çibörek hakkında
ismail otarın yazdığı bir şiir:
ataydan kalgan bizge: etli, maylı, kamuraş.
köbetemen katlama, lakşa, cantık, tataraş,
sarıburma, kalakay, kavurma börek, ummaç,
şilter, salma, irimçik, tabak börek, bazlamaç,
kurma cemiş, kesmeçe, ögüz börek, kıygaça...
saysan pitiralmazsın, adlarını yıllarca!...
en başında bularnın kele kutlu çibörek!...
yüzyıllardan biyakka, bularman katkan süyek,
miyimizge işlegen, kündük buman kesilgen,
kan bularman koyurgan, hep bularman ösülgen...
bıydaynı biz tapkanmız; kamuraş baş aşımız.
aşagansayın bonu, ösetura yaşımız;
bala, çaga, kalkımız sağlam, akıllı bola,
ne iş körse boldurmay, gene de küçlü kala.
kayaktan kelse balam bir çibörek kokusu,
uyaklarda yaşaydır bir kırım korantası.
(kırımlı) man (çibörek) ayrılmay birbirinden;
kırımlılıktan çıka ayrılsa çibörekten.
kaysı kız bilmiy bolsa çibörek yasamaga.
soramaylar, almaylar anaylar caşlarına.
keçse çibörek sözü,köz u yakka aylanır,
kursak çalışabaşlar, avuz suyu çıbırır.
çibörek pişirmege keldi ya endi sıra:
aşkanada cayuvnu cay konanın astına;
un, suv, tuzunu karıştır, ölçülü bas kamurnu,
kulak memesi dayın bolmalı cımşaklığı.
kesmeçe, kıygacaday bolmaz açtılgan undan
katlama, şilterdayın açıtılmagan undan.
yasalır hep çibörek. bala cumurtugunday
ya kaz cumurtkasınday kamurlarnı kesekoy;
unga bula, konaga un serp te cabışmasın.
al konula oklavnı, tögerek aç her birin.
en bir süyem bolmalı, kalınlık koy terisi,
ince bolsa teşilir, kalın bolsa kalır çiy.
bolsun eki kapımlık, yasalmalı kiçkene.
alayının boyu da uymalı birbirine.
etin bolmasın balam, arık, semiz, çandırdan,
bolsun süt danasından, az maylı boş büyürden.
sölü hiç alınmagan, cangı kıygan kıymanı.
karıştır tuz bübermen, unutma bol sogannı.
al bir kaşık kıymadan, sal kamurnun içine;
yarımayday ettirip cap yarısın üstüne...
bir ekiçik nasip sal, capkan çetin kes, bastır.
çoyun kazan içinde ocakta may da azır
mayın kaynak bolmalı; eksik bolmasın sakın
eki yüz dereceden. avur bolur son aşın.
ilk pişkenni sen aşa, maynı sık sık deniştir;
son pişkenge karama; başkasına avuştur.
may kokusu da üyge cayılmasın dep aytsan,
aruv çeksin çagarak, tıkanmazsın kokudan.
kamurnu al, kazanga sal bir çetten akırtın,
şır şır etip şırıldap pişebaşlar kamurun.
bir ekilep köbdürüp kaynat. biraz üyrülsün,
kızarganda tap sonu mına pişti baş aşın.
şilter, uklum, samaday çıgarılmaz çolpuman,
kaşık ya da maşaman almalısın kazandan.
üy savutnun içine, sal tögerek konaga,
körünmesin üyümden kim otursa aldına.
toplaşsın korantamız endi kona başına,
son, sıraman otursun, herkes karap yaşına.
(pismillâ!) dep başlasa kartımız aşamaga,
başlar alay kollar da savutka uzanmaga;
kimse bir şiy konuşmaz, ortaga bir lap aytmaz;
bir kol kalabalığı körünür, hiç toktamaz,
avuzlarman savutnun arasında katalar,
kol işler, avuz oynar, tamaklar da cutarlar,
sorpasını çıbırtmay ekiçik tür, bir katla;
cıllı cıllı aşayber, çatal pıçak kullanma:
birin calma, biri cut, birin kolda azır tut;
tirkelsin artlartından, hiç toktamay çayna, cut.
cıyrık bolsan toymazsın, aç tutarsın sopradan.
tapkanda aşa balam, peşman bolma sonradan.
kertme turşusu, katık ya cazmaman tokmakla;
art artına aşeyber, kursak algaçı aşa.
kasta bolsan toktama sakın tokuzlamadan;
avursunur son rızkın, tabalmazsın kıdırsan.
tokuzdan son açılır, sav ekende, iştahın,
aşa balam, aşayber, yatışkanda aşavın,
tirnekle gene aşa, oga naz etilir mi?
okşıgaçı aşayber, oga hiç toyulur mu?
eger bilmek istesen negadar aşaganın,
her çibörek alganda kopar sakla kenarın,
(aşamayman köp) desen alıp alıp sayarsın.
katındaki kırslara bo belegini senin,
kaytanbaştan başlarsın kenardan koparmaga.
köbdeşlenir kursagın, yaklaşkanda kırıkka
tolasımak gerekir. bundan artık aşasan
belki bastırık kelir, belki cemlersin yarın.
ne zarar bolaken şo, beş on fazla aşalsa.
zaten şehit sayıla çibörekten kim ölse;
yarlıkanır günahı, ogratılmaz sıratka,
ciberilmez tamuga, keter dogru uçmakka.
arada aytar anay:-"nasip saldım sizlerge.
