çoban matı  

satrançta vezirin fil yardımıyla yaptığı mat. insanları aşağılayan, sınıf statü sömürü getiren iğrenç mat şekili. ilginç bir şekilde her satranç bilenin bir kere olduğu mat. ölüm gibi birşey bu anlamda.

(bkz: aptal matı)

eğer karşıdaki bu matı bilmiyorsa ve şans eseri yanlış tuşları oynamazsa yapılabilen mat şekli. yapması çok zevkli, yapılan içinse feci bir durumdur. okul turnuvasının finalinde bu hamleler ile oyuna başlamıştım, bir nevi oyuna espri katalım tarzı, izleyenler arasında bi gülüşme olmuştu, şakaydı zaten, yenildim de.

genellikle oyunun ilk hamlelerinde vezir ve fil ile f7 ve f2 kareleri üzerinde yapılan mat.
örneğin: 1. e4 e5 2. fc4 ac6 3. vf3 d6?? 4.vf7 ve mat

satrançtaki en kolay mat çeşitlerinden biridir. yalnız beyaz mat ederken siyahın resmen öküz gibi oynayıp mat olmak için uğraşması gariptir. neden çoban matı denildiği de ayrı bir soru, çobanlar aptal mıdır lan bu ne hakaret böyle! neyse konuya dönelim. beyazın "1.e4 2.fc4 3.vh5 4.vxf7 mat." hamleleriyle oluşur. vezir ve filin "f7"ye beraber düzenledikleri atağa karşılık siyahın malın önde gideni şeklinde önlem almaması sonucu oluşur. tam oyun "1.e4 e5 2.fc4 ac6 3.vh5 af6 4. vxf7 mat." şeklindedir. "1.e4 e5 2.fc4 af6"dan sonra siyahı oynayan gerizekalı mal gerekli önlemi alsa beyaz "vh5" veya "vf3" oynayarak mat edemeyeceği için çoban matı önlenmiş olur.

bunun bir alternatif versiyonu da aptal matı'dır. ayrıca ingilizce'si scholar's mate'dir*, olaya bak.

(bkz: mat çeşitleri)

santranç öğrenmeye yeni başlayanların çoğunlukla yediği mattır.

(bkz: çobanla benim matım bir olamaz)