları korumuş ve desteklemiştir. "üçüncü selim dönemi türk musikisi" diye bir dönemin oluşmasını sağlamıştır. birçok makam bulmuştur. suz-i dilara ve muhayyer-sünbüle bunlardan bazılarıdır. mevlevi tarikatına mensuptur. şeyh galib'i galata mevlevihanesi'nde bizzat ziyaret ettiği rivayet olunur. bu büyük padişahın türbesi laleli'dedir.
