çanakkale savaşları  

18 mart 1915 te kazanılan ve 500 bine yakın şehit verdiğimiz, tarihin en kanlı savaşlarından biri

birinci dünya savaşı'nın cephelerinden çanakkale'de yaşanan türk tarafının zaferiyle sonuçlanan. kanlı ve efsanevi savaş...

(bkz. çanakkale zaferi)...
(bkz. ah bir filmi çekilse dedirten olaylar)...

ilk modern amfibi harekatlardan biridir. nedir yani? hem karada hem denizde...

en meşhur siper savaşıdır. yer yer 6 metreye kadar yaklaşmıştır siperler. bunun yanında o kadar çok ateş edilmiştir ki 1970lere kadar insanlar yerlerdeki,siperlerdeki boş mermi kovanlarını toplayıp hurdacılara satarak geçimlerini sağlayabilmiştir.

bütün savaşlar gibi bir parça toprak uğruna ölen insanları bize kazandıran savaş.."bir ülkeyi emperyalistlerden temizlemek için kaç insanın ölmesi gerekir" sorusuna net bir cevap vermiştir bu savaş..düşünüyorum da,ülkeyi dışardan yönetmeye kalkanlara,okul kantinlerinde çay içerek çakır keyif devrim muhabbetleri yapmak net bir cevap olabilir mi?..şöyle de düşünebiliriz,emperyalist güçlere sadece savaş zamanlarında mı karşı koymalıyız?..başımızdakiler "onlar bizim müttefiklerimiz" dedikçe dost gözüyle mi bakmalıyız,milliyetçilerin "türkün türk'den başka dostu yoktur" sözlerini götümüzden anlayıp birbirimizi mi dolandırmalıyız..

insanları milletlere ayırmanın sonuçlarının çok ağır ödetildiği bir savaştır bu..

bazı cephelerinde metrekareye altı bin kovanın düştüğü savaş.
(bkz: ürkünç)

(bkz: çanakkale mahşeri)

ilerleyen yıllarda türkiye'nin nispeten geri kalmasına neden olan savaş. normal asker değil, okullardan öğrenciler öğretmenler gitti akın akın çanakkaleye, pek azı geri döndü.

"dünyada büsbütün darülfununlulardan (üniversiteli) murekkep (oluşan) bir asker ordusu bulundu mu hiç? bizimkisi böyle işte. o zaman aramızda bizim ordunun adı olsa olsa 'irfan ordusu' olur diye bir nükte doğdu ve hepimiz bunu sevdik. allah göstermesin bu ordu yok olursa, memleketin istikbalini düşünebiliyor musunuz?"

alıntıdır. kaynak ekşi.

türk milletinin gerektiğinde hangi şartlar alında olursa olsun bütün dünyaya kafa tutabileceğini kanıtlayan , türk milletinin varolduğu sürece unutmaması ve unutturmaması gereken savaştır.

siz hakkıyla anlattıktan sonra, gözyaşı dökmeyen insana kızmayın. ihtimal gözyaşı bezlerinde problem vardır.

(bkz: 18 mart deniz zaferi)
(bkz: çanakkale şehitlerine)
(bkz: http://www.geltag.com/...)

emre aköz dünkü yazısında verdiği bilgilerle "abicim naaptın sen yaaa?" şeklinde bir tepki vermeme sebep olmuştur. yazar, savaşla ilgili bize anlatılan gerçeklerin çoğunun aslında bir hikayeden ibaret olduğunu anlatıyor. misal, şehit sayımız 250.000 değil de 67.000 civarındaymış; emperyalistlerin pençesine düşmüş bir mazlum değilmişiz, aslında biz de bir emperyalist devletmişiz; ve son olarak gazi'nin savaştaki önemi de o kadar büyük değilmiş. soruyorum şimdi kendisine ben bunları bildikten sonra, 18 mart törenlerinde savaş anlatılırken, akif'in mısralarını okurken nasıl salya sümük ağlayacağım?

