çerkes yerine çerkez demek  

tipik bir mallık örneğidir. bazen kendim de düşsem bu hataya anında düzeltirim.

bundan daha büyük bir mallık ise herkes yerine herkez yazanlar

çerkes de denir çerkez de

kelimenin aslı yani doğrusu çerkes'tir. iki kelime de aynı kapıya çıkıyor olsa da bir süre sonra bunu takıntı haline getirebiliyor insan. biri bir yerde çerkez olarak yazdıysa veya yazıştığınız bir insan çerkez olarak kullanıyorsa siniriniz bozulabilir; '' çerkez değil kardeşim ya çerkes, s'yle s!'' diyerek tepki gösterebilirsiniz. özetle kelimenin doğrusunun çerkez değil de çerkes olduğunu bilenler bir zaman sonra kelimeyi çerkez olarak görmeye katlanamıyor. onun için hep birlikte doğrusunu kullanmaktan yana olalım ve çerkes diyelim. *

(bkz: çerkes)
(bkz: çerkes ethem)
(bkz: çerkes güzeli)
(bkz: çerkes tavuğu)
...

(bkz: herkes yerine herkez demek)

cerkes diye bir şey yoktur, doğrusu çerkezdir.

bu da ispatıdır.

http://tr.wikipedia.org/...

_-_-_

doğru bir kullanım sanırım çünkü tdk çerkez demektedir ve ayrıca, yine bu sebeple sanırım, vikipedi de çerkez demektedir. bence her iki kullanım da doğru olabilir ancak şöyle etraftan duyduklarımı göz önüne aldığımda insanlar "çerkez" diyo ya.

(bkz: çerkes yerine adige demek)

doğrudur:

(bkz: http://www.tdk.gov.tr/...)" onmousedown="return bkc('3611387','+http%3A%2F%2Fwww.tdk.gov.tr%2FTR%2Fsozbul.ASPX%3FF6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA%26amp%3BKelime%3D%25u00e7erkes')">http://www.tdk.gov.tr/TR/sozbul.ASPX?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA&Kelime=%u00e7erkes)

atıyorum, ingilizler kendilerine english diyebilir ama biz onlara ingiliz demek zorundayız. neden? türk dil kurumu öyle diyor, türkçe öyle diyor. her vatandaş kendine telaffuz uydurur, üstüne üstük pişkin pişkin hatalı telaffuzunu millete yutturmaya kalkarsa memlekette herkes kendi kafasına göre bin tane telaffuz kullanır.

çerkes ya da çerkez tüm kafkas halklarına verilen ad olduğu için tartışılması pek gerekli olmayan ağız çeşitliliğine bağlı telafuzdur.

adige' ye atike gibi bir şey denseydi şayet o zaman rahatsızlık verebilirdi. ya da çeçen'e çiçen denseydi.

(bkz: bilmemek ayıp değil , öğrenmemek ayıp)

içimden tekrarlarken "s" diyorum ama söylerken kesinlikle "z" olarak telaffuz ettiğim için ister istemez yaptığım fiildir efenim. aynı mevzu "bozkurt"ta da var. "z"den sonra öldür allah "k" diyemiyorum. "g" oluyor. ya da "boskurt" olarak telaffuz ediyorum.

doğruluğu-yanlışlığı ispat edilmeye çalışılırken tdk 'tek' yetkili merci olarak gösterilemez. dil derneği var, bir sürü imla kılavuzu var. "buna göre doğrudur, şuna göre hatalıdır" denmesi daha münasip düşer.
-----
yöntemin sakatlığına olan tepki, bir yanlışı daha düzeltti. hele ki dil mevzuunda 'tek' kaynak bellemek, tdk'ya güvenmek çok sakat bir tutumdu. bir alışkanlık edinmiş olduk. fena mı?

doğrudur:

(bkz: http://www.dildernegi.org.tr/...)" onmousedown="return bkc('3611476','+http%3A%2F%2Fwww.dildernegi.org.tr%2FTR%2FSozluk.aspx%3FF6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFEC9E8A7FA3AA308F%26amp%3BSozcuk%3D%25C3%25A7erkez%26amp%3BSecim%3D0')">http://www.dildernegi.org.tr/TR/Sozluk.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFEC9E8A7FA3AA308F&Sozcuk=%C3%A7erkez&Secim=0)

alayına göre doğrudur. bana "x adlı sözlükte ilgili kelime çerkes diye geçiyor" diyemezsiniz. ancak "belki başka sözlükte çerkes yazıyordur" dersiniz. belgelere, kanıtlara karşı şehir efsaneleriyle konuşursunuz. farazi konuşmayı öyle seversiniz ki anlatamam.

