man on the moon

man on the moon – aydaki adam (1991)



yönetmen: milos forman
senaryo: scott alexander & larry karaszewski
müzik: r.e.m.

andy kaufman’dan daha iyi bir andy kaufman... bir film eleştirisinden okumuştum. jim carrey’den bahsediyordu. açıkçası andy kaufman’ı bu filmden sonra tanıdım. üzerine film yapılacak kadar karmaşık bir adam olduğu su götürmez. adamın ölüp ölmediği bile henüz netliğe kavuşmuş değil. hatta filmden bir iki yıl sonra ortaya çıktığı felan yazdı gazetelerde. daha da ileri giderek okuduğum bir yorumda yazanları paylaşayım; gerçek kaufman’ın filmde oynadığı yazıyor. olacak iş değil. bilemiyorum. filmdeki karakterden her şey beklenir.
izlememiş olduğunuzu düşünerek filmden kısaca bahsedeyim. benzersiz bir kişiliğe sahip olan andy komedyen olmak istiyor. fakat kimse andy’e gülmüyor. kahramanımız espiri anlayışımıza yepyeni boyutlar katarak insanlarla dalgasını geçmeye başladığındaysa gerçekten ne kadar özgün olduğunu görüyoruz. bozuk televizyon şakası gerçekten ilginçti. televizyon yayın sırasında karlanma yapıyor. bunun üzerine izleyici kalkıp antenle oynuyor fakat düzeltemiyor. sinirleniyor ve televizyona vuruyor. a aaa! o da ne? kaufman’ın şakası. sahneye çıkıp kitap okuması da cabası. usta yönetmen milos forman, bu sıradışı adamı dönemin renkleriyle bize sunmuş. öncelikle böyle bir adamı geniş kitlelere tanıtmasını alkışlıyorum. neden alkışladığımı ben de bilemiyorum. belki kaufman’ın bir şakasıdır bu da. filmi izlerken kapıya yüklenip içeriye dalmayacağından emin olamıyoruz.

aydaki adam’ın teknik olarak pek fazla bir eksisi yok. hollywood yapımları bir çok yönden teknik olayını aştığını özellikle son dönem yapımlarda görebiliyoruz. forman’ın filminde görsellik son derece yumuşak ve dönemin atmosferi olduğu gibi yansıtılmış. görüntü ve sanat yönetiminden makyaja kadar her şey sorunsuz. amaçlandığı gibi gerçekleştirilmiş. bize kalan tek şey içeriğe bakmak. jim carrey’nin oyunculuğunu değerlendirmek. kendisi benim çok sevdiğim oyunculardan. her rolün altından kalkabileceğini de son dönem filmleriyle açık bir şekilde gösterdi. çok sevdiğim frank darabont’un yönettiği majestic ve michel gondry’nin bir çok insana göre 2004’ün en iyi filmi olan eternal sunshine of the spotless mind’i bunun en açık örneği. en son number 23 adlı korku filmiyle adeta şov yaptı yılların komedi oyuncusu.

* kaufman hakkında birkaç not daha vermek istiyorum. forman; oyuncu seçimi olarak jim carrey ve edward norton (bir başka bomba oyuncu) arasında ciddi bir ikilemde kalmış.
* filmin adının neden aydaki adam olduğunu merak edenler için; aydaki adam filmin müziklerini yapan r.e.m. (rapid eye movement – tonlarca gereksiz bilgi) grubunun andy kaufman hakkındaki aynı adlı şarkısından geliyor.
* carrey prodüksyon süresi boyunca set içine ve dışında gerçek adının kullanılmamasını istemiş. herkesin ona andy kaufman demesi rica ederek atmosfere kendini kaptırabilmiş. profesyonellerin çalışma yöntemlerini duymak etkileyici.
* film, les cahiers du cinéma dergisi tarafından 2000 yılının en iyi 10 filminden biri seçildi. (3. film)
* panavision kameraları ve lensleriyle 35 mm olarak çekildi