yazıyı okumak isteyenler için link:
(bkz: http://www.sabah.com.tr/...)
çalışmazsa arşiv sayfasında deneyin bi zahmet:
(bkz: http://www.sabah.com.tr/...)
e bu da olmadı diyenler için:
http://www.sabah.com.tr

amerikalıların basit bir çıkartmaya bile* 20 tane film yaptığını düşünürsek değerlendirilmemiş ve inatla gözardı edilen savaştır.

not:çekilmesi halinde başrolünde mehmet ali erbil oynayacağı için filminin çekilmemesinin daha iyi olduğu kesindir.

şanlı tarihimizde bir dönem abidesi gibi duran bu çanakkale destanı,her ülkenin kaldıracağı bir savaş değildir.seyrettiğim filmler olsun,anlatılanlar olsun böyle bir destansı öykü ve o yıllarda yapılanlar bana inanılmaz geliyor.her askerimizin,milletimizin her şekilde katkısı olan bu savaşta 250bin küsur şehit vermişizdir.benim aklıma almayan bir soruda bu insanlar büyük bir tarih yazmışlar,niye?bizlerin bir ülkesi bağımsız yaşayabileceğimiz bir ülke toprağımız olsun diye.kaç tane görünmez kahraman 8m cephe aralığı olmasına rahmen gözünü bile kırpmadan ölüme gitmiştir.
saygıyla anıyoruz.

her iki taraf için de lojistiğin büyük önem taşıdığı ve harikaların yaratıldığı, imkansızların başarıldığı bir savaştır. tüm çatışma boyunca harcanan silah ve cephane, en az ölenlerin sayısı kadar muazzamdır. cepheye bu silahların ikmal edilmesi, savaşın en hayati manevraları olmuştur. neticede osmanlı tarafının ikmal birliklerinin zaferi demek de yanlış olmaz.

berlin-istanbul tren yolu boyunca almanya'dan gelen silah ve mühimmatın en kısa sürede ulaştırılabildiği yer olmasının muhtemelen savaşın kazanılmasında büyük katkısı vardır.

- çanakkale savaşı emperyalistlere karşı yürütülen bir savaştı.
değildir, zira biz emperyalistler arası bir savaşa taraf olarak katıldık,kazanıp topraklarımızı ve nüfuzumuzu genişletecektik. savaşın normal seyri içinde rakip devletler bizi safdışı bırakmak için anakaramızın göbeğine saldırdı, büyük bir zafer kazandık ancak emperyalistere karşı bir zafer olduğu söylenemez. bu mantığa göre fransızlar'ın almanlar'a karşı kazandığı marn zaferi de emperyalizme karşı bir zaferdir.
- çanakkale savaşında 250 bin şehit verdik.
sayı anlamsız bir şekilde abartılmıştır. şehit sayımız 57 bin kişidir. hemen saldırmayın bana, bunu genelkurmay da doğrulamıştır. yaralanan, hastalanan ve savaştan sonra ölenler de 30 bin civarındadır. bu haliyle bile bu savaş o zamana kadar dünyanın gördüğü en büyük çıkarma savaşıdır. bir iddiada daha bulunuyorum, şehit sayımız gerçekten 250 bin olsaydı bu savaş zafer sayılmazdı. 200 yıldır kendi vatanının en kritik yerinde savunma hatları oluşturup, saldıran güçlere karşı bir savunma ordusu olarak 250 bin şehit veriyorsan bu askerlerimizin ve ordumuzun yeteneksizliğini gösterir.
- 200 bin düşman öldürdük
ingilizlere göre 35 bin, alternatif kaynaklara göre 50 bin civarı.
- askerlerimizin yiyeceği bile yoktu.
bu doğru değil, çanakkale cephesinde eksikliği çekilmeyen tek şey yiyecekti. başkentine en yakın noktada yiyecek sıkıntısı çekiyorsan, buna kimse acımaz, sadece güler geçer.
-tüm mensupları şehit düşen 57. alay bir daha kurulmamıştır.
57. alay çanakkale cephesinden sonra önce galiçya cephesi’nde savaşmış, ardından bağlı olduğu 19. tümen ile birlikte filistin cephesine intikal etmiştir. 19. tümen 23 eylül 1918 tarihinde ingilizlere esir düşmüştür. 57. alayın da 29 temmuz 1917- 23 eylül 1918 tarihleri arasında filistin cephesinde birçok muharebeye katıldığı, son olarak nablus meydan muharebesinde mevcudunun hemen hemen dörtte üçünden fazlasını kaybettiği ve daha sonra muharebe gücünü yitirerek ingilizlere esir düştüğü tespit edilmiştir.
(bu kahraman alayımızın tüm mensuplarının hatıraları önünde saygıyla eğiliyorum.)
-liman von sanders in hataları ve atatürk'ün rolü
liman paşa savaşı o kadar kötü yönetmiştir ki eğer atatürk'ün askeri dehası olmasaydı savaş tam bir hezimetle sonuçlanacaktı. bu da doğru değil.halil berktay'a göre "çanakkale savaşının kazanılmasını sağlayacak taktikler veren alman generalidir, nitekim osmanlı ordusunun yetişmiş, görmüş geçirmiş, iyi eğitimli subayları bulunmamasına rağmen, savaşta inanılmaz noktalarda inanılmaz kararlar vererek çanakkale'yi geçilemez kılmıştır."
atatürk çanakkaleye yüzbaşı olarak katılmış, yarbay olarak çıkmıştır. böyle çok önemli bir savaşta önemli kararları generaller verirler.