çerkesler kendilerine çerkez demezler. tdk'nın dediği herşey doğru olsa keşke...daha düne kadar sözlüğünde kürt kelimesi bile yoktu.. yeni yeni ön asyada yaşayan bir topluluk diye bir cümle ile lütfettiler.. kaldı ki tdk bu konuda bariz milliyetçi bir yaklaşım sergilemektedir.

çerkes ve kürt kelimelerini topluluk olarak adlandırırken türk kelimesini soy olarak adlandırmaktadır. çerkeslerin kendileri zaten yanılıyorlar..kesin dış mihrakların oyununa gelmişlerdir.

ha wikipedianın başlığında çerkez kelimesinin yazdığını söyleyenler keşke içeriğine de bakmayı akıl etselerdi. en son not düşmüş bir de kaynakçada

* 6. not: kelime tdk türkçe sözlüğü'nde "çerkez" olarak geçmektedir.

ayrıca sözlüğümüzün en değerli yazarlarından birisi olan meramise bu konuda gayet fikir ve bilgi sahibidir. tdk'dan sa onu dikkate almayı tercih ederim. buyurun yazdıkları:

(bkz: çerkes)
(bkz: çerkes amele)
(bkz: çerkes atları)
(bkz: çerkes düğünü)
(bkz: çerkes gelenekleri)
(bkz: çerkes halayık)
(bkz: çerkes kaması)
(bkz: çerkes kızı)
(bkz: çerkes özdenleri)
(bkz: çerkes peyniri)
(bkz: çerkes sülale adları)
(bkz: çerkes sülale armaları)
(bkz: çerkes sürgünü)
(bkz: dünya çerkes birliği)
(bkz: sözlükteki çerkes yazarlar)

ben çerkeslerin kendilerini nasıl tanımlamak istedikleri ile ilgilenirim. kendilerine çerkes diyorlarsa çerkes demek en doğrusudur benim nazarımda..

pişkin pişkin hatalı telaffuzu millete yutturmaya çalıştığım için zaten çerkes olanlar bu düzeltmeyi yaptığım için teşekkür ettiler.

çerkes demek birazcık daha zordur çerkez kolaycana çıkıverir ağızdan.. doğrusu mudur hatalısı mı iyisimidir kötüsü mü onu bilmiyorum valla...

bunun yanlışlığı konusunda tarafların en büyük argümanına bakalım:

"çerkezler kendilerine 'çerkes' diyorlar"

* sevgili vatandaşlarım. kıbrıslılar da kendilerine "kıprıslı" diyorlar. onların kullandığı ağızda, kendilerine tanımlamak için bu kelimeyi kullanmaları bizim de bu kullanımı benimsememizi gerektirmiyor. aynı şekilde, çerkezlerin de çerkezce ve çerkezcenin dil yapısı içinde kendilerini nasıl telaffuz ettikleri, türkçe üzerinde herhangi etkiye yol açmıyor; türkçede çerkezlere çerkez deniyor.

yarın bir gün ingilizler gelip, "we are fokin' english mate" deyince onu da türkçeye yamarsınız artık.

bunun yanlışlığı konusundaki tarafların kendini anlatırken çektiği ufacık bir sıkıntı var. düzelteyim.

"çerkesler kendilerine türkçe konuşurken 'çerkes' diyorlar"

yani, kendilerini çerkesce ifade ederken "çerkes" veyahut "çerkez" gibi bir ifade kullanmıyorlar. olay, ingilizlerin gelip türkiye'ye, türkçe olarak "biz englishiz, ingiliz değiliz" demesine ne yazık ki benzemiyor. türkçe yazıldığı gibi okunan bir dil olmadığı için bir kıbrıslının yazılı bir eser verirken kıbrıs demesi lazım gelirken, konuşurken pek tabii ki kıprıs diyebilir. boskurt gibi misal. çerkez gibi misal.

kendimden diyim; konuşurken 'çerkes' demek için kasmayacağım. çerkez diyeceğim. ama yazarken 'çerkes' yazacağım.