üylenecek demektir; çıksa üzüm kızlarga;
zeytin çıksa caşlarga işi aruv bolacak;
ekevi kimge çıksa, o kırımga kaytacak."
negadar aşalsa da kolayca sinirilir;
keçenin bir vaktında açlıktan uyanılır.
toygandanson bir aruv, buyukur, kalgır insan,
bir çırımçık ay balam, ne tatlı bolur bilsen...
canga can kata diyler, aruv bolsa çibörek;
rahat yuklana diyler, kursak tolsa çibörek...
başka aşday tuvuldur, aşaganga tam cugar,
tez öser aşaganlar, birden canlılık tuyar.
çibörekmen kim össe, kastalık neken bilmez;
ülser, kanser, veremden, taşikardiden ölmez.
aytuvlu doktur aytkan, tansiyonlu bir kartka:
- babay, başka çare yok, çibörek kerek saga!...
karnın avursa balam, pırasaman kabaktan,
zitin maylı aşlardan, pasulya, ıspanaktan,
savurun küyse kadam, kirevizden, büberden,
havuçtan, patlıcandan, pazı, karnıbahardan;
başın avursa ya da kelse avur bir sancı,
dakikasında keser, çibörektir ilâcı..
bolsa eger soprada birkaç tane çibörek,
her bir dertke devadır, başka ilâç ne kerek..
baharda, cıllı cazda, küzde ya kattı kışta,
erte carık, üylede, akşam vaktında aşta,
arman başlap pitkende, üyde, toyda ya colda
men onsuz etalmayman, çiböregim hep kolda.
iptarlarda, temçitte bol çibörek aşasan
raat eter kursagın, makbul bolur orazan.
er bir yerde, er vakıt aruv keter çibörek,
protein, kalori, gıdası bol mubarek..
çaş kelinge çibörek, çaş kiyevge çibörek;
savlık, huzur bolsun dep kart, sabiyge çibörek.
tez tüzelir zavallı, ber çibörek loksaga.
saglam bolur müçesi, kırkı tolgan balaga
biraz kuyruk suvurttur, biraz da çibörek ber.
bir yaşında balanı kes sütten kızım yeter;
başka bir aş tüşünme, çibörek birkaç tane...
okugan, çalışkanga anavdan ber sen gene.
cavnı bek tez öttürsun, askerlerge çibörek,
ber köp yıllar yaşasın, kart, kartiyge çibörek...
közü cumdurulganda, bir kırımlı kişige,
toktatılmadan ketsin, tez barsın dep cennetke
zemzem suvuman birge çibörek sorpasından.
tamgızırsın avzına; çibörek koklatırsın.
çekmesin dep sıkıntı kırımlılar uçmakta
huriler taşıy eken bol çibörek aldına...
otar köyde, kırımda aşasam bir çibörek,
tostakanman cazmanı köstergede diy çürek:
ak duvagın (çatır tav) birkün elbet cabınır,
bir balaban toy yasap öz halkıman üylenir.
dare urar (tokuz) nu, çalınır (koş keldiniz!)
(hannın sopra avası), (borlu) hem (karadeniz),
(avur hava), (kaytarma), (beyim odaman), (çoban),
(ant etkemen) den son kelecektir (aktaban),
(atımın başı) aylanır türkelleri betine,
tutsak türklük kurtulur, düşman erer sırrıma!...
celpiriy körsem kökte türk birliği bayragın,
(yaşav endi yeter!) dep kaz mezarcı topragım!...
şükür elamdülillâ! çibörekni aşadık.
savlıkman bir kün tâ üyümüzde yaşadık.
râmet bolsun canına, bonu ilik tapkannın.
tanrım dert körsetmesin, koluna, pişirgennin,
avzuna aşagannın. sen ber bizge köp bala;
körgensayın olarnı, kırımnı unutturma!
asretlerge acı da sagıngannı kavuştur,
cavlarga kün körsetme, kardaşını tez körüştür.
sen bizlerge her vakit bunday aşav kısmet et!
alay halkımızga da toplu yaşav kısmet et!
bizni ayırma rabbim, yurttan hem çibörekten,
kısmetimizni kesme bir vakıt mubarekten!...