evet, çanakkale savaşı muhteşem bir kahramanlık öyküsüydü, fakat benim en çok üzüldüğüm finalinin muhteşem olmamasıydı. adamlar dünyanın en rahat çekilmesini yaptılar. çekilirlerken tüm gücümüzle (yeni gelen alman krup toplarının yardımıyla) sahile saldırsaydık ingilizlere en büyük darbeyi vuracaktık, belki de diğer cephelerimizdeki yeni zaferlerin önünü açacaktık.

bugün şeriatçı örgütlerin insanımıza "erenler, evliyalar düşmanı kovaladı." diye propaganda yapmalarında kullandığı savaş. çanakkale'ye turlar düzenleyerek ordunun zaferini hayali güçlere maletmeye çalışmaktadırlar.
bu turlarda "çanakkale savaşı'ndan yaklaşık altı ay önce sarıkamış'ta bir gecede onbinlerce asker kaybedip hezimete uğrarken evliyalar neredeydi? " diye soran olmuş mudur diye merak ederim.

kahraman düşmanların savaşı olarak tarihe geçmiş olan savaş. birlikler birbirlerine yiyecek, sigara ve su sağlamış, ölülerin ve yaralıların toplanması için zamanlar yaratılmıştır. her cephe diğer cepheden askerlerin tedavisinde bulunmuştur. dünyanın sayılı barbar ve sömürgeci ülkelerinden olan ingilizlerin yönlendirmesi altında bulunan anzaklar yazık ki kandırılmıştır. savaşta ölen askerleri nedeni ile türkleri sevmeyen ingilizler, kendilerine dedelerin orada ne aradığı sorulduğunda yanlamaktadırlar.
bu savaşta ciddi biçimde açlık ve soğuk ile mücadele edilmiştir. bilinir ve söylenir ki, türk askerinin o zamanlarda iki büyük düşmanı vardı. açlık ve ayakkabısızlık.
harbin kazanılması türk askerinin efsaneleşmiş dirayeti ve morali, türk kumandanlarının cesur ve yerinde kararları ile 'gazi'nin büyük teknik ve askeri dehası sayesindedir.
sonuç olarak çanakkale harbi, tarihin gördüğü en kanlı ancak en onurlu harptir. tevekkül ile ölüme türk insanının onurlu mücadelesidir.