acaba tdk'nın salt çerkesleri ayrı bir ırk olarak tanımlamamak için orjinal söylenişinin dışına çıkarma çabası olabilir mi? biliyoruz ki tdk birçok siyasi amaca hizmet eden bir kurumdur da aynı zamanda. misal adige kelimesini bulmanız mümkün değildir.

http://www.tdk.gov.tr/...

oysa marmara bölgesinde birçok adige'nin yaşadığı bilinir. hatta kimileri bunu alenen gösterir. en basitinden arabalarını camına kocaman adige yazarlar...

yada kabardey sözcüğünü de bulmanız malesef mümkün değil

http://tdkterim.gov.tr/...

yine misal tdk sözlüğünde pomak halkı için bulgarca konuşan türk müslüman topluluğu deniyor. yoksa bunlar bulgar mıydı? gerçi tdk düz hesap yapmış bulgarların da hristiyanlaşmış türkler olduğu tezinden hareketle bulgarları bi anda ortadan kaldırdı. oysa bu insanların kendilerini etnik köken olarak türk saymadıklarına şahidim.

yoksa kürtler için de zamanında dağ türkü deniyordu..ne çabuk unutuyor bazı andavallar. dolayısıyla böylesi tabirler için tdk benim nazarımda alınacak referans değildir.

bizim burada bahsettiğimiz bizim içimizde yaşayan çerkeslerdir. yoksa kıbrıslılar kıbrısı doğru dürüst söyleyemediklerinden ya da şiveleri öyle olduğu için "kıplıslı" diyorlar diye devletlerinin kıplıs türk cumhuriyeti olmasını beklemek ne kadar aptalca ise şive farklılığından kaynaklı değişikliği de çerkeslere karşı argüman olarak sunmak da aynı şekilde aptalca... adamlar bir kere türkçe konuşuyor ve türkler, farklı olan şiveleri...

bir niğdeli "nörüyong" der bir iç anadolulu "nidiyon" der ama biz biliyoruz ki formal olarak "ne yapıyorsun"un karşılığıdır. dolayısıyla bu ağzı farklılığından yola çıkarak karşı argüman üretmek gülünç sadece...

ingilizlerin gelip "we are fokin' english mate" demesinin türkçeye yamanmasını da yarası olanlar düşünsün.

edit: kürtçe konuşuyor kısmı türkçe konuşuyor olacaktı. düzeltildi.

her tartışmada olduğu gibi, bunun da yanlışlığını savunurken "tdk'nın çeşitli amaçlara hizmet etmesi", "tdk'nın sitesindeki bir takım yanlışlar" ortaya döküldü.

türkçede çerkes diye bir kelime yoktur. olduğunu iddia ediyorsanız "ama bikbikbik" şeklinde değil, "resmi ya da güvenilir" bir kaynaktan örnek gösterebilirsiniz. aksi takdirde, ben de, aşağı yukarı sizinle aynı argümanı kullanarak türkçede laylayloyloy diye bir kelime bulunduğunu iddia edebilirim. ne de olsa bu günlerde, insanlar popolarını çok kullanıyorlar.

kaynak: kıçım

öncelikle en doğru bilgi olan çerkes kelimesinin kökeni; m.ö. 5. yüzyıldan itibaren kafkasya'yı gezip gören ve eserlerinde buradan bahseden heredot, hellenikus, f.arrivan, strabon, romalı pliny gibi antik dönem seyyah ve tariçilerin ile ruslar, gürcüler, tatarlar ve araplar; kuzey kafkasya'nın otokton (yerli) hakları için kas, kask, kasog, kasogi, sirkas, kerkes, kerakes gibi isimler kullanmışlardır. bu tanımlamalar, zamanla batı söylemi ile cirkas, cirkassi, cirkasyen ve nihayet arapların kullandığı şerakise, çerakise gibi ifadelerinden hareketle çerkes sözcüğüne dönüşmüş ve literatüre geçmiştir. görüldüğü üzere bir yerlerimizden uydurup söylemiyoruz kelimenin aslının ne olduğunu. doğru olan çerkes'tir. ayrıca bazıları için ne kadar gereksiz bir tartışma, sorun gibi görünsede çerkesler için öyle değildir. avrupa ve diğer tüm çerkes diasporalarının dernek başkanları bu konu üzerine tartışmış bir karara varmışlardır. kelimenin çerkes olduğu tekrar tanınmış ve tüm dünyada da böyle kullanılma kararı alınmıştır.