şu anda bu koşullarda yaşayabilmemizde büyük payı olan savaş. fakat bu savaş hakkında ne kadar cahil olduğumuza bakın:

http://www.youtube.com/watch?v=TzLdq1vqlNc

ulan zevzek, madem bilmiyorsun, sus, bilmiyorum de. "çanakkale'de japonlarla savaştık." veya "o zaman cumhurbaşkanı kenan evren'di." demek de neyin nesi?

kesin olmamakla beraber 253000 şehit verilen savaşlardır. bugün gelibolu yarımadası nın ucunda bulunan şehitler abidesi, şehit sayısı kadar kaplama taşıyla kaplanmıştır. yani her şehit için bir adet taş koyulmuştur anıta.

bazıları alman istihbaratının elemanı olan halil berktay'ın sözlerini referans alıp

"liman paşa savaşı o kadar kötü yönetmiştir ki eğer atatürk'ün askeri dehası olmasaydı savaş tam bir hezimetle sonuçlanacaktı. bu da doğru değil.halil berktay'a göre "çanakkale savaşının kazanılmasını sağlayacak taktikler veren alman generalidir, nitekim osmanlı ordusunun yetişmiş, görmüş geçirmiş, iyi eğitimli subayları bulunmamasına rağmen, savaşta inanılmaz noktalarda inanılmaz kararlar vererek çanakkale'yi geçilemez kılmıştır."
"

diyedursun;
türk askerinin insan üstü cesaret ve özverisiyle zafer elde ettiği savaşlardır.

=halil berktay'ın sözünün elle tutulur tarafı yok. osmanlı ordusunun yetişmiş, iyi eğitilmiş, görmüş geçirmiş(?) subayı yokmuş. "trablusgarp'ta baban mı savaşmıştı?" derler adama. ayrıca osmanlı ordusu değil türk ordusu...=

bakınız. ilhan bahar'ın "atatürk'ün yönetim ve liderlik sırları" adlı kitabının 96 ve 97. sayfasında ne anlatılıyor:

mustafa kemal henüz anafartalar grup komutanı değildir. yarbaydır. liman von sanders atatürk'ün yerine bir alman albayı* tayin eder. atatürk komutayı daha üst rütbeli almana devretmez. alman albay geri dönerek liman paşa'ya durumu bildirir. bunun üzerine liman paşa ordu komutanı esat paşa'yı bu meseleyi halletmesi için görevlendirir. esat paşa yanında alman albay olduğu halde mustafa kemal'e gider ve neden komutayı devretmediğini sorar.

atatürk bir şartla komutayı devredeceğini söyler. "miralay cenaplarının komutayı devraldıktan sonra ne yapacaklarını öğrenmeliyim." der.
alman albay "ben durumu inceledim. burada geri çekilmekten başka çare yok." deyince mustafa kemal şöyle der:
"işte bunu bildiğim için kumandayı bırakmıyorum. ben bu durumda taarruz ederim. arkada bir iki km mesafe vardır. böyle bir vaziyette geri çekilmek; mahvolmak, denize dökülmek demektir. binaenaleyh taarruzdan başka yapılacak bir şey yoktur."

atatürk'ün yapacağı taarruz planı daha ilk geceden sonuç verir.

(atatürk'ün yönetim ve liderlik sırları - ilhan bahar, ısbn: 9759179059)


atatürk'ün halkının o muhteşem sevgisine ve güvenine malik olmasının en büyük sebeplerinden biri çanakkale'de gösterdiği üstün başarıdır ki bu başarı zaferin kazanılmasında en büyük payın sahibidir.