nasıl ki herkes olan sözcüğü insanlar herkez olarak kullandığı zaman hata olarak görüyorsunuz aynı şey çerkes kelimesi için de geçerlidir. çerkes değilde çerkez yazıyorsanız hata yapıyorsunuz demektir. ülkemizde de bir çok saygın kaynakta da yanlış bilinmektedir maalesef. vikipedia da başlık çerkez ama alt metinde geçen tüm kelimeler çerkes. yani ülkemizde çoğu kimsenin bu konu hakkında bilgisi yok sorun burdan kaynaklanıyor. ha tüm bunlara rağmen hala ben çerkez olarak kullanırım, çerkez'dir diyorsanız ne diyelim ki size, siz bilirsiniz. zorla çerkes dedirtecek halimiz yok. ama biz kelimenin aslıyla ilgli bir bilgi verdiğimizde de kalkıp yanlış bilgi, doğrusu çerkez diye de diretmeyin artık. lütfen!

fesüphallah, vallahi fesüphanallah. lan basit bir eylem nasıl anlaşılamaz yahu.

- arap kelimesi arapçadan geliyor. arapçada p sessizi yok. kelimenin kökeni de arab ama biz onlara arap diyoruz. çünkü arap türkçe, arab arapça.

- çerkez kelimesi çerkezceden geliyordur. bu dilde z sessizi olmayabilir. kelimenin kökeni de çerkes olabilir biz onlara çerkez diyoruz. çünkü çerkez türkçe, çerkes çerkezce.

diyoruz ki bir tane sözlükten kaynak göster, "tdk öçöç" diyor. lan tamam tdk'dan gösterme, ben dil derneği sözlüğü'nü de gösteriyorum.

çerkezcede ne sikim istiyorsanız söyleyin, ama türkçede böyle. yok öyle değil diyorsan da, onun ispatı amcaoğlunun da öyle söylüyor olması değil en azından herhangi bir sözlükte kelimenin o şekilde geçmesidir.

dilimizde sıkça yapılan hatalardan sadece bir tanesidir. ha ayrıyeten çerkes diye birşey türk dil kurumunda da yoktur. yani hata en baştan yapılmıştır.

(bkz: herkes yerine herkez yazanlar)
(bkz: çerkez yerine çerkes demek)

işin aslını araştırmayanların ezber üzerinden yaptıkları şeydir.

araştıralım:

1. sind, meot ve kerket halklarından oluşan ve kuzey kafkasya'nın en eski yerleşik (otokton) halkı olan çerkesler'in bu adı alışı üç aşamada gerçekleşmiştir: ilk aşamada üç halk "kerket" adı altında birleşmiş, ikinci aşamada bu ad çerkes dilinin farklı lehçelerince farklı farklı telaffuz edilerek "kerkes" haline dönüşmüş ve en son aşamada da "çerkes" haline gelmiştir. araplarca bu isim "şerakise", "şirkasyen" şeklinde telaffuz edilmiş, avrupa'da "beyaz ırkın ari temsilcisi" anlamına gelecek şekilde, "caucasia (kafkasya) da yaşayan" manasında "circassien", "circassian" halinde kullanılmıştır. türk diline de bu isim, kuzey kafkasya'dan sürgünle gelen halkın bizzat, doğrudan aktarımı ile "çerkes" şeklinde geçmiştir.

2. çerkes halkının atalarının adı "kas" tır. bu kavim ata düşkün olduğu için, "at üstünde yaşayan kas'lar" manasına gelecek şekilde "çırkas/ şırkas" şeklinde isimlendirilmiştir. burdaki "çı" batı adigecesi'nde, "şı" doğu adıgecesi'nde "at" manasına gelir. işte bu "çırkas/ şırkas" ismi de zamanla çerkes halini almıştır.