"atatürk çanakkaleye yüzbaşı olarak katılmış, yarbay olarak çıkmıştır. böyle çok önemli bir savaşta önemli kararları generaller verirler." deyip de, o küçük rütbeli komutanın neden anafartalar grup komutanı yapıldığını düşünmemek -iyi niyetle yaklaşıyorum- ihmalkarlıktır.

daha fazla hikaye anlatmaya gerek yok. tarihini alman istihbaratçılarının yorumlarından öğrenmek yerine en azından tarafsız sorgulamaya çalışanlar gerçeği zaten görüyorlar.

son centilmenler savaşı falan değildir. ufacık bir kara parçasının üstündeki askerlerin üzerine binlerce (söz gelimi değil, geçekten binlerce) ton top mermisinin boşaltıldığı, kiminle savaştığını bile bilmeyen insanların savaştırıldığı, uçaklarla insanların üzerine demir çivilerin atıldığı, cephe hastanesinin bombalandığı, misket bombasının bol bol kullanıldığı bir savaştır. centilmenliği ingilizler kendilerine sonradan yakıştırmıştır.

savaş uçağı ve uçak gemisinin tarihte ilk kez kullanıldığı savaştır.*

biz gelecek nesiller namusuyla ve onuruyla yaşasın diye senin benim gibi insanların bile bile ölüme yürüdüğü savaştır. her yönüyle bir gurur kaynağı, bizden sonrakilere aktarılması gereken bir mirastır bu savaşın öyküsü.

fakat şimdi o şehitlerin verdiği can sayesinde oturabildiğim sıcak evimde sigaramı tüttürürken aklıma takılan bir noktayı sizlerle paylaşacağım burada.

çanakkale cephesi ingilizlerin boğaz operasyonu fiyaskoyla sonuçlandıktan sonra karaya asker çıkarmasıyla açılmış. haliyle osmanlı askeri savunmada, hem de sayısal avantaj da yine bizde. bilinir ki bir saldırıda kazanma umudunun olası için saldıranın 1 e 3 asker getirmesi gereklidir. savaşın sonucunda karşısındakinden daha fazla kayıp, şehit veren osmanlı’nın zaferiyle cephe kapanmış.

bu, hem düşmana, hem doğaya, hem de olanaksızlıklara karşı; dönemin, olanakları ve insan gücü sınırsıza yakın süper gücüne karşı kazanılmış, destanlaştırılmayı sonuna kadar hakeden bir savaş.

ama şu son yayınlanan fotoğraftan sonra aklımda bir iki soru işareti de uyanmadı değil. iki genç askerin, yıpranmış, yırtık üniformalarıyla yanyana durduğu fotoğraftan bahsediyorum. sonuçta osmanlı da bizim devletimizdi ve o cephede savaşan da osmanlı’nın ordusuydu. buna benzer şeyler devletin acziyetini kanıtlamıyor mu? bu fotoğraf ve buna benzer öyküler, ülkemizde her zaman siyasi malzeme yapılan ‘memleket elden gidiyor, bütün dünya bize karşı, saldırı altındayız, yokolmak, tarihten silinmek üzereyiz,’ ve satır aralarında da ‘devletin hiçbirşey yapacak gücü de yok, elinizde ne varsa onlarla savaşın’ çığırtkanlıklarına ister istemez destek vermiyor mu? bu psikolojinin katkısıyla gençlerin gelecek umutları törpülenmiyor mu her daim? gençler karamsarlığa sürüklenmiyor mu ülkeleri hakkında bu gibi sözler yüzünden? sonra da eline silahı alıp vatan kurtarmaya kalkışmıyor mu?

belki de saçma bağlantılar kuruyorum olaylar arasında, kimseyi artniyetle de suçlamıyorum, fakat bu fikir aklıma hergün daha fazla takılıyor nedense...

son centilmenler savaşı. akif'in dediği gibi;

Âsım'ın nesli... diyordum ya... nesilmiş gerçek:

işte çiğnetmedi nâmûsunu, çiğnetmeyecek.