3. aslında "çerkes" diye bir halk yoktur. adige vardır. abhaz vardır. ubıh vardır. bir de bunların aynı ortak kültürlerden gelmiş olmaları hasebiyle onları "(kuzey) kafkasya'da yaşayan" manasında "circassian/ caucasus" adıyla anan bir avrupa, "şerakise" adıyla anan bir arap dünyası, ve ikisinden etkilenerek bu adı birleştirici de olsun diye kullanmaya başlayan adige, abhaz ve ubıh halkları vardır.

ismin menşeine dair üç temel yaklaşımı böylelikle verdim. gelelim şahsi ve genelgeçer kabul ettiğim yorumuma:

efendim, baştan peşinen söyleyeyim de ihtilaf çıkmasın ki, tdk dahil kaç tane kamu otoritesi aksini iddia ederse etsin, bu ismin aslı, yani tarafımca kabul edilen ve kullanılan isim "s" li olanıdır; "çerkes". sebebini şöyle ifade edeyim. herşeyden önce, tüm diğer yorumlar bir yana, birinci maddede dillendirildiği üzere bu halkın ataları, tüm tarihi metinler ittifak eder ki, "kerket" adı altında birleşmiş ve zamanla bu ad malum halkın anadilinde "kerkes/ çerkes" haline dönüşmüştür ve bu şekilde kullanılagelmiştir. bu birincisi.

ikinci maddeye gelirsek, bu maddedeki bilgiyi bir çok yerde okumuş olmama rağmen, çerkes halkının atadan gelen adının "kas" olduğu hususunda tam bir inanca sahip olmasam da, şunu rahatlıkla söyleyebilmek isterim ki, "çerkes" kelimesini atla ilişkilendirerek yorumlayacak olursak, hadi varsayalım ki halkın eski adı "kas " değildi, bu sefer de başka bir açıdan meseleyi aydınlatmak mümkün: "çı/ şı" at dedik. "k'es", çerkes dillerinde "binmek" manasına gelir. "çırk'es/ şırk'es" ise "ata binen/ at üstünde yaşamayı adet edinen" manasına gelen bir çerkesçe kelime olur. buyrun size ikinci kanıt (bu ikinci kanıt benim şahsi yorumumdur; literatür, halkın adının "kas" kavminden geldiğini söyler.).

üçüncü yoruma gelince; kısmen doğru olmakla birlikte hatalı ve eksiktir. "bu isim bize dışardan verilmemiş, bizce söylendiği için dışarda benimsenmiştir" diyenler çoğunluktadır zira.

ve bir söz daha: benim seksen küsur yaşındaki dedem ve onun akranları ve keza babamlar hep "çerkes" şeklindeki kullanımı tercih ederler. onlar da babalarından öyle duymuşlar zira.

işin özü bu.

çerkezler bile kendilerine "çerkez" derken, türkçe söz yapısı belliyken, tdk şu bu öyle derken hala neyin kavgasını veriyorsunuz anlamadım. ulan bizim milletin adamının dili dönmüyor bir kere, çerkessss, yılanın tıslaması gibi ne lan öyle? hayır diyelim çerkes, çerkes, çerkes, çok mu mutlu oldunuz? ulan ecnebiler bize senelerdir törki deyip duryor, hem de hindi anlamında taşak da geçiyorlar, bir gün de birisi ulan keserim götünüzü adam olun demedi. valla anlamadığım olaylar.

ırkçı bir söylemdir.çerkesleri yok saymaya yönelik faşist türk girişimlerinden biridir.ah şu faşist türkler,kürd'lere de kürt diyoruz diye zamanında az faşist damgası yememiştik.neymiş efendim,kürd'e kürt demek onu yok saymaya yönelik onlarca faşist türk girişiminden biriymiş.çok faşist girişiyoruz yahu.az insan olalım.türk dilinde kelimenin sonundaki b-c-d-g ünsüzlerinin p-ç-t.k'ya dönüştüğünü kavrayamamış zekası yüksek bazı kürtler bir ara az yaygara çıkarmamıştı.bu da aynı mesele.eğer meseleyi genişletirsek arab' a niye arap diyoruz,nohçi'ye neden çeçen diyoruz falan gibi saçmalıklarla uğraşıp dururuz.çerkes'e çerkez demek hakaret değildir,hassasiyet varsa çerkes denilir.uzatmaya gerek yok bazı kürt arkadaşlarımız! gibi
edit:noxci demem gerekiyormuş,nolur faşist demeyin nooolur

kesinlikle bi mallık değildir.türk dil kurumuna göre doğrusu çerkez dir. ortada bi mallık yok yani.